อายุผู้เยาว์ในแต่ละประเทศเท่ากันไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อายุ 18 ปีอาจเป็นวันที่คนคนหนึ่งตั้งตารอ เพราะเริ่มมีสิทธิทำหลายอย่างด้วยตัวเอง แต่พอจะเซ็นสัญญาหรือทำธุรกรรม กลับได้ยินว่าบางแห่งยังต้องให้ผู้ปกครองยินยอม

ความสับสนเกิดขึ้นได้เพราะคำว่า ผู้เยาว์ เกี่ยวข้องกับกฎหมาย และกฎหมายแต่ละประเทศกำหนดอายุไว้ต่างกัน ทั้งยังมีอายุเฉพาะสำหรับสิทธิแต่ละเรื่องอีกด้วย

อายุผู้เยาว์จึงไม่เท่ากันทุกประเทศ หากดูเกณฑ์บรรลุนิติภาวะทางแพ่ง ญี่ปุ่นกำหนดไว้ที่ 18 ปี ส่วนไทยกำหนดที่ 20 ปี ขณะที่สหรัฐอเมริกาต้องดูเป็นรายรัฐ ตัวอย่างเช่น เนแบรสกากำหนดไว้ 19 ปี และมิสซิสซิปปีกำหนดไว้ 21 ปีตามเกณฑ์ทั่วไป

ประเทศไทย: โดยทั่วไปครบ 20 ปี

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 19 กำหนดให้บุคคลพ้นจากภาวะผู้เยาว์เมื่ออายุ 20 ปีบริบูรณ์ คนอายุ 18 หรือ 19 ปีจึงยังเป็นผู้เยาว์ตามเกณฑ์ทั่วไป แม้จะเรียนมหาวิทยาลัยหรือทำงานแล้วก็ตาม

ตามมาตรา 20 ผู้เยาว์อาจบรรลุนิติภาวะก่อนอายุ 20 ปีได้เมื่อสมรสตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ปัจจุบันเกณฑ์อายุสมรสทั่วไปคือ 18 ปี และผู้ที่ยังไม่ครบ 20 ปีต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง โดยกฎหมายมีข้อยกเว้นให้ศาลอนุญาตในกรณีที่มีเหตุอันสมควร

สำหรับการทำนิติกรรม ผู้เยาว์โดยทั่วไปต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมก่อน หากฝ่าฝืน นิติกรรมนั้นอาจถูกบอกล้างได้ แต่กฎหมายก็มีข้อยกเว้นสำหรับการกระทำบางประเภท จึงไม่ควรเหมารวมว่าผู้เยาว์ทำสัญญาอะไรเองไม่ได้เลย

ญี่ปุ่น: ครบ 18 ปี

ญี่ปุ่นเคยกำหนดอายุบรรลุนิติภาวะไว้ที่ 20 ปี ก่อนลดลงเหลือ 18 ปีเมื่อปี 2022 กระทรวงยุติธรรมญี่ปุ่นอธิบายว่า เมื่อบรรลุนิติภาวะแล้ว บุคคลสามารถทำสัญญาได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องขอความยินยอมจากผู้ปกครองตามกฎเรื่องผู้เยาว์

การเปลี่ยนแปลงนี้มีผลกับคนอายุ 18–19 ปีด้วย เพราะเมื่อทำสัญญาแล้วจะไม่สามารถอ้างสิทธิบอกล้างสัญญาเพียงเพราะตนเป็นผู้เยาว์ได้เหมือนเดิม ทั้งนี้ สิทธิหรือข้อจำกัดเรื่องอื่นอาจมีกฎหมายกำหนดอายุแยกต่างหาก

สหรัฐอเมริกา: ต้องดูว่ารัฐไหน

สหรัฐฯ ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้แทนทุกรัฐ โดยส่วนใหญ่กำหนดอายุบรรลุนิติภาวะทั่วไปไว้ที่ 18 ปี แต่มีตัวอย่างที่ต่างออกไป ได้แก่ รัฐแอละแบมาและเนแบรสกาใช้ 19 ปี ส่วนรัฐมิสซิสซิปปีใช้ 21 ปีตามเกณฑ์ทั่วไป

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าคนอายุต่ำกว่าเกณฑ์จะไม่มีสิทธิใด ๆ เพราะกฎหมายแต่ละเรื่องอาจกำหนดอายุต่างหาก และแต่ละรัฐอาจมีข้อยกเว้นของตนเอง เช่น กฎหมายเนแบรสกากำหนดข้อยกเว้นบางกรณีสำหรับผู้ที่สมรสแล้ว

อายุเลือกตั้ง สมรส และดื่มแอลกอฮอล์ อาจเป็นคนละเกณฑ์

คำว่าเป็นผู้ใหญ่ในชีวิตประจำวันไม่ได้แปลว่ากฎหมายทุกฉบับจะใช้อายุเดียวกัน คนคนหนึ่งอาจมีสิทธิเลือกตั้งแล้ว แต่ยังเป็นผู้เยาว์ตามกฎหมายแพ่ง หรือบรรลุนิติภาวะแล้วแต่ยังไม่ถึงอายุที่กฎหมายอนุญาตให้ซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

เวลาตรวจสอบจึงต้องเริ่มจากดูว่าเป็นเรื่องอะไร ประเทศหรือรัฐใด และมีข้อยกเว้นหรือไม่ โดยเฉพาะสัญญาที่มีภาระระยะยาว เช่น กู้เงิน เช่าที่พัก หรือค้ำประกัน เพราะอายุที่ใช้ได้กับเรื่องหนึ่งอาจใช้กับอีกเรื่องไม่ได้

ข้อมูลข้างต้นเป็นเกณฑ์ทั่วไป ณ วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 หากมีธุรกรรมจริง โดยเฉพาะกรณีข้ามประเทศ ควรตรวจบทกฎหมายและเงื่อนไขที่ใช้กับกรณีนั้นก่อนลงนาม