ถ้าอินเทอร์เน็ตล่มทั่วโลก 24 ชั่วโมง จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คุณกำลังสแกนจ่ายค่าข้าว ขณะที่อีกคนประชุมผ่านวิดีโอ ส่วนคนขับรถกำลังดูแผนที่อยู่บนถนน จู่ ๆ ทุกหน้าจอก็ค้างพร้อมกัน ลองปิดเปิดเน็ตแล้วก็ยังเหมือนเดิม

สมมติว่าครั้งนี้อินเทอร์เน็ตสาธารณะล่มทั่วโลกจริง ๆ เป็นเวลา 24 ชั่วโมง แต่ไฟฟ้า ระบบดาวเทียมนำทาง เครือข่ายภายในองค์กร และโทรศัพท์บางประเภทไม่ได้พังตามไปด้วย ช่วงเวลาข้างล่างเป็นภาพคาดการณ์เพื่อให้เห็นลำดับผลกระทบ ไม่ใช่เวลาที่จะเกิดขึ้นแน่นอนในทุกประเทศ

สิ่งที่น่าจะกระทบทันทีคือบริการที่ต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ส่วนบริการจำเป็นบางอย่างยังเดินต่อได้ด้วยเครือข่ายเฉพาะหรือวิธีสำรอง แต่จะช้าลงและทำงานยากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

วินาทีแรก–1 นาที: สิ่งที่กำลังเชื่อมต่อเริ่มสะดุด

วิดีโอคอลอาจค้าง เกมออนไลน์หลุด เพลงที่ยังไม่ได้ดาวน์โหลดหยุดเล่น เว็บไซต์โหลดไม่ขึ้น ข้อความในแอปแชตส่งไม่ออก คนที่กำลังกดโอนเงินอาจเห็นหน้าจอหมุนค้างและไม่แน่ใจว่ารายการสำเร็จหรือยัง

ในช่วงแรก หลายคนอาจเข้าใจว่าเราเตอร์เสีย เน็ตมือถือหมด หรือแอปมีปัญหา เพราะยังไม่มีทางรู้ทันทีว่าคนอีกซีกโลกกำลังเจอเรื่องเดียวกัน

1–30 นาที: จากปัญหาในมือถือ เริ่มลามมาถึงหน้าร้าน

ร้านค้าที่รับชำระผ่านคิวอาร์หรือเครื่องรูดซึ่งต้องเชื่อมต่ออาจรับเงินไม่ได้ ลูกค้าบางคนจึงต้องหาเงินสด ส่วนรายการที่ค้างอยู่ต้องรอตรวจสอบก่อนจ่ายซ้ำ เพราะหน้าจอที่แจ้งข้อผิดพลาดไม่ได้บอกเสมอไปว่าเงินไม่ถูกหัก

ธนาคารกลางสหรัฐฯ อธิบายว่า การจ่ายบัตรที่หน้าร้านโดยทั่วไปต้องอาศัยการเชื่อมต่อเพื่อส่งข้อมูลไปตรวจสอบและอนุมัติ แม้จะมีวิธีรับชำระแบบออฟไลน์บางชนิด แต่แต่ละระบบมีเงื่อนไขและอาจต้องเชื่อมต่อภายหลัง จึงไม่ใช่ว่าทุกร้านจะใช้แทนกันได้ทันที

แอปเรียกรถและส่งอาหารอาจรับคำสั่งใหม่ไม่ได้ คนที่กำลังเดินทางยังขับรถต่อได้ แต่แผนที่ที่ต้องดึงข้อมูลออนไลน์อาจไม่อัปเดต ส่วนแผนที่ที่ดาวน์โหลดเก็บไว้และตำแหน่งจากดาวเทียมอาจยังใช้งานได้ หากอุปกรณ์และระบบที่เกี่ยวข้องยังทำงานตามปกติ

30 นาที–2 ชั่วโมง: ที่ทำงานเริ่มเห็นว่างานไหนไปต่อได้

อีเมล งานบนคลาวด์ ระบบประชุม และโปรแกรมที่ต้องล็อกอินผ่านบริการออนไลน์อาจใช้งานไม่ได้ พนักงานบางคนยังทำงานกับไฟล์ในเครื่องหรือระบบภายในบริษัทได้ หากระบบเหล่านั้นไม่ได้พึ่งอินเทอร์เน็ตในขั้นตอนที่กำลังใช้อยู่

โรงงานและคลังสินค้าอาจยังเดินเครื่องบางส่วนได้ด้วยระบบควบคุมภายใน แต่การรับคำสั่งซื้อ ตรวจสอบสต็อกข้ามสาขา หรือประสานงานกับผู้ขนส่งอาจติดขัด หลายแห่งต้องหันมาใช้โทรศัพท์ วิทยุ หรือจดข้อมูลไว้ก่อนตามแผนสำรองที่มี

โทรศัพท์ธรรมดาและ SMS อาจใช้ได้ในบางเครือข่าย แต่ไม่ควรถือว่าใช้ได้ทั้งหมด เพราะโครงสร้างเบื้องหลังแต่ละผู้ให้บริการต่างกัน และหากคนจำนวนมากโทรพร้อมกันก็อาจเกิดความแออัดได้เช่นกัน

2–6 ชั่วโมง: โรงพยาบาลและบริการจำเป็นต้องปรับวิธีทำงาน

โรงพยาบาลที่เข้าถึงข้อมูลผู้ป่วยหรือระบบส่งผลตรวจผ่านบริการภายนอกไม่ได้ อาจต้องใช้ข้อมูลสำรอง บันทึกด้วยกระดาษ และตรวจสอบข้อมูลซ้ำด้วยเจ้าหน้าที่ งานบางอย่างจึงอาจล่าช้าหรือเลื่อนออกไป ขณะที่การดูแลฉุกเฉินยังต้องดำเนินต่อด้วยทรัพยากรที่มี

ตัวอย่างจากรายงานของหน่วยงาน CISA ในสหรัฐฯ พบว่าเหตุโจมตีระบบโรงพยาบาลครั้งหนึ่งทำให้เข้าถึงตารางนัดและเวชระเบียนไม่ได้ ผลตรวจล่าช้า และต้องกลับไปจดข้อมูลบนกระดาษ เหตุการณ์นั้นไม่เหมือนอินเทอร์เน็ตล่มทั่วโลกโดยตรง แต่ช่วยให้เห็นว่าการขาดระบบข้อมูลกระทบการรักษาได้อย่างไร

ไฟฟ้าและน้ำประปาไม่ได้ดับทันทีเพียงเพราะอินเทอร์เน็ตล่ม ระบบสำคัญบางแห่งมีเครือข่ายควบคุมแยกหรือมีวิธีเดินระบบสำรอง อย่างไรก็ตาม หน่วยงานความมั่นคงไซเบอร์ออสเตรเลียชี้ว่าโครงสร้างพื้นฐานบางส่วนยังพึ่งการสื่อสารจากผู้ให้บริการภายนอก จึงต้องเตรียมแผนรับมือหากช่องทางเหล่านั้นใช้ไม่ได้

6–12 ชั่วโมง: ความล่าช้าเริ่มสะสม

ร้านค้าอาจขายต่อได้โดยรับเงินสดและจดรายการเอง แต่บางแห่งอาจมีเงินทอนไม่พอ หรือปิดชั่วคราวหากระบบขายและตรวจสอบสินค้าใช้งานไม่ได้ ตู้เอทีเอ็มบางจุดอาจใช้ไม่ได้หากติดต่อระบบธนาคารไม่สำเร็จ

สนามบิน สายการบิน และผู้ขนส่งอาจต้องตรวจสอบข้อมูลและประสานงานด้วยช่องทางสำรอง ทำให้บางเที่ยวล่าช้าหรือปรับตาราง ผลกระทบขึ้นอยู่กับระบบที่แต่ละแห่งใช้ ไม่ได้หมายความว่าเครื่องบินทุกลำจะหยุดบินทันที

ข่าวสารอาจกระจายผ่านวิทยุ โทรทัศน์ที่ส่งสัญญาณได้ และการบอกต่อ แต่เมื่อคนตรวจสอบข้อมูลออนไลน์ไม่ได้ ข่าวลือก็อาจแพร่ได้ง่ายขึ้น ควรฟังประกาศจากหน่วยงานที่รับผิดชอบผ่านช่องทางที่ยังใช้ได้

12–24 ชั่วโมง: ปัญหาหลักคือรายการค้างและการประสานงาน

ธุรกิจที่ทำรายการด้วยมือมาตลอดวันจะมีข้อมูลรอบันทึกกลับเข้าระบบ ทั้งยอดขาย คำสั่งซื้อ การรับสินค้า และการนัดหมาย ทีมงานต้องตรวจว่าอะไรทำสำเร็จไปแล้ว อะไรยังไม่สำเร็จ เพื่อไม่ให้เกิดรายการซ้ำหรือข้อมูลตกหล่น

ถ้าอินเทอร์เน็ตกลับมาเมื่อครบ 24 ชั่วโมง งานก็ไม่ได้กลับมาเป็นปกติทั้งหมดในวินาทีนั้น บางบริการอาจต้องทยอยเปิด ตรวจสอบข้อมูล และจัดการคำสั่งที่ค้างอยู่ ผู้ใช้เองก็ควรเช็กประวัติธุรกรรมก่อนลองโอนหรือชำระเงินซ้ำ

หนึ่งวันที่ไม่มีอินเทอร์เน็ตจึงอาจเริ่มจากความรำคาญหน้าจอ แต่สิ่งที่หนักขึ้นเรื่อย ๆ คือการจ่ายเงิน การส่งต่อข้อมูล และการประสานงานที่เคยเกิดขึ้นเกือบทันที การมีเงินสดพอใช้ เบอร์ติดต่อสำคัญ และข้อมูลจำเป็นที่เปิดดูได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต ช่วยให้รับมือช่วงแรกได้ง่ายขึ้น