หนังสือเวทมนตร์ยุคกลางที่สัญญาว่าจำวิชาได้เร็วขึ้น: Ars Notoria ใช้ภาพสัญลักษณ์กับบทสวดอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

Ars Notoria เป็นคู่มือพิธีกรรมที่สัญญาว่าจะช่วยฝึกความจำ วาทศิลป์ และวิชาที่สอนในมหาวิทยาลัย ด้วยภาพสัญลักษณ์และบทสวดตามวันจันทรคติ หลักฐานที่มีบอกว่าหนังสือสัญญาและกำหนดขั้นตอนไว้อย่างไร แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าพิธีทำให้ผู้ใช้เรียนรู้วิชาได้รวดเร็วหรือได้ความรู้จากอำนาจเหนือธรรมชาติจริง

แอนน์ ลอว์เรนซ์-มาเธอร์ส ศาสตราจารย์ประวัติศาสตร์ผู้เขียนบทความใน Public Domain Review ระบุว่า ต้นฉบับนิรนามนี้เริ่มแพร่ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 13 และเสนอทางลัดให้ผู้เรียนรู้วิชาหลากหลายซึ่งปกติต้องใช้เวลาศึกษาหลายปี ตัวบทกำหนดให้ผู้ฝึกใช้ภาพประกอบและท่องคำสวดตามลำดับ

ขั้นแรกของพิธีมุ่งให้ผู้ฝึกได้รับสิ่งที่หนังสือเรียกว่าเป็นของขวัญทั่วไป ได้แก่ ความจำ สติปัญญา และวาทศิลป์ ผู้ใช้ท่องบทสวดซ้ำแปดครั้งภายในเดือนจันทรคติ โดยเริ่มวันที่ 4 แล้วทำซ้ำทุกสี่วันจนถึงวันที่ 28 จากนั้นทำครั้งสุดท้ายวันที่ 30 ตารางนี้ทำให้การฝึกกินเวลาราวหนึ่งเดือน ไม่ใช่บทสวดครั้งเดียวแล้วได้ความรู้ครบ

จากนั้นจึงแยกไปตามวิชา เริ่มจากไวยากรณ์ วาทศิลป์ และตรรกศาสตร์ ซึ่งเป็นสามวิชาพื้นฐานของหลักสูตรมหาวิทยาลัยยุคกลาง ก่อนต่อไปยังปรัชญา แพทยศาสตร์ ดนตรี เรขาคณิต คณิตศาสตร์ และเทววิทยา รายการวิชาเหล่านี้สะท้อนสิ่งที่ต้นฉบับอ้างว่าสอนได้ ไม่ใช่ผลการทดลองว่าวิชาเหล่านั้นติดตัวผู้ใช้จริง

ภาพสัญลักษณ์เป็นส่วนสำคัญของวิธีฝึก ผู้ใช้ต้องจ้องภาพตามลำดับพร้อมอ่านถ้อยคำที่อยู่ในภาพและท่องบทสวด บทความอธิบายว่าภาพไม่ได้ทำหน้าที่เป็นแผนภาพสอนเนื้อหาแบบตำรา แต่ผู้เขียนพิธีเชื่อว่ามันช่วยให้เข้าถึงพลังเหนือธรรมชาติที่ดีได้ บางขั้นกำหนดให้เพ่งภาพเดิมซ้ำหลายครั้งและเปิดตำราไวยากรณ์ดูระหว่างทำพิธี

เหตุที่นักเทววิทยาบางคนมองพิธีนี้ว่าเกี่ยวกับปีศาจมาจากที่มาของสัญลักษณ์และคำสวด โธมัส อไควนัสเห็นว่าเครื่องหมายในพิธีไม่ใช่ถ้อยคำที่มนุษย์เข้าใจ และไม่ได้มาจากพระเจ้าตามหลักศาสนจักร เขาจึงมองว่าการใช้เครื่องหมายเช่นนี้เสี่ยงพาผู้ฝึกไปพึ่งพาปีศาจ นี่เป็นข้อโต้แย้งทางเทววิทยาของคนในยุคนั้น ไม่ใช่หลักฐานว่าปีศาจมีอยู่ในต้นฉบับ

นักบวชชื่อจอห์นแห่งโมรินญีเล่าประสบการณ์ของตัวเองว่า เขาเคยหลงใหลหนังสือและเห็นภาพนิมิตที่ทำให้หวาดกลัว เรื่องนี้ปรากฏในงานเขียนเชิงนิมิตของเขา จึงควรอ่านเป็นบันทึกประสบการณ์และความเชื่อของนักบวชคนหนึ่ง ไม่ใช่รายงานที่พิสูจน์ว่าพิธีเรียกสิ่งเหนือธรรมชาติได้

หนังสือยังถูกคัดลอกและทำฉบับย่อในยุคต่อมา งานดัดแปลงของจอห์นถูกประณามและเผาที่มหาวิทยาลัยปารีสในปี 1323 แต่ต้นฉบับอื่นยังถูกเก็บในสถาบันศาสนาจนปลายยุคกลาง ผู้เขียนเสนอว่าคำสัญญาเรื่องความรู้ที่เข้าถึงง่ายอาจดึงดูดคนที่ไม่มีเงินเรียนมหาวิทยาลัย จึงเห็นได้ว่าการศึกษา ความศรัทธา และเวทมนตร์เคยมีเส้นแบ่งที่คนในยุคกลางถกเถียงกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th