เห็ด Dianjunus rex ใหญ่แค่ไหนและเหตุใดชื่อเสียงว่าเป็น “เห็ดยักษ์ที่สุด” ต้องระบุขอบเขต?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เห็ด Dianjunus rex จากมณฑลยูนนานสูงได้ถึง 50 เซนติเมตรและหนักได้ถึง 2.2 กิโลกรัม งานวิจัยในวารสาร Frontiers in Fungal Biology ระบุว่าโครงสร้างสืบพันธุ์ของมันใหญ่ที่สุดเท่าที่มีบันทึกในกลุ่ม Ascomycota หรือเห็ดราถุง คำว่า “ใหญ่ที่สุด” ในที่นี้จึงหมายถึงการเทียบภายในกลุ่มนั้น ไม่ได้ยืนยันว่าใหญ่ที่สุดในบรรดาเห็ดราทั้งหมด

ส่วนที่เห็นเป็นโครงสร้างตั้งสูงของเชื้อรา ไม่ใช่ดอกที่มีก้านกับหมวกแบบเห็ดฟางหรือเห็ดนางรม นักวิจัยเรียกส่วนนี้ว่า “สโตรมาตา” ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อของเชื้อราที่รองรับส่วนสร้างสปอร์ ชื่อวิทยาศาสตร์ของมันจึงช่วยบอกทั้งชนิดและตำแหน่งในแผนผังเครือญาติเห็ดรา มากกว่าจะเป็นแค่ชื่อของเห็ดรูปร่างแปลก

ทีมวิจัยพบตัวอย่างระหว่างสำรวจความหลากหลายของเห็ดราในยูนนาน แล้วตรวจรูปร่างและโครงสร้างภายใต้กล้อง ก่อนเทียบลำดับพันธุกรรมหลายตำแหน่งและข้อมูลระดับจีโนม ผลชี้ว่ามันแตกต่างจากญาติที่รู้จักมากพอให้ตั้งทั้งสกุลใหม่ชื่อ Dianjunus และวงศ์ใหม่ชื่อ Dianjunaceae ภายในอันดับ Xylariales จึงไม่ได้ตัดสินจากขนาดอย่างเดียว

ตัวเลขที่สะดุดตาคือโครงสร้างของ D. rex สูงได้ 50 เซนติเมตร และตัวอย่างแต่ละชิ้นหนักได้ถึง 2.2 กิโลกรัม ผู้เขียนรายงานว่าเป็นโครงสร้างสืบพันธุ์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่ม Ascomycota เท่าที่มีการบันทึก ข้อความนี้มีขอบเขตชัดเจน เพราะเปรียบเทียบเฉพาะสมาชิกในกลุ่มเห็ดราถุง ไม่ใช่การจัดอันดับเห็ดราทุกกลุ่มด้วยเกณฑ์เดียวกัน

อีกประเด็นคืออายุของสายวิวัฒนาการ นักวิจัยใช้ “นาฬิกาโมเลกุล” ประเมินช่วงเวลาที่วงศ์ Dianjunaceae เริ่มแยกสายจากข้อมูลพันธุกรรม แล้วได้ค่าราว 65 ล้านปีก่อน หรือช่วงต้นยุคพาลีโอซีน ตัวเลขนี้เป็นอายุโดยประมาณของสายเชื้อรา ไม่ใช่อายุของเห็ดตัวอย่างที่เพิ่งพบ

ช่วงเวลานั้นใกล้กับการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่เมื่อปลายยุคครีเทเชียส งานวิจัยจึงเสนอความเป็นไปได้ว่าการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศหลังเหตุการณ์อาจเกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการของสายเชื้อรานี้ แต่การเทียบช่วงเวลาไม่ได้พิสูจน์ว่าการสูญพันธุ์ทำให้เห็ดชนิดนี้เกิดขึ้น สิ่งที่ยืนยันได้จากงานคือรูปร่าง ขนาด และความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม ส่วนสาเหตุที่ทำให้มันเติบโตสูงกว่าญาติยังเป็นคำถามสำหรับการศึกษาต่อ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th