เปิดชื่อ 7 ประเทศร่ำรวย แต่คะแนน PISA ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD อันดับ 1 อาจคาดไม่ถึง !

หลายคนอาจคิดว่าประเทศที่มีความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจสูง ย่อมมีระบบการศึกษาที่ดีตามไปด้วย แต่ในความเป็นจริง ความร่ำรวยของประเทศไม่ได้รับประกันว่านักเรียนจะมีผลการประเมินทางวิชาการสูงกว่าค่าเฉลี่ยเสมอไป

ประเด็นนี้น่าสนใจเป็นพิเศษเมื่อพิจารณาผลการประเมิน PISA 2022 ซึ่งวัดทักษะของนักเรียนอายุประมาณ 15 ปีในด้านคณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์

มีการจัดอันดับจากเว็บไซต์ WorldRankd ที่นำความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจมาเปรียบเทียบกับคะแนนสอบ PISA โดยรายงานระบุรายชื่อ 7 ประเทศที่ผลการประเมินต่ำกว่าที่อาจคาดหวังจากระดับความมั่งคั่งของประเทศ

อย่างไรก็ตาม อันดับดังกล่าวเป็นการจัดอันดับตามเกณฑ์ของแหล่งข้อมูลที่อ้างถึง ไม่ใช่อันดับคุณภาพการศึกษาอย่างเป็นทางการของ OECD

▪️PISA คืออะไร ?

PISA ย่อมาจาก Programme for International Student Assessment เป็นโครงการประเมินสมรรถนะนักเรียนอายุประมาณ 15 ปี ดำเนินการโดยองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจ และการพัฒนา (OECD) การประเมินมีเป้าหมายเพื่อดูว่านักเรียนสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่างๆได้ดีเพียงใด ครอบคลุม 3 ด้าน ได้แก่ คณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์

สำหรับ PISA 2022 ค่าเฉลี่ยของประเทศสมาชิก OECD อยู่ที่ 472 คะแนนในวิชาคณิตศาสตร์ 476 คะแนนในการอ่าน และ 485 คะแนนในวิทยาศาสตร์ คะแนนเหล่านี้ช่วยให้เห็นภาพเปรียบเทียบผลการเรียนรู้ แต่ไม่สามารถใช้ตัดสินคุณภาพของระบบการศึกษาทั้งหมดได้เพียงลำพัง เพราะยังมีปัจจัยอื่น เช่น ความเหลื่อมล้ำทางสังคม ทรัพยากรของโรงเรียน และโอกาสในการเข้าถึงการศึกษา

▪️7 ประเทศร่ำรวยที่มีคะแนน PISA ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD

รายชื่อด้านล่างเรียงตามอันดับที่รายงานระบุว่า เป็นการจัดอันดับของ WorldRankd โดยคะแนน PISA เป็นผลการประเมินปี 2022

อันดับ 1 ซาอุดีอาระเบีย

ซาอุดีอาระเบียเป็นประเทศที่มีรายได้สำคัญจากอุตสาหกรรมน้ำมัน และมีการลงทุนเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ และโครงสร้างพื้นฐานอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ผล PISA 2022 ของประเทศอยู่ที่ 389 คะแนนในคณิตศาสตร์ 383 คะแนนในการอ่าน และ 390 คะแนนในวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งสามด้าน ผลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเป็นคนละเรื่องกัน และการพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียนยังต้องอาศัยปัจจัยหลายด้านร่วมกัน

อันดับ 2 กาตาร์

กาตาร์เป็นประเทศที่มีรายได้สูงจากอุตสาหกรรมก๊าซธรรมชาติ และพลังงาน โดยมี GDP ต่อหัวแบบปรับตามความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้ออยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับหลายประเทศทั่วโลก แต่ผล PISA 2022 ของนักเรียนกาตาร์อยู่ที่ 414 คะแนนในคณิตศาสตร์ 419 คะแนนในการอ่าน และ 432 คะแนนในวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทุกด้าน

ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าการมีทรัพยากรทางเศรษฐกิจจำนวนมากไม่ได้ทำให้คะแนนการประเมินทางการศึกษาสูงกว่าค่าเฉลี่ยโดยอัตโนมัติ

อันดับ 3 สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) เป็นประเทศที่มีการพัฒนาเมือง เทคโนโลยี และภาคธุรกิจอย่างโดดเด่น ถึงอย่างนั้น ผล PISA 2022 ของประเทศอยู่ที่ 431 คะแนนในคณิตศาสตร์ 417 คะแนนในการอ่าน และ 432 คะแนนในวิทยาศาสตร์ ซึ่งยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งสามด้าน

ข้อมูลนี้ชวนให้พิจารณาว่า การพัฒนาเศรษฐกิจ และโครงสร้างพื้นฐานควรดำเนินควบคู่กับการพัฒนาทักษะพื้นฐานของผู้เรียนอย่างไร

อันดับ 4 ไอซ์แลนด์

ไอซ์แลนด์เป็นประเทศในยุโรปเหนือที่มีระดับรายได้ต่อหัวสูง และมีชื่อเสียงด้านคุณภาพชีวิต แต่ผล PISA 2022 ของนักเรียนไอซ์แลนด์อยู่ที่ 459 คะแนนในคณิตศาสตร์ 436 คะแนนในการอ่าน และ 447 คะแนนในวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งสามด้าน

กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า แม้แต่ประเทศที่มีความมั่งคั่ง และคุณภาพชีวิตสูง ก็ยังเผชิญความท้าทายในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้เช่นกัน

อันดับ 5 บรูไน

บรูไนเป็นประเทศขนาดเล็กในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีรายได้สำคัญจากน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ

ผล PISA 2022 ของบรูไนอยู่ที่ 442 คะแนนในคณิตศาสตร์ 429 คะแนนในการอ่าน และ 446 คะแนนในวิทยาศาสตร์ แม้คะแนนบางด้านจะใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ย OECD มากกว่าบางประเทศในรายชื่อนี้ แต่คะแนนทั้งสามด้านยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าว

กรณีของบรูไนจึงเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า ระดับรายได้ของประเทศกับผลการประเมินสมรรถนะนักเรียนไม่ได้เพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกันเสมอไป

อันดับ 6 นอร์เวย์

นอร์เวย์เป็นประเทศที่มีรายได้สูง มีทรัพยากรธรรมชาติ และมีระบบสวัสดิการที่ได้รับการกล่าวถึงในระดับนานาชาติ

ผล PISA 2022 ของนอร์เวย์อยู่ที่ 468 คะแนนในคณิตศาสตร์ 477 คะแนนในการอ่าน และ 478 คะแนนในวิทยาศาสตร์

คะแนนการอ่าน และวิทยาศาสตร์อยู่ใกล้เคียงหรือสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD เล็กน้อย ขณะที่คณิตศาสตร์ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าว

จุดที่น่าสนใจคือ การประเมินคุณภาพการศึกษาไม่ควรพิจารณาจากคะแนนรวมเพียงอย่างเดียว แต่ควรดูผลการเรียนรู้แยกตามสาขา และแนวโน้มในระยะยาวด้วย

อันดับ 7 อิสราเอล

อิสราเอลเป็นประเทศที่มีภาคเทคโนโลยี และนวัตกรรมที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

ผล PISA 2022 ของประเทศอยู่ที่ 458 คะแนนในคณิตศาสตร์ 474 คะแนนในการอ่าน และ 465 คะแนนในวิทยาศาสตร์

คะแนนทั้งสามด้านต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD แม้ว่าคะแนนการอ่านจะใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยมากกว่าคณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์

กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่า ความสามารถด้านเทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศไม่ควรถูกนำมาใช้แทนการวัดทักษะพื้นฐานของนักเรียนโดยตรง เพราะเป็นตัวชี้วัดคนละประเภทกัน

▪️เหตุใดประเทศร่ำรวยจึงไม่ได้มีคะแนน PISA สูงเสมอไป ?

มีหลายปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับผลการเรียนรู้ของนักเรียน เช่น ความเหลื่อมล้ำทางสังคม และเศรษฐกิจ ความแตกต่างของหลักสูตร ภาษา และภูมิหลังของนักเรียน ตลอดจนความพร้อมของโรงเรียน  และครอบครัว

นอกจากนี้ GDP ต่อหัวเป็นตัวเลขที่สะท้อนมูลค่าทางเศรษฐกิจเฉลี่ยต่อประชากร ไม่ได้หมายความว่าประชาชนทุกคนจะมีรายได้เท่ากันหรือทรัพยากรของประเทศจะถูกกระจายไปสู่การศึกษาอย่างทั่วถึง จึงไม่ควรสรุปว่าประเทศที่มี GDP ต่อหัวสูงแต่คะแนน PISA ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยมีระบบการศึกษาที่ล้มเหลวทั้งหมด การประเมินที่รอบด้านจำเป็นต้องพิจารณาความเปลี่ยนแปลงของคะแนน ความเสมอภาคทางการศึกษา  และบริบทเฉพาะของแต่ละประเทศด้วย

▪️บทสรุป

ทั้ง 7 ประเทศแสดงให้เห็นว่า ความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจไม่ได้รับประกันว่าผลการประเมินของนักเรียนจะสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ในทุกด้าน

อย่างไรก็ตาม คะแนน PISA เป็นเพียงหนึ่งในเครื่องมือประเมินสมรรถนะของนักเรียน ไม่ใช่คำตัดสินคุณภาพการศึกษาทั้งหมดของประเทศ และอันดับ WorldRankd ที่กล่าวถึงในรายงาน ควรพิจารณาตามวิธีคำนวณ และแหล่งข้อมูลต้นฉบับ

ท้ายที่สุด การพัฒนาการศึกษาที่มีประสิทธิภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าประเทศมีเงินมากเพียงใดเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการนำทรัพยากรไปใช้ให้เกิดประโยชน์ การสร้างโอกาสที่เท่าเทียม และการพัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับชีวิตจริงของผู้เรียนด้วย