ในร่างกายของเรามีเลือดไหลเวียนอยู่เท่าไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาโดนกระดาษบาดนิ้ว เลือดอาจออกมาแค่ไม่กี่หยด แต่เลือดที่อยู่ในร่างกายทั้งหมดมีมากแค่ไหน เคยลองนึกกันไหม?

เลือดไม่ได้อยู่รวมกันในที่เดียว หัวใจสูบฉีดเลือดผ่านหลอดเลือดไปทั่วร่างกาย เพื่อนำออกซิเจนและสารอาหารไปให้เนื้อเยื่อ พร้อมรับของเสียกลับไปกำจัด

คำตอบคือ ผู้ใหญ่โดยเฉลี่ยมีเลือดประมาณ 5 ลิตร ตามข้อมูลของ Cleveland Clinic แต่แต่ละคนมีไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับขนาดร่างกายและปัจจัยอื่น ๆ ด้วย

แนวทางของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนอร์ฟอล์กและนอริชในอังกฤษใช้ตัวเลขประมาณสำหรับผู้ใหญ่ที่ 70 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ลองคูณเล่น ๆ ได้ดังนี้

• น้ำหนัก 50 กิโลกรัม: ประมาณ 3.5 ลิตร

• น้ำหนัก 60 กิโลกรัม: ประมาณ 4.2 ลิตร

• น้ำหนัก 70 กิโลกรัม: ประมาณ 4.9 ลิตร

• น้ำหนัก 80 กิโลกรัม: ประมาณ 5.6 ลิตร

ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพียงค่าประมาณ ไม่ใช่ผลตรวจของแต่ละคน สัดส่วนร่างกาย อายุ การตั้งครรภ์ และภาวะสุขภาพอาจทำให้ปริมาณจริงต่างออกไปได้ โดยเฉพาะเมื่อมีน้ำหนักตัวมาก สูตรคูณน้ำหนักอย่างเดียวอาจคลาดเคลื่อน

เลือดไม่ได้มีแต่เม็ดเลือดแดง

แม้เราจะเห็นเลือดเป็นสีแดง แต่เลือดมีทั้งส่วนที่เป็นของเหลวและส่วนที่เป็นเซลล์ ของเหลวนั้นเรียกว่า พลาสมา มีสีเหลืองอ่อนเมื่อแยกออกมา โดยทั่วไปคิดเป็นราว 55% ของปริมาตรเลือด ตามข้อมูลของ Cleveland Clinic

พลาสมาช่วยขนส่งสารอาหาร ฮอร์โมน และโปรตีนต่าง ๆ ส่วนเม็ดเลือดแดงทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจน เม็ดเลือดขาวช่วยต่อสู้กับเชื้อโรค และเกล็ดเลือดช่วยให้เลือดแข็งตัวเมื่อเกิดบาดแผล

แล้วเวลาบริจาคเลือด ร่างกายเสียเลือดไปมากไหม?

ปริมาณที่เก็บขึ้นอยู่กับเกณฑ์ของหน่วยรับบริจาคและความเหมาะสมของผู้บริจาค ซึ่งจะมีการคัดกรองสุขภาพก่อนทุกครั้ง หลังบริจาค ร่างกายจะค่อย ๆ ทดแทนส่วนประกอบของเลือด โดยแต่ละส่วนใช้เวลาไม่เท่ากัน จึงควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่และเว้นระยะบริจาคตามเกณฑ์ของหน่วยงานนั้น

ส่วนการเสียเลือดจากอุบัติเหตุเป็นอีกสถานการณ์หนึ่ง หากเลือดออกมาก ให้ใช้ผ้าสะอาดกดลงบนแผลโดยตรงและโทร 1669 ทันที อย่ารอคำนวณว่าเสียเลือดไปกี่ลิตร เพราะเลือดออกภายในอาจมองไม่เห็น และอาการอาจรุนแรงได้รวดเร็ว

ดังนั้น เลขประมาณ 5 ลิตรช่วยให้เห็นภาพว่าร่างกายผู้ใหญ่มีเลือดอยู่เท่าไร แต่ถ้าลองคำนวณจากน้ำหนักตัว ก็ควรมองเป็นตัวเลขคร่าว ๆ เท่านั้นครับ