สนิมจากเข็มกลัดไวกิ้งช่วยรักษาเศษผ้าอายุราว 1,300 ปีไว้ได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เกลือจากโลหะที่ผุกร่อนอาจช่วยเก็บเศษผ้าที่ติดอยู่กับเข็มกลัดไว้ นักโบราณคดีพบเส้นใยผ้าติดกับเข็มกลัดวงรีสองชิ้นในหลุมศพยุคไวกิ้งที่แหล่ง Skonager ทางตะวันตกเฉียงใต้ของคาบสมุทรจัตแลนด์ ประเทศเดนมาร์ก แต่ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเป็นผ้าชนิดใดหรือเก่าถึง 1,300 ปีจริงหรือไม่

รายงานของ Smithsonian ระบุว่าเศษผ้าติดอยู่ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของเข็มกลัด ทีมโบราณคดี West Jutland อธิบายว่าเมื่อโลหะผุกร่อนจะปล่อยเกลือออกมา และเกลือเหล่านี้อาจช่วยรักษาเศษเส้นใยไว้โดยไม่ตั้งใจ ตำแหน่งที่พบอาจช่วยให้นักโบราณคดีแยกได้ว่าผ้ามาจากเสื้อผ้าคนละชั้นหรือไม่ และเครื่องแต่งกายถูกจัดวางอย่างไร

ร่องรอยที่เหลือมักบางจนมองเผิน ๆ คล้ายลายของสนิมเอง ในการศึกษาวัตถุจาก Galloway Hoard ในสกอตแลนด์ Mary Davis และ Susanna Harris ใช้กล้องหลายชนิดช่วยยืนยันว่าเงาจาง ๆ บนผลิตภัณฑ์กัดกร่อนเป็นร่องรอยสิ่งทอ วิธีนี้ช่วยให้ผู้เชี่ยวชาญแยกเส้นใยออกจากลวดลายที่เกิดจากสนิม และระวังไม่ให้ร่องรอยเล็ก ๆ หลุดหายระหว่างการทำความสะอาด

กรณี Galloway เป็นตัวอย่างจากอีกแหล่งหนึ่ง ไม่ใช่ผลวิเคราะห์เข็มกลัดที่ Skonager โดยตรง งานดังกล่าวอธิบายว่าผลิตภัณฑ์การกัดกร่อนบางชนิดเก็บรูปหรือร่องรอยของเส้นใยไว้ได้ ส่วนไอออนจากโลหะบางชนิดอาจยับยั้งจุลชีพที่ทำให้เส้นใยผุพัง ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับ Skonager ยังไม่ได้ระบุส่วนผสมของโลหะหรือผลตรวจระดับจุลทรรศน์ จึงควรถือคำอธิบายเรื่องเกลือเป็นกลไกที่ทีมขุดค้นเสนอไว้ ไม่ใช่ผลวิเคราะห์ตัวอย่างเสร็จแล้ว

นักวิจัยยังต้องระบุเส้นใย วิธีทอ และลวดลาย ผู้เชี่ยวชาญสิ่งทอ Lise Rader Knudsen จะตรวจวิธีทอและลวดลายที่อาจหลงเหลือ ขณะที่นักวิจัยอีกทีมวางแผนตรวจร่องรอยเม็ดสีเพื่อดูว่ายังมีข้อมูลเรื่องสีหรือไม่ จึงยังระบุไม่ได้ว่าเศษนี้มาจากชุดแบบใดหรือเคยมีสีอะไร

อายุราว 1,300 ปีเป็นอายุที่รายงานใช้เรียกการค้นพบ ไม่ใช่ผลหาอายุของเศษผ้าที่เสร็จแล้ว Smithsonian ระบุว่าทีมวางแผนหาอายุผ้าด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสี และเข็มกลัดชิ้นหนึ่งมีร่องรอยซ่อม จึงอาจเก่ากว่าผ้าที่ติดอยู่เสียอีก การตรวจอายุผ้าจึงสำคัญต่อการแยกอายุของเข็มกลัดออกจากอายุเศษเส้นใย

เมื่อผู้เชี่ยวชาญระบุเส้นใยและวิธีทอได้ ตำแหน่งที่ผ้าติดอยู่ทั้งสองด้านจะช่วยประกอบภาพว่ามันมาจากเสื้อผ้าชั้นใดและถูกจัดวางอย่างไร นี่เป็นสิ่งที่เศษผ้าชิ้นเล็ก ๆ บอกได้ โดยยังไม่ต้องเดาว่ามันเป็นชุดหน้าตาแบบไหน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th