เรือโรมันอายุ 2,200 ปีมีขี้ผึ้งผสมในชั้นกันน้ำจริงหรือ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

มีหลักฐานจากเรือหนึ่งลำและพบขี้ผึ้งผสมในตัวอย่างเดียว งานวิจัยปี 2026 ตรวจสารเคลือบกันน้ำจากซากเรือโรมัน Ilovik–Parzine 1 อายุราว 2,200 ปี ผลยืนยันว่า PA 101 มี pitch ผสมขี้ผึ้ง แต่ไม่ได้แปลว่าเรือโรมันทุกลำใช้สูตรนี้

ซากเรือลำนี้อยู่ในอ่าว Parzine ใกล้เกาะ Ilovik ประเทศโครเอเชีย นักวิจัยกำหนดอายุไว้ราว 170 ปีก่อนคริสตกาลจากไม้ตัวเรือ แล้วตรวจสอบกับไม้อีกสองท่อนที่เป็นสินค้าและรูปแบบแอมโฟรา เปลือกเรือมีชั้นสารอินทรีย์หนาเคลือบทั้งด้านในและด้านนอก

ทีมวิจัยเลือกสารเคลือบ 10 ตัวอย่างจากจุดต่าง ๆ บนซากเรือ ตารางงานระบุว่า 7 ตัวอย่างผ่าน FTIR และ GC-MS เพื่อตรวจกลุ่มสารและองค์ประกอบโมเลกุล ส่วนอีกสามตัวอย่างไม่ได้ตรวจด้วยสองวิธีนี้ แต่ตัวอย่างทั้ง 10 ชิ้นผ่านการวิเคราะห์ละอองเรณู

ผล GC-MS ทั้งเจ็ดชุดพบสารกลุ่ม diterpene ที่ชี้ไปยังพืชวงศ์สนหรือ Pinaceae ผู้วิจัยสรุปว่าสารเคลือบหลักมาจากเรซินหรือไม้ในวงศ์นี้ที่ผ่านความร้อน ยังระบุไม่ได้ว่าเป็นพืชชนิดใดแน่ คำว่า pitch หมายถึงทาร์เหนียวที่ได้จากการให้ความร้อนไม้สนในสภาพอากาศจำกัด แต่องค์ประกอบบางอย่างของตัวอย่างยังแยกไม่ชัดว่าเป็น pitch หรือเรซินที่ผ่านความร้อน

PA 101 เป็นตัวอย่างเดียวในเจ็ดชิ้นที่ตรวจด้วย GC-MS ซึ่งพบ wax esters สารกลุ่มนี้เป็นตัวบ่งชี้ของขี้ผึ้งผึ้ง และชิ้นเดียวกันยังพบ levoglucosan ซึ่งยืนยัน pitch ผู้วิจัยจึงระบุว่า PA 101 เป็นส่วนผสมของ pitch กับขี้ผึ้ง อีกสามชิ้นที่ไม่ได้ตรวจองค์ประกอบโมเลกุลยังสรุปไม่ได้ว่ามีส่วนผสมเช่นนี้หรือไม่

ขี้ผึ้งยังมีผลต่อการใช้งานของสารเคลือบด้วย งานวิจัยอธิบายว่ามันช่วยให้ pitch ยืดหยุ่นขึ้นและกันน้ำได้ดีขึ้น อีกทั้งลดความหนืดเมื่อร้อน จึงทาได้ง่ายขึ้น นี่อาจอธิบายว่าทำไมช่างเรือจึงผสมวัสดุสองชนิดเข้าด้วยกัน

ผู้วิจัยเทียบสูตรของ PA 101 กับ “zopissa” ส่วนผสมของ pitch และขี้ผึ้งที่พลินีผู้เฒ่ากล่าวถึงใน Natural History เล่ม 16 บท 23 การเทียบนี้บอกว่าส่วนผสมมีตัวอย่างในบันทึกโบราณ แต่ไม่ได้ยืนยันว่าช่างของเรือลำนี้เรียกสูตรดังกล่าวด้วยชื่อนั้น

ละอองเรณูและการจัดกลุ่มทางสถิติยังชี้ว่าชั้นเคลือบบนเรือลำนี้อาจแบ่งได้ 4–5 ชุด นักวิจัยเสนอว่าอาจเกิดจากการซ่อมคนละช่วง หรือใช้วัสดุจากคนละแหล่ง ผลวิเคราะห์จึงช่วยเห็นประวัติของเรือลำเดียว แต่ยังใช้ระบุจำนวนครั้งที่ซ่อมอย่างแน่นอนไม่ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th