หนังสือภาพเสื้อผ้าปี 1562 มีทั้งคนต่างถิ่นและยักษ์ตาเดียว—อ่านเป็นบันทึกจริงได้แค่ไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หนังสือภาพเสื้อผ้าปี 1562 ของฟรองซัว เดส์เปรซมีทั้งภาพที่อ้างถึงเครื่องแต่งกายของคนต่างถิ่นและรูปยักษ์ตาเดียว จึงอ่านเป็นบันทึกจริงได้เพียงบางส่วน ภาพแกะไม้กับคำกลอนสั้นใต้ภาพสะท้อนทั้งสิ่งที่ผู้ทำหนังสือรู้และจินตนาการเกี่ยวกับผู้คนในดินแดนอื่น

ข้อมูล Rijksmuseum ระบุว่าริชาร์ด เบรอตงตีพิมพ์หนังสือนี้ที่ปารีสในปี 1562 จากภาพแกะไม้ของเดส์เปรซ วัตถุชิ้นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์เป็นภาพลำดับที่ 59 ในชุด 121 ภาพ รายการเดียวกันบอกว่าบางภาพในชุดทำตามต้นแบบของฌอง-ฟรองซัว เดอ โรแบร์วาลหรือเอเนีย วีโก แต่ไม่ระบุว่าภาพไหนอิงงานของใคร

ตัวเลขจากทะเบียนสองแห่งนับคนละอย่างและพูดถึงคนละสำเนา Rijksmuseum ระบุลำดับงานในชุดภาพพิมพ์ ส่วนหอสมุด Mazarine บันทึกสำเนาที่เก็บไว้ว่าไม่สมบูรณ์ แต่มีภาพในกรอบ 123 รูป จึงไม่ควรแปลงจำนวนภาพเป็นจำนวนรูปแบบการแต่งกาย

รายการของ Mazarine ยังบอกว่าภาพในสำเนานี้มีทั้งเครื่องแต่งกายและสิ่งมีชีวิตประหลาด เช่น นักบวชทะเล บิชอปทะเล และยักษ์ตาเดียว ใต้แต่ละรูปมีคำกลอนภาษาฝรั่งเศสสี่บรรทัด ภาพเหล่านี้อยู่ในเล่มเดียวกับภาพคนจากหลายดินแดน จึงเห็นชัดว่าหนังสือไม่ได้รวบรวมภาพเสื้อผ้าอย่างเดียว

Public Domain Review อธิบายว่าภาพในหนังสือผสมสิ่งที่ผู้สร้างมองว่าเป็นข้อมูลกับแฟนตาซี และเล่าผ่านสายตาของยุโรปยุคสำรวจโลก บทความยังระบุว่าเดส์เปรซยืนยันความจริงของภาพ พร้อมอ้างกัปตันชาวฝรั่งเศสกับนักเดินเรือโปรตุเกสเป็นแหล่งข้อมูล คำยืนยันนี้บอกสิ่งที่ผู้ทำหนังสือกล่าวถึงผลงานของตน แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกรูปตรงกับชีวิตจริง

กลอนใต้ภาพหญิงอังกฤษยกหมวกทรงเหลี่ยมบุขนขึ้นมาเป็นจุดจำ ส่วนคำบรรยายชาวเยอรมันเปรียบว่าพวกเขาเปลี่ยนชุดไม่บ่อยเท่าชาวฝรั่งเศสที่ตามแฟชั่นใหม่ ข้อความแบบนี้ทำให้เห็นทั้งการจัดหมวดผู้คนตามถิ่นกำเนิดและความคิดของผู้เขียนต่อแฟชั่นในบ้านตัวเอง จึงอ่านเป็นมุมมองของคนทำหนังสือได้ด้วย

หนังสือเล่มนี้จึงช่วยให้เห็นว่าคนพิมพ์หนังสือในฝรั่งเศสศตวรรษที่ 16 ใช้ภาพและกลอนเล่าเรื่องการแต่งกายของผู้คนอย่างไร แต่ภาพหนึ่งภาพไม่พอจะยืนยันว่าคนทั้งภูมิภาคแต่งตัวแบบนั้น หากต้องการรู้การแต่งกายในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งจริง ๆ ควรเทียบภาพกับหลักฐานจากแหล่งอื่นและตรวจให้ตรงกับยุคและชุมชนที่กำลังพูดถึง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th