ตำนานเวลส์เล่าว่าจักรพรรดิโรมัน Magnus Maximus ตั้งค่ายบนภูเขา—ป้อมที่เพิ่งพบพิสูจน์ได้แค่ไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หลักฐานที่ขุดพบยืนยันว่ามีป้อมทหารโรมันอยู่ใกล้ภูเขา Frenni Fawr ในแคว้นเพมโบรคเชอร์ของเวลส์ แต่ยังไม่พิสูจน์ว่า Magnus Maximus ตั้งค่ายบนยอดเขาตามเรื่องใน Mabinogion ป้อมที่พบอยู่ห่างจากยอดเขาไปทางตะวันตกเฉียงใต้ราว 3.5 กิโลเมตร จึงยืนยันได้ว่าทหารโรมันเคยอยู่ในภูมิภาคนี้ ส่วนความเชื่อมโยงกับจักรพรรดิยังเป็นข้อเสนอของนักโบราณคดี Mark Merrony

เรื่อง “ความฝันของแม็กเซน เวลดิก” (The Dream of Macsen Wledig) เป็นหนึ่งในนิทานเวลส์ยุคกลางที่รวมอยู่ใน Mabinogion เรื่องเล่าว่า Macsen หรือ Magnus Maximus เดินทางมาถึง Frenni Fawr และตั้งค่ายบนภูเขา เนื้อเรื่องผูกชื่อจักรพรรดิจริงเข้ากับตำนาน แต่ไม่ได้เขียนขึ้นร่วมสมัยกับเหตุการณ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 4 จึงใช้ยืนยันการเดินทางครั้งนั้นโดยตรงไม่ได้

Mark Merrony นักโบราณคดีจากมหาวิทยาลัย Oxford พบแนวป้อมในภาพถ่ายดาวเทียมเมื่อปี 2024 ก่อนลงพื้นที่และพบเศษกระเบื้องมุงหลังคาโรมัน การสำรวจธรณีฟิสิกส์และการขุดตรวจในเวลาต่อมาพบร่องรอยอาคารและแนวป้องกัน จนทำให้ทีมเสนอว่านี่เป็นป้อมทหารโรมันที่ไม่เคยมีใครระบุตำแหน่งได้มาก่อนในบริเวณดังกล่าว

รายงานของ The Guardian ระบุว่าป้อมมีขนาดประมาณ 180 คูณ 150 เมตร ตั้งอยู่บนไหล่เขา และอาจรองรับทหารได้ราว 500 นาย ผังป้อมเป็นรูปสี่เหลี่ยมมุมโค้งแบบที่พบในค่ายทหารโรมัน พร้อมถนนตัดผ่านและอาคารขนาดใหญ่ที่ผลสำรวจระบุไว้ ลักษณะเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าทำไม Merrony จึงมองพื้นที่นี้เป็นฐานทหาร ไม่ใช่เพียงที่พักชั่วคราวบนยอดเขา

Wolfson College ซึ่งเป็นต้นสังกัดของ Merrony รายงานว่าทีมพบเครื่องเขียนเหล็ก เครื่องปั้นดินเผา กระเบื้อง และเหรียญที่มีอายุถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 ส่วน The Guardian ยังบรรยายพื้นดินอัดแน่น รอยล้อเกวียน และอาคารที่อาจเป็นศูนย์บัญชาการกับบ้านผู้บังคับบัญชา หลักฐานหลายชนิดประกอบกันสนับสนุนการใช้พื้นที่ทางทหาร และเหรียญช่วยชี้ว่ามีกิจกรรมในยุคใกล้สมัยของ Magnus Maximus

ข้อเสนอของ Merrony คือผู้ว่าการโรมัน Sextus Julius Frontinus อาจตั้งป้อมนี้ขึ้นราว ค.ศ. 74–78 และจักรพรรดิ Magnus Maximus อาจใช้หรือมองเห็นฐานที่อยู่ใกล้เคียงในอีกหลายร้อยปีต่อมา Smithsonian อธิบายว่าป้อมไม่จำเป็นต้องสร้างโดยจักรพรรดิเอง การพบเหรียญปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 บอกช่วงเวลาที่มีของจากยุคนั้นอยู่ในพื้นที่ แต่ไม่ได้ระบุว่าใครเป็นเจ้าของหรือยืนยันว่า Magnus Maximus เคยมาถึง

จุดที่เรื่องเล่ากับหลักฐานยังไม่ตรงกันคือ Mabinogion วางค่ายไว้บนยอด Frenni Fawr ขณะที่ป้อมอยู่ห่างลงมาราว 3.5 กิโลเมตร ไม่มีสิ่งของหรือจารึกที่ระบุชื่อจักรพรรดิ และ Wolfson College ระบุว่ายังต้องมีการศึกษาเพิ่มเพื่อยืนยันความเชื่อมโยง ดังนั้นการขุดพบทำให้เรื่องเล่ามีฉากหลังทางประวัติศาสตร์ที่จับต้องได้ขึ้น แต่ยังไม่พิสูจน์ว่าเหตุการณ์ในนิทานเกิดขึ้นตามนั้น

ขอบเขตที่พูดได้ชัดคือ โรมันมีฐานทหารในพื้นที่ใกล้ภูเขาที่ตำนานกล่าวถึง ส่วนการที่ Magnus Maximus ตั้งค่ายบนยอดเขายังเป็นสมมติฐานที่นักโบราณคดีต้องตรวจสอบต่อ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th