โปสการ์ดเวียนนาก่อนสงครามโลกมีปีศาจขี่นักดนตรีและเด็กกรีดร้อง ทำไมคำอวยพรถึงกลายเป็นภาพเสียดสี?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

โปสการ์ดของรูดอล์ฟ คัลวาคไม่ได้มีแต่คำอวยพรเรียบร้อย บางใบเป็นภาพปีศาจขี่บ่านักดนตรี อีกใบวาดเด็กหลายคนกำลังกรีดร้อง เขาออกแบบโปสการ์ดให้เวิร์กช็อป Wiener Werkstaette 21 แบบ ส่วนชุดโปสการ์ดของกิจการนี้เริ่มพิมพ์ในปี 1907 และมีแบบเกือบ 1,000 แบบก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

โปสการ์ดส่งคำอวยพรได้ก็จริง แต่บัตรของ Wiener Werkstaette ยังเป็นพื้นที่ให้นักออกแบบทำงานศิลปะชิ้นเล็กด้วย แค็ตตาล็อกของ Neue Galerie ระบุว่าชุดเลขหมายนี้มีหัวข้อวันหยุด แฟชั่น เรื่องตลก และสถานที่ท่องเที่ยว ส่วน Leopold Museum อธิบายว่าบัตรศิลปะของเวิร์กช็อปพางานสร้างสรรค์เข้าไปอยู่ในชีวิตประจำวัน

คัลวาคทำให้คำอวยพรดูสวนทางกับภาพ บทความของ The Public Domain Review อธิบายว่า “The Lute Player” มีปีศาจขี่อยู่บนบ่านักดนตรีที่เล่นลูต ซึ่งเป็นเครื่องสายยุโรป ส่วนภาพ “Blessings” แสดงแม่ที่แทบงอตัวอยู่ท่ามกลางเด็กฟันห่างที่กำลังกรีดร้อง รายละเอียดพวกนี้เป็นการอ่านภาพของผู้เขียนบทความ ไม่ใช่หลักฐานว่าครอบครัวเวียนนาทั่วไปเป็นแบบนั้น

โปสการ์ดหมายเลข 99 ชื่อ “Mutterglueck” หรือ “ความสุขของแม่” เป็นอีกชิ้นที่ชวนมองเรื่องครอบครัว พิพิธภัณฑ์ Albertina ระบุว่าคัลวาคเป็นผู้ออกแบบและบันทึกเทคนิคไว้ว่าเป็นภาพพิมพ์หินสี ส่วน The Public Domain Review อ่านภาพนี้ว่าเป็นครอบครัวที่มีความสุขเพียงภาพเดียวในชุด แต่ไม่ใช่ครอบครัวแบบดั้งเดิม ทั้งชื่อผลงานและความหมายที่ผู้เขียนอ่านจากภาพจึงควรแยกจากข้อสรุปเกี่ยวกับแม่ทุกคนในยุคนั้น

การเสียดสีไม่ได้หยุดอยู่ที่บ้าน บทความเดียวกันมองว่าภาพคู่รักที่ชื่อ “Harmony” เปลี่ยนคนสองคนให้กลายเป็นรูปร่างเดียวกันอย่างประหลาด และบางใบล้อการเต้นสมัยใหม่ ข้อมูลของพิพิธภัณฑ์ The Met ยืนยันว่าคัลวาคทำภาพพิมพ์หินสีชื่อ “Serpentine Dance” ในปี 1907 แต่คำว่าเสียดสีเป็นการตีความของผู้เขียน PDR ไม่ใช่คำอธิบายเจตนาจากตัวศิลปิน

ภาพเหล่านี้จึงใช้ความเพี้ยนเป็นมุกให้คนหยุดดู คนอ่านเห็นปีศาจ เด็กกรีดร้อง หรือคู่รักที่ผิดรูป แล้วค่อยถามว่าศิลปินกำลังหยอกกับความคาดหวังแบบไหน เราบอกได้ว่าพิพิธภัณฑ์จัดงานของคัลวาคไว้ในกลุ่มภาพประหลาดและเสียดสี ส่วนการโยงภาพแต่ละใบกับชีวิตครอบครัวหรือการเต้นต้องบอกให้ชัดว่าเป็นการตีความจากหลักฐานภาพ

ชุดโปสการ์ดของ Wiener Werkstaette ทำให้เห็นว่าสิ่งของเล็ก ๆ สำหรับส่งข้อความสามารถเป็นงานศิลปะที่มีอารมณ์ขันและชวนกวนใจได้ด้วย แต่ภาพเหล่านี้บอกวิธีที่ศิลปินเลือกขยายเรื่องให้ดูเกินจริง ไม่ได้บันทึกว่าคนทั้งสังคมใช้ชีวิตเหมือนภาพนั้น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th