วันลอยกระทงเราไม่ลอยกระทงได้ไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอถึงวันลอยกระทง หลายบ้านก็นัดกันไปเดินงาน ซื้อของกิน ดูการแสดง แล้วแวะริมน้ำ แต่บางคนอาจยืนมองกระทงในมือแล้วคิดว่า ปีนี้เราไม่อยากลอย จะได้ไหมนะ คนอื่นเขาลอยกันหมด หรือถ้าไม่ลอยจะเหมือนไม่เคารพประเพณี?

โดยเฉพาะคนที่โตมากับคำบอกเล่าว่าต้องลอยเพื่อขอขมาพระแม่คงคา หรือปล่อยเรื่องไม่ดีให้ลอยไป คำถามนี้อาจทำให้รู้สึกเกรงใจทั้งผู้ใหญ่และความเชื่อที่คุ้นเคยมาตั้งแต่เด็ก

คำตอบคือ ไม่ลอยก็ได้ การลอยกระทงเป็นประเพณีที่ผู้คนเลือกเข้าร่วมตามความเชื่อและความสมัครใจ เราไปเดินงาน กินข้าวกับครอบครัว ชมการแสดง หรืออยู่บ้านตามปกติก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องซื้อกระทงลงน้ำ

กรมส่งเสริมวัฒนธรรมอธิบายว่า ความหมายของการลอยกระทงมีหลายแบบตามความเชื่อและแต่ละท้องถิ่น ทั้งการบูชาสิ่งที่เคารพ การลอยเคราะห์ และการระลึกถึงคุณของน้ำ รวมถึงขอขมาที่ใช้น้ำหรือทำให้แหล่งน้ำไม่สะอาด จึงไม่ใช่ทุกคนที่จะต้องให้ความหมายกับคืนนี้เหมือนกัน

ส่วนความเชื่อว่าไม่ลอยแล้วจะโชคร้าย หรือเรื่องไม่ดีจะติดตัวไปอีกปี เป็นเรื่องที่แต่ละคนอาจเชื่อต่างกันได้ แต่ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันได้ว่าการไม่ลอยกระทงทำให้เกิดเหตุร้ายเช่นนั้น เราจึงไม่จำเป็นต้องฝืนทำเพราะกลัว

ไม่ลอยช่วยลดอะไรได้บ้าง

กระทงหนึ่งใบอาจดูไม่มาก แต่เมื่อมีคนลอยรวมกันจำนวนมาก ก็ต้องมีคนเก็บและนำวัสดุเหล่านั้นไปจัดการต่อ กระทงจากใบตองหรือวัสดุธรรมชาติย่อยสลายได้ก็จริง แต่ไม่ได้หายไปทันที หากปล่อยค้างสะสมในน้ำ วัสดุอินทรีย์ที่ย่อยสลายอาจเพิ่มภาระให้แหล่งน้ำได้ โดยเฉพาะบริเวณน้ำนิ่งหรือมีการสะสมมาก

การเลือกไม่ลอยจึงช่วยลดจำนวนวัสดุที่ลงน้ำและลดภาระการจัดเก็บได้โดยตรง แม้เพียงคนเดียวจะเปลี่ยนสภาพแม่น้ำทั้งสายไม่ได้ แต่ก็เป็นการเลือกที่ทำได้ด้วยตัวเอง

สำหรับคนที่ยังอยากลอยกับครอบครัว ก็อาจใช้กระทงร่วมกันหนึ่งใบ เลือกวัสดุธรรมชาติชิ้นเล็ก หลีกเลี่ยงโฟม พลาสติก และเข็มหมุด รวมถึงเลือกจุดที่ผู้จัดเตรียมไว้และเก็บกระทงได้สะดวก แนวทางลอยร่วมกันหนึ่งใบและหลีกเลี่ยงวัสดุดังกล่าวเป็นข้อแนะนำจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ

ถ้าอยากสอนลูกเรื่องคุณค่าของน้ำโดยไม่ลอยกระทง อาจชวนกันเก็บขยะบริเวณริมน้ำอย่างปลอดภัย แยกขยะในบ้าน หรือช่วยกันประหยัดน้ำในชีวิตประจำวัน จะทำในวันลอยกระทงหรือวันอื่นก็ได้ ส่วนใครชอบบรรยากาศเทศกาล ก็ยังไปชมงานและอุดหนุนร้านค้าในชุมชนได้ตามสบาย

หากผู้ใหญ่ชวนแล้วเราไม่อยากลอย อาจบอกตรง ๆ อย่างสุภาพว่า “ปีนี้ขอไปเดินงานด้วย แต่ขอไม่ลอยนะ อยากช่วยลดของที่ลงน้ำ” แล้วชวนทำกิจกรรมอื่นร่วมกัน ความเห็นอาจต่างกันได้ โดยไม่ต้องตัดสินว่าคนที่ลอยหรือไม่ลอยเป็นคนแบบไหน

คืนวันเพ็ญจึงเป็นเวลาที่แต่ละคนเลือกใช้ได้ จะลอยร่วมกันหนึ่งใบ เดินเล่นกับครอบครัว หรือไม่ไปงานเลยก็ได้เช่นกัน ถ้าสิ่งที่อยากแสดงคือการเห็นคุณค่าของน้ำ เราก็ดูแลน้ำในวันที่เหลือของปีได้ด้วย