ตำบลที่มีพื้นที่เล็กที่สุดในไทยอยู่ที่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเดินทางผ่านป้ายบอกเขตตำบล บางแห่งขับรถอยู่นานก็ยังไม่พ้น แต่บางแห่งผ่านชุมชนไปไม่กี่แห่งก็เจอป้ายตำบลถัดไปแล้ว เลยชวนให้สงสัยว่า ในบรรดาตำบลทั่วประเทศ แห่งไหนมีพื้นที่เล็กที่สุดกันแน่

คำตอบคือ ยังระบุชื่อตำบลที่เล็กที่สุดในประเทศไทยไม่ได้อย่างน่าเชื่อถือ จากข้อมูลที่ตรวจสอบ ยังไม่พบการจัดอันดับพื้นที่ตำบลทั่วประเทศที่ใช้ขอบเขตและวิธีวัดเดียวกัน จึงไม่ควรยกชื่อตำบลใดขึ้นมาเป็นอันดับหนึ่ง

สำนักงานราชบัณฑิตยสภามีชุดข้อมูลชื่อตำบลและแขวงเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ข้อมูลภาครัฐ ซึ่งช่วยตรวจสอบชื่อและที่ตั้งได้ แต่ชุดข้อมูลดังกล่าวเป็นรายชื่อ ไม่ใช่ตารางจัดอันดับขนาดพื้นที่ จึงใช้ตอบคำถามเรื่องพื้นที่เล็กที่สุดเพียงลำพังไม่ได้

การหาคำตอบต้องมีข้อมูลพื้นที่ของทุกตำบลในช่วงเวลาเดียวกัน แล้วนำมาเปรียบเทียบด้วยเกณฑ์เดียวกัน เช่น ใช้แนวเขตการปกครองฉบับใด นับพื้นที่น้ำอย่างไร และจะรวมแขวงในกรุงเทพมหานครซึ่งเป็นหน่วยเทียบเท่าตำบลด้วยหรือไม่ เพราะสิ่งเหล่านี้อาจเปลี่ยนผลการเปรียบเทียบได้

ตัวอย่างพื้นที่ขนาดเล็กที่พบข้อมูล คือเขตเทศบาลตำบลตลาดขวัญ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเว็บไซต์เทศบาลระบุว่ามีพื้นที่ประมาณ 5.6 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 3,500 ไร่ เป็นตัวอย่างให้เห็นขนาดพื้นที่แห่งหนึ่ง แต่ข้อมูลนี้ยังไม่ใช่หลักฐานว่าตลาดขวัญเล็กที่สุดในประเทศ

อีกเรื่องที่ทำให้ค้นหาแล้วสับสนได้ง่ายคือคำว่า “ตำบล” กับ “เทศบาลตำบล” แม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกันเสมอไป ตำบลเป็นหน่วยพื้นที่ทางปกครอง ส่วนเทศบาลตำบลเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีเขตรับผิดชอบของตน เขตเทศบาลอาจครอบคลุมเพียงบางส่วนของตำบล หรือครอบคลุมมากกว่าหนึ่งตำบลก็ได้

ดังนั้น หากพบว่าเทศบาลตำบลแห่งหนึ่งมีพื้นที่น้อยมาก ก็ยังนำไปฟันธงไม่ได้ว่าตำบลที่ตั้งอยู่มีพื้นที่เท่ากัน หรือเป็นตำบลที่เล็กที่สุด ต้องดูให้ชัดก่อนว่าตัวเลขนั้นวัดเขตของหน่วยใด

ส่วนคำว่า “เล็ก” ในชีวิตประจำวันก็อาจหมายถึงอย่างอื่น บางคนหมายถึงพื้นที่ บางคนหมายถึงจำนวนประชากร ตำบลที่มีคนน้อยที่สุดจึงไม่จำเป็นต้องมีพื้นที่น้อยที่สุด และตำบลที่มีพื้นที่เล็กก็อาจมีบ้านเรือนอยู่หนาแน่นได้

ตอนนี้คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ยังไม่มีหลักฐานที่ตรวจสอบได้เพียงพอจะชี้ชื่อผู้ครองอันดับหนึ่งทั่วประเทศ แต่มีวิธีตรวจสอบที่ชัดเจน คือเปรียบเทียบข้อมูลแนวเขตและพื้นที่ของทุกตำบลจากชุดข้อมูลเดียวกัน พร้อมระบุปีและเกณฑ์ที่ใช้ให้ครบ