ทำไมไทยห้ามขายเหล้าในวันสำคัญทางพุทธศาสนา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นักท่องเที่ยวเพิ่งมาถึงไทย เดินเข้าร้านสะดวกซื้อ หยิบเบียร์ไปจ่ายเงิน แต่พนักงานบอกว่าวันนี้ขายไม่ได้ พอไปถึงโรงแรมกลับพบว่าอาจสั่งเครื่องดื่มได้ตามเงื่อนไขของสถานที่ เจอแบบนี้ครั้งแรกก็คงมีคำถามว่าเกิดอะไรขึ้น

หลายคนเรียกสั้น ๆ ว่า “วันพระห้ามขายเหล้า” แต่คำนี้ทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้ เพราะวันพระมีหลายครั้งในแต่ละเดือน ส่วนกฎหมายห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในวันสำคัญทางพุทธศาสนาที่ระบุไว้ 5 วัน และมีข้อยกเว้นสำหรับสถานที่บางประเภท

ทำไมถึงห้าม? แนวคิดของมาตรการเชื่อมโยงกับการให้ความสำคัญกับวันทางศาสนา และการควบคุมการเข้าถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยในพุทธศาสนามีศีลข้อที่ 5 ซึ่งกล่าวถึงการงดเว้นของมึนเมา ส่วนการห้ามขายเป็นมาตรการที่รัฐกำหนดขึ้น ไม่ใช่ข้อห้ามที่เกิดขึ้นเองจากศีล

วันไหนบ้างที่ห้ามขาย?

สำนักงานกิจการยุติธรรมระบุวันสำคัญ 5 วัน ได้แก่ วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา และวันออกพรรษา ร้านค้าทั่วไปที่ไม่ได้เข้าเงื่อนไขยกเว้นจึงต้องหยุดขายในวันเหล่านี้ รวมถึงร้านสะดวกซื้อและร้านอาหารทั่วไป

ประกาศที่มีผลตั้งแต่ 10 พฤษภาคม 2568 ยังคงกำหนดวันห้ามขายทั้ง 5 วัน แต่เพิ่มข้อยกเว้นบางประเภท เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์และนโยบายส่งเสริมการท่องเที่ยวตามที่กรมการปกครองชี้แจง

แล้วนักท่องเที่ยวต่างชาติงงไหม?

มีเหตุผลที่บางคนอาจสับสน โดยเฉพาะคนที่ไม่รู้มาก่อนว่าวันนั้นเป็นวันสำคัญทางศาสนา หรือเห็นว่าร้านหนึ่งขายไม่ได้แต่อีกแห่งอาจขายได้ แต่ยังไม่มีข้อมูลในแหล่งที่ตรวจสอบซึ่งบอกได้ว่านักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนใหญ่รู้สึกอย่างไร จึงเหมารวมว่าทุกคนงงหรือไม่พอใจไม่ได้

หนังสือพิมพ์ The Phuket News รายงานเมื่อเดือนสิงหาคม 2569 ว่า ผู้ประกอบการในภูเก็ตบางส่วนยังสับสนเรื่องข้อยกเว้น และตัวแทนผู้ประกอบการเห็นว่านักท่องเที่ยวต่างชาติจำนวนไม่น้อยไม่ค่อยเข้าใจกฎหมายเกี่ยวกับแอลกอฮอล์ของไทย นี่เป็นความเห็นจากผู้ประกอบการ ไม่ใช่ผลสำรวจนักท่องเที่ยวทั้งหมด

ทำไมบางโรงแรมหรือบางแห่งยังขายได้?

ข้อยกเว้นตามประกาศปี 2568 ครอบคลุมการขายในอาคารบริการผู้โดยสารของสนามบินที่มีเที่ยวบินระหว่างประเทศ สถานบริการตามกฎหมาย โรงแรมตามกฎหมาย รวมถึงสถานประกอบการในพื้นที่ท่องเที่ยวและสถานที่จัดกิจกรรมพิเศษที่เข้าเงื่อนไขและได้รับการประกาศกำหนด

คำว่า “อยู่ในย่านท่องเที่ยว” เพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าร้านทุกร้านขายได้ รายงานจากภูเก็ตยกตัวอย่างว่าการใช้ข้อยกเว้นสำหรับพื้นที่ท่องเที่ยวต้องมีการประกาศกำหนดพื้นที่ตามขั้นตอนด้วย ผู้ประกอบการจึงต้องดูประเภทใบอนุญาตและเงื่อนไขของสถานที่ตัวเอง

สำหรับผู้เดินทาง วิธีที่ชัดที่สุดคือเช็กวันสำคัญก่อนและสอบถามสถานที่โดยตรง เพราะการมีข้อยกเว้นไม่ได้หมายความว่าทุกร้านต้องเปิดขาย ส่วนการดื่มก็ยังต้องดูข้อจำกัดของสถานที่และกฎหมายอื่นประกอบ ไม่ควรเข้าใจว่าซื้อจากที่หนึ่งได้แล้วจะดื่มที่ไหนก็ได้

เรื่องนี้จึงมีทั้งมุมของคนที่อยากรักษาความสำคัญของวันทางศาสนา คนที่สนับสนุนการควบคุมแอลกอฮอล์ และผู้ประกอบการที่มองถึงความสะดวกของนักท่องเที่ยว สิ่งที่อธิบายให้เข้าใจได้ตรงกันคือ ไทยไม่ได้ห้ามขายเหล้าทุกวันพระ แต่ห้ามใน 5 วันสำคัญที่กำหนดไว้ โดยมีข้อยกเว้นตามประเภทสถานที่และเงื่อนไขของกฎหมาย