ประเทศไทยเคยหนาวที่สุดกี่องศาและอยู่จังหวัดไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พออากาศเริ่มเย็น หลายคนก็นึกถึงภาพยอดดอยทางภาคเหนือ หมอกหนา และคนใส่เสื้อกันหนาวหลายชั้น แต่ถ้าย้อนดูสถิติอุณหภูมิต่ำสุดของสถานีตรวจอากาศไทย จังหวัดที่พบตัวเลขน่าทึ่งกลับอยู่ทางภาคอีสาน

ตามรายงานของประเทศไทยที่อ้างอิงข้อมูลกรมอุตุนิยมวิทยา อุณหภูมิต่ำสุดที่บันทึกไว้คือ ติดลบ 1.4 องศาเซลเซียส ที่จังหวัดสกลนคร เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2517 ต่ำกว่าจุดเยือกแข็งของน้ำถึง 1.4 องศา

องค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนครระบุจุดวัดไว้ว่าเป็นสถานีอากาศเกษตรสกลนคร บริเวณศูนย์วิจัยพืชไร่สกลนคร บ้านนาคำ ตำบลห้วยยาง อำเภอเมืองสกลนคร จึงเป็นตัวเลขที่วัดได้ ณ สถานีนั้น ไม่ได้หมายความว่าทุกจุดในจังหวัดมีอุณหภูมิเท่ากัน

สถิตินี้น่าสนใจตรงที่สถานีอยู่ในพื้นที่อำเภอเมือง ไม่ใช่ตัวเลขจากยอดดอยที่คนมักนึกถึงเวลาพูดถึงอากาศติดลบ และเป็นค่าต่ำสุดที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดทั้งวันหรือตลอดฤดูหนาว

ถ้าเทียบให้เห็นภาพ น้ำบริสุทธิ์มีจุดเยือกแข็งที่ประมาณ 0 องศาเซลเซียส ภายใต้ความดันบรรยากาศปกติ ดังนั้นค่าที่สกลนครวัดได้จึงเย็นกว่าจุดนั้น แต่การที่อากาศติดลบไม่ได้แปลว่าต้องมีหิมะตก เพราะหิมะยังต้องอาศัยสภาพความชื้นและอุณหภูมิในชั้นบรรยากาศที่เหมาะสมด้วย

แล้วยอดดอยที่มีแม่คะนิ้งล่ะ?

ยอดดอยและยอดภูในภาคเหนือกับภาคอีสานก็มีโอกาสหนาวต่ำกว่าจุดเยือกแข็งได้ กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่าบริเวณเทือกเขาหรือยอดเขาสูงอาจมีอุณหภูมิต่ำกว่า 0 องศาในช่วงฤดูหนาว โดยเฉพาะช่วงที่อากาศหนาวจัด

แม่คะนิ้งคือน้ำค้างแข็งที่เห็นเกาะตามยอดหญ้าหรือพื้นผิวเมื่อบริเวณนั้นเย็นมาก การเห็นแม่คะนิ้งจึงบอกได้ว่าพื้นผิวบริเวณนั้นเย็นจนเกิดน้ำแข็ง แต่ไม่ควรนำไปสรุปเป็นตัวเลขอุณหภูมิอากาศของสถานีโดยตรง เพราะอุณหภูมิพื้นผิวกับอุณหภูมิอากาศที่วัดด้วยเครื่องมืออาจต่างกัน

การเปรียบเทียบตัวเลขจากยอดดอยกับสถิติสถานีควรดูด้วยว่าวัดที่ไหน ใช้เครื่องมืออย่างไร และเป็นอุณหภูมิอากาศหรืออุณหภูมิพื้นผิว ข้อมูลที่ยกมานี้จึงตอบได้ในขอบเขตของสถิติที่รายงานไว้ ไม่ได้ยืนยันว่าทุกยอดเขาและทุกจุดในประเทศไทยไม่เคยเย็นกว่านั้น

ทำไมสกลนครถึงหนาวได้ขนาดนั้น?

ในฤดูหนาว ภาคอีสานได้รับอิทธิพลจากมวลอากาศเย็นและแห้งที่แผ่ลงมาจากประเทศจีน องค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนครอธิบายว่าพื้นที่มีลักษณะอากาศหนาวชัดเจนภายใต้อิทธิพลของลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนความหนาวในแต่ละวันยังเปลี่ยนไปตามสภาพอากาศและพื้นที่

จึงไม่จำเป็นต้องอยู่บนยอดดอยเสมอไปถึงจะเจออากาศหนาวจัด พื้นที่ราบทางอีสานก็เคยมีสถานีวัดอุณหภูมิได้ต่ำกว่าศูนย์มาแล้ว

สำหรับใครที่กำลังวางแผนเดินทางไปสัมผัสอากาศหนาว ควรตรวจพยากรณ์ของพื้นที่และช่วงวันที่จะไปอีกครั้ง เพราะสถิติเมื่อหลายสิบปีก่อนเป็นเหตุการณ์สุดขั้ว ไม่ใช่อุณหภูมิที่จะเกิดขึ้นทุกปี เตรียมเสื้อกันหนาวให้เหมาะกับพื้นที่ โดยเฉพาะถ้ามีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุเดินทางไปด้วย

ตัวเลขที่ตอบคำถามนี้ได้ชัดที่สุดจากรายงานที่ตรวจสอบ คือ ลบ 1.4 องศาเซลเซียส ที่สถานีอากาศเกษตรสกลนคร เมื่อ 2 มกราคม 2517 เป็นหลักฐานว่าครั้งหนึ่งเมืองไทยก็เคยมีอากาศหนาวถึงขั้นติดลบในพื้นที่สถานีตรวจอากาศภาคอีสาน