น้ำประปามีกลิ่นคลอรีน: ใส่มาฆ่าเชื้อ ไม่ใช่สารพิษตกค้างอย่างที่กลัว

เปิดก๊อกน้ำตอนเช้าแล้วได้กลิ่นคลอรีนลอยขึ้นมา หลายคนชะงักทันที คิดว่าน้ำไม่สะอาด หรือมีสารเคมีตกค้างมากเกินไป แต่ความจริงกลับตรงกันข้าม กลิ่นคลอรีนที่ได้ในปริมาณปกติคือสัญญาณว่าน้ำผ่านการฆ่าเชื้อมาอย่างถูกต้อง ไม่ใช่สัญญาณอันตรายอย่างที่กลัวกัน

คลอรีนใส่มาทำไม

น้ำดิบจากแม่น้ำและแหล่งน้ำธรรมชาติมีเชื้อโรคปนเปื้อนอยู่ การประปาจึงเติมคลอรีนเพื่อฆ่าเชื้อโรค โดยคลอรีนสามารถหยุดการเจริญเติบโตของแบคทีเรียส่วนใหญ่ได้ และที่สำคัญกว่านั้นคือการประปาไม่ได้ใส่แค่พอฆ่าเชื้อที่โรงผลิตแล้วจบ แต่จะเหลือคลอรีนอิสระคงค้างอยู่ในน้ำตลอดทางที่ไหลผ่านท่อไปถึงบ้าน เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำปนเปื้อนซ้ำระหว่างทาง กลิ่นที่เราได้จึงมาจากคลอรีนส่วนที่ยังทำหน้าที่เฝ้าน้ำอยู่ ไม่ใช่สารตกค้างที่หลงเหลือโดยไม่มีประโยชน์

ตัวเลขที่การประปาใช้จริง

การประปานครหลวงระบุว่า ปัจจุบันใช้คลอรีนแก๊สในปริมาณ 2.5-3.0 มิลลิกรัมต่อลิตร ขึ้นกับฤดูกาลและคุณภาพของน้ำดิบ ส่วนคลอรีนอิสระคงเหลือที่ตรวจพบในเส้นท่อจ่ายน้ำจะอยู่ในช่วง 0.2-1.2 มิลลิกรัมต่อลิตร ตามเกณฑ์แนะนำขององค์การอนามัยโลกที่กำหนดว่าน้ำประปาควรมีคลอรีนอิสระคงเหลือไม่น้อยกว่า 0.2 มิลลิกรัมต่อลิตรในเส้นท่อ เพื่อป้องกันการปนเปื้อนภายหลัง ขณะที่องค์การอนามัยโลกกำหนดเพดานการใช้คลอรีนในระบบผลิตน้ำประปาไว้ไม่เกิน 5.0 มิลลิกรัมต่อลิตร ตัวเลขในท่อจ่ายน้ำของไทยจึงอยู่ต่ำกว่าเพดานนั้นมาก

บางวันกลิ่นแรงกว่าปกติเพราะอะไร

ปริมาณคลอรีนไม่ได้เท่ากันทุกวัน การประปานครหลวงระบุว่าในหน้าร้อนจะเพิ่มปริมาณการใช้สูงกว่าปกติเล็กน้อย เพื่อป้องกันการเกิดโรคระบาดในระบบทางเดินอาหาร เช่น อหิวาตกโรค นอกจากนี้คุณภาพของน้ำดิบในแต่ละช่วงก็มีผลต่อปริมาณคลอรีนที่ต้องใช้ น้ำที่มีความขุ่นหรือสารละลายมากมักต้องการคลอรีนสูงกว่า ดังนั้นวันที่กลิ่นแรงขึ้นจึงมักแปลว่าการประปาเพิ่มการป้องกัน ไม่ได้แปลว่าน้ำแย่ลง ส่วนน้ำที่รองใส่ภาชนะทิ้งไว้สักพักแล้วกลิ่นจางลงก็เป็นเรื่องปกติ เพราะคลอรีนจะระเหยไปเองตามเวลา

แต่กลิ่นแรงไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอ

ตรงนี้คือจุดที่ต้องระวังที่สุด คลอรีนฆ่าเชื้อโรคในน้ำได้ แต่ไม่ได้กำจัดทุกอย่างที่ทำให้คุณภาพน้ำแย่ลง การประปานครหลวงเองย้ำว่าผู้ใช้น้ำต้องดูแลระบบประปาภายในบ้านด้วย ท่อเหล็กที่หมดอายุการใช้งานแล้วเป็นสนิม หรือถังพักน้ำที่ไม่เคยล้างทำความสะอาด ล้วนทำให้น้ำปนเปื้อนได้แม้ว่าน้ำจากท่อหลักจะมีกลิ่นคลอรีนอยู่ก็ตาม ดังนั้นอย่าตัดสินความปลอดภัยจากกลิ่นอย่างเดียว ถ้าน้ำขุ่น มีสี หรือมีกลิ่นผิดปกติแบบอื่นที่ไม่ใช่กลิ่นคลอรีน อย่าดื่ม แล้วแจ้งการประปาในพื้นที่ให้มาตรวจสอบ

ไม่ชอบกลิ่น ลดได้โดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่ม

วิธีที่การประปานครหลวงแนะนำนั้นง่ายมาก เพียงรองน้ำประปาใส่ภาชนะที่สะอาด ระวังอย่าให้สิ่งสกปรกตกลงไป แล้วตั้งทิ้งไว้ประมาณ 20-30 นาที คลอรีนจะระเหยไปเอง กลิ่นก็จางลงโดยไม่ต้องใช้เครื่องกรองหรืออุปกรณ์ใดๆ เพิ่มเติม ข้อควรจำคือรองแค่พอใช้ในแต่ละครั้ง เพราะน้ำที่ตั้งทิ้งไว้นานจนกลิ่นหายหมดก็แปลว่าคลอรีนที่คอยกันเชื้อโรคหมดไปด้วยเหมือนกัน สรุปสั้นๆ คือกลิ่นคลอรีนในน้ำประปาไม่ใช่เรื่องต้องตกใจ แต่ก็ไม่ใช่ใบรับประกันว่าน้ำทุกหยดในบ้านปลอดภัย ดูแลท่อและถังเก็บน้ำที่บ้านควบคู่ไปด้วย น้ำถึงจะสะอาดจริงตั้งแต่ต้นทางจนถึงแก้ว