สุนัขเลียหน้าเจ้าของ: ทักทาย ชิมรส หรือขอความสนใจ

กลับถึงบ้านทีไร สุนัขก็พุ่งเข้ามาเลียหน้าก่อนอย่างอื่น หลายคนตีความทันทีว่านี่คือจูบแสดงความรัก แต่ในภาษาสุนัข การเลียมีความหมายมากกว่านั้น และไม่ได้แปลว่ารักเสมอไป

พฤติกรรมนี้เริ่มตั้งแต่ลูกสุนัข ลูกสุนัขป่าเลียหน้าแม่เพื่อกระตุ้นให้แม่สำรอกอาหารออกมา ส่วนลูกสุนัขบ้านเลียปากแม่เพื่อสื่อว่าหิว เมื่อโตขึ้นการเลียจึงติดตัวมาเป็นวิธีทักทายและสื่อสาร ไม่ใช่แค่การแสดงความรักอย่างเดียว

เลียหน้าเพราะอะไรได้บ้าง

ทักทายและผูกพัน — สุนัขเลียหน้าสุนัขตัวอื่นเพื่อสื่อเจตนาดี บอกว่าไม่เป็นภัย และเสริมความผูกพันในฝูง กับคนก็ใช้วิธีเดียวกัน การเลียตอนกลับบ้านจึงมักเป็นพิธีทักทายมากกว่าคำบอกรักแบบคน และเมื่อเจ้าของตอบด้วยลูบหัว หัวเราะ หรือเล่นด้วย สุนัขก็เรียนรู้ว่าเลียแล้วได้ผลดี เลยทำซ้ำ

รสและกลิ่น — ใบหน้าคนมีข้อมูลให้สำรวจเยอะมาก ทั้งเหงื่อที่เค็ม เศษอาหาร คราบน้ำตา น้ำมันบนผิว และกลิ่นเครื่องสำอาง สุนัขใช้ลิ้นและจมูกสำรวจโลก หลังออกกำลังหรือหลังกินข้าวเสร็จจึงเป็นช่วงที่โดนเลียบ่อยเป็นพิเศษ ไม่ใช่เรื่องแปลก

ขอความสนใจ — สุนัขเรียนรู้เร็วว่าอะไรได้ผล ไม่ว่าจะหัวเราะ คุยด้วย ผลักออก หรือลูบหัว ทุกปฏิกิริยานับเป็นรางวัลทั้งนั้น ถ้าเลียแล้วเจ้าของหันมาสนใจทุกครั้ง การเลียก็จะกลายเป็นวิธีขอความสนใจที่ได้ผลที่สุดของมัน

เลียแบบไหนที่ไม่ได้แปลว่ารัก

บางครั้งการเลียแปลตรงกันข้าม คือสุนัขรู้สึกอึดอัดและอยากได้พื้นที่เพิ่ม สัญญาณที่มาด้วยกันคือหางตก หูแนบ เลียปากทั้งที่ไม่มีอาหาร หาวทั้งที่ไม่เหนื่อย หรือหันหน้าหนีซ้ำๆ ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมเรียกการเลียแบบนี้ว่า kiss to dismiss คือจูบเพื่อบอกให้ถอย ถ้าเห็นสัญญาณพวกนี้ให้หยุดปฏิสัมพันธ์แล้วให้พื้นที่สุนัข โดยเฉพาะกับคนแปลกหน้าหรือเด็กเล็ก

การเลียยังเป็นวิธีปลอบตัวเองของสุนัข เพราะการเลียกระตุ้นให้สมองหลั่งเอนดอร์ฟินที่ช่วยให้รู้สึกสงบ สุนัขที่เครียด เบื่อ หรือวิตกกังวลจึงเลียมากกว่าปกติ จุดที่ต้องระวังคือการเลียที่มากผิดปกติ เริ่มขึ้นกะทันหันโดยไม่มีสาเหตุชัด หรือมาพร้อมอาเจียน ท้องเสีย หรือซึมลง เพราะอาจมาจากความเครียด ความเจ็บปวด ภูมิแพ้ หรือโรคทางเดินอาหาร ถ้าเข้าข่ายแบบนี้ให้พาไปพบสัตวแพทย์เพื่อตัดสาเหตุทางการแพทย์ออกก่อน อย่าตีความเองว่าแค่เรียกร้องความสนใจ

น้ำลายสุนัขรักษาแผลได้จริงหรือ

ความเชื่อที่ว่าน้ำลายสุนัขรักษาแผลได้มีเค้าความจริงอยู่บ้าง เพราะน้ำลายมีสารอย่างไลโซไซม์และแลคโตเฟอร์รินที่มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียอ่อนๆ แต่ฤทธิ์แค่นั้นสู้การติดเชื้อที่เกิดขึ้นแล้วไม่ได้ และน้ำลายยังเต็มไปด้วยแบคทีเรียอย่าง Pasteurella, Staphylococcus และ Capnocytophaga ที่ทำให้แผลติดเชื้อหนักกว่าเดิมได้ ลิ้นที่สากยังขูดเนื้อเยื่อที่กำลังสมานจนแผลเปิดซ้ำ แผลหายช้าลง สรุปคืออย่าปล่อยให้สุนัขเลียแผลเปิดของคนหรือของตัวมันเอง ไม่ว่าแผลจะเล็กแค่ไหนก็ตาม

อยากลดการเลียทำอย่างไร

ถ้าไม่ชอบให้เลียหน้า วิธีที่ได้ผลคือไม่ให้รางวัลด้วยความสนใจ หันไปเบี่ยงเบนด้วยของเล่นหรือคำสั่งอย่างนั่งหรือคอย แล้วชมเมื่อสุนัขสงบ ห้ามดุหรือลงโทษเพราะยิ่งทำให้สุนัขเครียดแล้วเลียหนักกว่าเดิม ส่วนคนที่โดนเลียแล้วไม่สบายใจ ล้างบริเวณนั้นด้วยน้ำอุ่นกับสบู่ก็พอ ส่วนเด็กเล็กและคนที่มีภูมิคุ้มกันต่ำควรเลี่ยงการให้สุนัขเลียหน้าไปเลย เพราะปากสุนัขมีแบคทีเรียที่คนกลุ่มนี้รับมือได้ยากกว่า

การเลียหน้าส่วนใหญ่จึงเป็นเรื่องปกติ เป็นทั้งคำทักทาย การสำรวจ และวิธีขอความสนใจในตัวเดียวกัน แต่เมื่อไหร่ที่การเลียเปลี่ยนไปจากเดิมมาก นั่นแหละคือข้อความที่สุนัขกำลังพยายามบอก และเป็นข้อความที่ควรฟังให้ดีที่สุด