เหตุใดเรือสหรัฐฯ จึงยึดเกาะกวมจากสเปนได้โดยแทบไม่มีการสู้รบในปี 1898?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กวมถูกยึดโดยแทบไม่มีการรบ เพราะป้อมที่กัปตันเฮนรี กลาสพบไม่มีผู้ตอบโต้และไม่พร้อมป้องกัน ขณะที่ USS Charleston มีกำลังเรือกับทหารหนุนหลัง แต่เหตุการณ์ไม่ได้ไร้การยิงเสียทีเดียว กลาสสั่งยิงปืนไม่กี่นัดใส่ป้อม Santa Cruz แล้วหยุดเมื่อไม่มีใครยิงตอบ

วันสำคัญมีสองวัน: Charleston เข้าท่าเรืออาปราเมื่อ 20 มิถุนายน 1898 และผู้ว่าการฮวน มารินายอมจำนนในวันที่ 21 รายงานของกลาสที่พิมพ์ซ้ำในหนังสือ The Island of Guam บอกว่าป้อม Santiago ถูกทิ้งร้างและพังอยู่แล้ว ส่วนป้อม Santa Cruz ก็ไม่มีผู้ประจำการ เมื่อกลาสตรวจภายหลัง เขาระบุว่าป้อมนี้ใช้ป้องกันไม่ได้ และเหลือปืนเหล็กหล่อเก่าที่อากานาเพียงสี่กระบอก ซึ่งเสื่อมสภาพจนไม่ปลอดภัยแม้แต่จะใช้ยิงสลุต

ความห่างไกลทำให้ข่าวสงครามไปไม่ถึงเกาะทันเวลา เจ้าหน้าที่สเปนสองคนที่ขึ้นเรือบอกกลาสว่าพวกเขาไม่รู้ว่าสหรัฐฯ กับสเปนทำสงครามกัน ข่าวล่าสุดจากมะนิลาลงวันที่ 14 เมษายน กลาสจึงแจ้งว่ามีสงครามและสั่งให้พวกเขาไปบอกผู้ว่าการ

อย่างไรก็ดี มารินาได้รับข่าวก่อนยอมจำนนแล้ว จดหมายของเขาลงวันที่ 20 มิถุนายนระบุว่ากัปตันท่าเรือแจ้งคำพูดของกลาสเรื่องสงครามและการเข้ายึดเกาะ มารินาขอให้กลาสมาพบที่ฝั่ง เพราะกฎทหารสเปนไม่อนุญาตให้ผู้ว่าการขึ้นเรือต่างชาติ ประเด็นจึงไม่ใช่ว่าเขาไม่เคยรู้เรื่องสงคราม แต่รัฐบาลสเปนยังไม่ได้ส่งประกาศทางการมาถึงเขา

ในเช้าวันถัดมา กลาสส่งคำขอให้ยอมมอบป้อม อาวุธ และเจ้าหน้าที่ทหารสเปน โดยให้เวลาตอบไม่เกินครึ่งชั่วโมง หากปฏิเสธหรือชักช้า กองกำลังขึ้นฝั่งจะเดินทางไปอากานา รายงานเดียวกันระบุว่ากำลังนั้นประกอบด้วยนาวิกโยธินและทหารอาสาจากกรมทหารโอเรกอนสองกองร้อย ส่วนในท่าเรือมีเรือขนส่งทหารสามลำกับเรือรบ Charleston

มารินาตอบรับ แต่จดหมายยอมจำนนของเขาอธิบายเหตุผลตรงไปตรงมา: เกาะไม่มีแนวป้องกันและไม่มีกำลังพอต้านฝ่ายที่เหนือกว่า เขายังประท้วงว่าเป็นการใช้กำลัง และย้ำว่าไม่ได้รับข่าวจากรัฐบาลสเปนว่าสองประเทศอยู่ในภาวะสงคราม นี่จึงไม่ใช่การตกลงกันระหว่างสองฝ่ายที่มีกำลังเท่ากัน แม้จะไม่มีการรบยืดเยื้อก็ตาม

เว็บไซต์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น Guampedia ระบุว่าการยอมจำนนครอบคลุมทหารสเปน เจ้าหน้าที่ และกองอาสา Chamoru ราวห้าสิบคนที่ต้องส่งมอบอาวุธ โดยทหารสเปนถูกนำตัวขึ้นเรือขนส่งด้วย หลังรับมอบเกาะ กลาสชักธงสหรัฐฯ ที่ป้อมและยิงสลุต 21 นัด ตัวเลขและรายละเอียดเหล่านี้มาจากบันทึกของฝ่ายผู้เข้ายึดเกาะ จึงบอกขั้นตอนทางทหารได้ชัด แต่ไม่ใช่คำให้การแทนชาวเกาะว่าพวกเขามองเหตุการณ์นั้นอย่างไร

คำว่า “แทบไม่มีการสู้รบ” จึงหมายถึงไม่มีการยิงตอบโต้หรือการปะทะยืดเยื้อในวันที่ยึดกวม ไม่ได้แปลว่าไม่มีการข่มขู่ ยึดอาวุธ หรือจับกุมผู้คน หลักฐานของกลาสกับจดหมายของมารินาทำให้เห็นพร้อมกันทั้งข่าวที่ไปถึงช้า ป้อมที่อ่อนกำลัง และการยอมจำนนภายใต้แรงกดดัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th