กระเรียนยักษ์ที่เคยถูกนับว่าสูญพันธุ์ อาจเป็นกระเรียนยุโรปที่ต่างกันตามเพศและเคยตัวใหญ่กว่านี้

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ผลตรวจดีเอ็นเอจากกระดูกนกกระเรียน 18 ชิ้นพบว่าทั้งหมดอยู่ในกลุ่มนกกระเรียนยุโรปชนิดสามัญ (Grus grus) ตัวอย่างโบราณยังแสดงความต่างตามเพศ และมีหลักฐานว่ากระเรียนชนิดนี้เคยตัวใหญ่กว่าปัจจุบัน งานวิจัยปี 2026 จึงเสนอว่า Grus primigenia ซึ่งเคยถูกนับเป็นนกกระเรียนยักษ์ที่สูญพันธุ์ อาจเป็นชื่อเรียกซากของกระเรียนชนิดเดิม ไม่ใช่สปีชีส์ที่แยกจากกันอย่างชัดเจน (บทคัดย่อของงานวิจัย)

ชื่อ Grus primigenia มาจากนักชีววิทยาชาวฝรั่งเศส Alphonse Milne-Edwards ซึ่งตั้งชื่อจากเศษกระดูกที่พบในถ้ำทางตอนใต้ของฝรั่งเศสเมื่อศตวรรษที่ 19 เมื่อกระดูกบางชิ้นมีขนาดใหญ่กว่านกกระเรียนที่พบในปัจจุบัน นักธรรมชาติวิทยาจึงมองว่าอาจเป็นสัตว์อีกชนิดหนึ่งที่สูญพันธุ์ไปแล้ว (Bournemouth University)

ทีมวิจัยนำกระดูกจากหลายช่วงเวลาและหลายพื้นที่มาตรวจ DNA โบราณ ตัวอย่างครอบคลุมซากจากปลายยุคไพลสโตซีนในสเปนและฝรั่งเศส รวมถึงยุคโฮโลซีนตอนปลายในอังกฤษและเยอรมนี ผลทางพันธุกรรมระบุว่าซากทั้ง 18 ชิ้นเป็น Grus grus ไม่ได้แยกเป็นกลุ่มที่บ่งชี้ถึงนกกระเรียนอีกสปีชีส์หนึ่ง (บทคัดย่อใน Royal Society Open Science)

DNA ช่วยตอบว่านกเหล่านี้เป็นญาติกับกระเรียนกลุ่มใด ส่วนขนาดต้องอ่านควบคู่กับการวัดกระดูกและการหาว่าแต่ละตัวเป็นเพศใด ปัจจุบันกระเรียนยุโรปเพศผู้มีขนาดใหญ่กว่าเพศเมีย นักวิจัยพบว่ากระดูกที่ใหญ่กว่ากระเรียนเพศผู้ยุคปัจจุบันมาจากตัวผู้ ขณะที่ตัวอย่างขนาดใกล้เคียงกับเพศผู้ปัจจุบันมีเพศเมียโบราณรวมอยู่ด้วย

เมื่อรวมผลทั้งสองอย่างเข้าด้วยกัน ภาพที่ได้จึงไม่ใช่ “กระเรียนตัวเล็กหนึ่งชนิดกับกระเรียนยักษ์อีกชนิด” แต่เป็นกระเรียนชนิดเดียวกันที่มีทั้งความต่างระหว่างเพศและขนาดโดยรวมที่เปลี่ยนไปตามกาลเวลา ผู้วิจัยสรุปว่ากระเรียนยุโรปเคยมีขนาดใหญ่กว่า และมีหลักฐานว่าขนาดลดลงนับจากช่วงยุคแองโกล-แซกซอน ซึ่งงานวิจัยอ้างระยะไว้ราว 884 ปีก่อนปัจจุบัน

ส่วนสาเหตุที่ตัวเล็กลงยังไม่ชัด นักวิจัยเสนอว่าการระบายน้ำออกจากพื้นที่ชุ่มน้ำและการเปลี่ยนการใช้ที่ดินของมนุษย์อาจเกี่ยวข้อง แต่ระบุว่ายังต้องศึกษาเพิ่ม จึงยังสรุปไม่ได้ว่าปัจจัยใดทำให้ขนาดเปลี่ยน หรือเกิดขึ้นผ่านกลไกแบบใด (Bournemouth University)

ผลนี้ช่วยเตือนว่า ขนาดกระดูกอย่างเดียวอาจทำให้เข้าใจความหลากหลายของสัตว์โบราณผิดได้ เพราะตัวอย่างที่ต่างกันอาจเป็นเพศต่างกันหรือมาจากคนละช่วงเวลา การตรวจ DNA ทำให้ชื่อ “นกกระเรียนยักษ์ที่สูญพันธุ์” ถูกทบทวนใหม่ แต่ข้อสรุปควรจำกัดอยู่กับตัวอย่างที่งานวิจัยตรวจ ไม่ใช่เหมารวมว่ากระดูกนกกระเรียนขนาดใหญ่ทุกชิ้นในยุโรปมีประวัติเดียวกัน

ภาพประกอบเป็นภาพจำลองนกกระเรียนยุโรปและแนวคิดของงานวิจัย ไม่ใช่ภาพถ่ายกระดูกหรือหลักฐานจากการขุดค้นจริง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th