แบ่งเงินเดือนแบบ 50/30/20: 50 ใช้จำเป็น 30 ใช้เพื่อความสุข 20 เก็บออม

เงินเดือนออกปุ๊บ จ่ายค่าห้อง ค่ากิน ค่าเดินทางไปสักพัก กลางเดือนเงินเริ่มร่อยหรอ สิ้นเดือนต้องนับวันรอเงินเดือนรอบใหม่ วนแบบนี้ทุกเดือนทั้งที่ไม่ได้ใช้ฟุ่มเฟือยอะไร ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ใช้เยอะไป แต่อยู่ที่ไม่มีกรอบแบ่งเงินตั้งแต่แรก สูตร 50/30/20 คือกรอบที่ง่ายที่สุดกรอบหนึ่ง แค่แบ่งเงินออกเป็น 3 กองก็เริ่มได้ทันที

50/30/20 คืออะไร มาจากไหน

สูตรนี้มาจากหนังสือ All Your Worth ที่ตีพิมพ์ในปี 2005 ของ Elizabeth Warren และ Amelia Warren Tyagi ผู้เขียนเรียกมันว่า Balanced Money Formula หลักการมีข้อเดียวคือแบ่งรายได้หลังหักภาษี หรือก็คือเงินที่เข้าบัญชีจริงๆ ไม่ใช่เงินเดือนก่อนหัก ออกเป็น 3 ส่วน ส่วนแรก 50 เปอร์เซ็นต์สำหรับความจำเป็น ส่วนที่สอง 30 เปอร์เซ็นต์สำหรับความต้องการ ส่วนที่สาม 20 เปอร์เซ็นต์สำหรับออมและจ่ายหนี้เพิ่ม ความดังของสูตรนี้ไม่ได้มาจากความซับซ้อน แต่มาจากความจำง่าย ใช้ตัวเลขเดียวคือเงินเดือนสุทธิก็เริ่มได้ ไม่ต้องจดรายจ่ายยิบย่อยทุกบาท

วิธีแบ่งทีละขั้น

เริ่มจากดูว่าเงินเดือนสุทธิของตัวเองคือเท่าไร สมมติว่าได้เดือนละ 30,000 บาทหลังหักทุกอย่างแล้ว กองแรกความจำเป็นได้ 15,000 บาท ครอบคลุมค่าที่อยู่ อาหาร ค่าน้ำค่าไฟ ค่าเดินทาง ประกัน และค่าผ่อนหนี้ขั้นต่ำ กองที่สองความต้องการได้ 9,000 บาท สำหรับกินข้าวนอกบ้าน บันเทิง สมัครสมาชิกดูหนัง งานอดิเรก และช้อปปิ้งที่ไม่จำเป็น กองที่สามออมและจ่ายหนี้เพิ่มได้ 6,000 บาท สำหรับเงินสำรองฉุกเฉิน เงินเกษียณ หรือจ่ายหนี้เกินขั้นต่ำ วิธีที่ทำให้สูตรนี้เวิร์กที่สุดคือโอนกองที่สามออกทันทีที่เงินเดือนเข้า อย่ารอให้เหลือตอนสิ้นเดือน เพราะเงินที่เหลือตอนสิ้นเดือนมักไม่เหลือจริง

แยกจำเป็นกับต้องการยังไง

จุดที่คนทำสูตรนี้พลาดบ่อยที่สุดคือแยกสองกองแรกไม่ออก แล้วแอบย้ายความต้องการไปอยู่ในกองความจำเป็น บททดสอบง่ายๆ คือถามตัวเองว่าถ้าหยุดจ่ายรายการนี้แล้วจะเดือดร้อนภายใน 1 ถึง 2 เดือนหรือไม่ ค่าเช่าห้องหยุดจ่ายไม่ได้ อาหารถึงจะลดได้แต่กินน้อยลงไม่ได้มาก ค่าเดินทางไปทำงานหยุดไม่ได้ ทั้งหมดนี้คือความจำเป็น ส่วนกาแฟแก้วแพงทุกเช้า เสื้อผ้าตามเทรนด์ สมัครสมาชิกที่แทบไม่ได้ดู หยุดจ่ายแล้วชีวิตยังดำเนินต่อได้ปกติ ทั้งหมดนี้คือความต้องการ ต่อให้รู้สึกว่าขาดไม่ได้แค่ไหน ถ้าหยุดแล้วไม่เดือดร้อน มันก็ยังเป็นความต้องการอยู่ดี การแยกให้ตรงคือหัวใจของสูตรนี้ เพราะถ้ากองความจำเป็นบวมด้วยความต้องการที่แอบแฝงมา สัดส่วนทั้งหมดจะเพี้ยนตั้งแต่แรก

เมื่อสูตรใช้ไม่ได้ตรงๆ

ต้องพูดให้ตรงว่าสูตรนี้ไม่ใช่สูตรสากลที่ต้องตรงเป๊ะทุกเดือน คนรายได้น้อยที่ค่าเช่ากับค่ากินกินไปเกินครึ่งของเงินเดือนอยู่แล้ว จะบีบให้เหลือ 50 เปอร์เซ็นต์ไม่ได้ด้วยการตั้งใจอย่างเดียว ทางออกคือปรับสัดส่วนให้ตรงกับชีวิตจริง เช่น จำเป็น 60 เปอร์เซ็นต์ ต้องการ 20 เปอร์เซ็นต์ ออม 20 เปอร์เซ็นต์ แล้วค่อยๆ ขยับเมื่อรายได้เพิ่มหรือรายจ่ายลด อีกกรณีคือคนที่มีหนี้ดอกเบี้ยสูงอย่างบัตรเครดิต ควรเอาเงินกองออมไปโปะหนี้ดอกเบี้ยสูงก่อน เพราะดอกเบี้ยที่จ่ายแพงกว่าผลตอบแทนจากการออมมาก เก็บออมทีหลังก็ยังไม่สาย ส่วนคนที่ทำฟรีแลนซ์รายได้ไม่คงที่ ให้ใช้ค่าเฉลี่ยรายรับ 3 ถึง 6 เดือนมาคำนวณแทนเงินเดือนเดือนเดียว สูตรที่ดีที่สุดคือสูตรที่ทำตามได้จริง ไม่ใช่สูตรที่ตัวเลขสวยที่สุด

เดือนหน้าเงินเดือนออก ลองแบ่งก่อนใช้แค่ครั้งเดียว โอน 20 เปอร์เซ็นต์ไปบัญชีกองออมทันที แล้วใช้ชีวิตด้วย 80 เปอร์เซ็นต์ที่เหลือตามสัดส่วน ถ้ากลางเดือนเริ่มตึง ให้กลับไปดูว่ากองไหนบวม ไม่ใช่โทษตัวเองว่าใช้เงินไม่เป็น คนที่คุมเงินได้ไม่ใช่คนที่ไม่เคยใช้เกิน แต่คือคนที่มีกรอบไว้ดึงตัวเองกลับมาทุกครั้งที่หลุดกรอบต่างหาก