ม้าร้องก่อนแล้ว Darius ได้เป็นกษัตริย์เปอร์เซียจริงไหม หรือเป็นเรื่องเล่าของ Herodotus?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เรื่องที่ว่าม้าร้องแล้ว Darius ได้บัลลังก์ เป็นเรื่องที่ Herodotus เล่าไว้ แต่จารึกเปอร์เซียที่ Darius สั่งทำไม่ได้พูดถึงม้าหรือคนดูแลม้าชื่อ Oebares เลย จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นจริง เรื่องเล่าบอกเพียงว่าคนดูแลม้าช่วยให้ม้าของ Darius ส่งเสียงก่อนตัวอื่นในเช้าวันตัดสิน

ใน Histories เล่ม 3 ตอน 85 Herodotus เขียนว่า ผู้ที่ร่วมโค่นกลุ่มเมไจที่ยึดอำนาจตกลงให้ชายที่ม้าร้องก่อนตอนพระอาทิตย์ขึ้นได้เป็นกษัตริย์ Darius จึงไปขอให้ Oebares คนดูแลม้าช่วย คืนก่อนวันตัดสิน Oebares พาแม่ม้าที่ม้าของ Darius ชอบไปผูกไว้แถบชานเมือง แล้วพาม้าตัวนั้นเข้าไปหาแม่ม้าจนได้ผสมพันธุ์

เช้าวันรุ่งขึ้น เมื่อเข้าใกล้จุดที่ผูกแม่ม้าไว้ ม้าของ Darius ก็วิ่งไปที่นั่นและร้องขึ้น ตามเรื่องเล่าตอนถัดไป ฟ้าผ่าและมีเสียงฟ้าร้องทั้งที่ท้องฟ้าแจ่มใส คนอื่นจึงลงจากม้าและคำนับ Darius เรื่องนี้วางสัญญาณจากท้องฟ้าให้ดูเหมือนเทพเจ้ารับรองผู้ชนะด้วย

หลักฐานอีกชุดอยู่ที่จารึกเบฮิสตูน ซึ่ง Darius ให้สลักประกาศเรื่องการขึ้นครองอำนาจเป็นภาษาเปอร์เซียโบราณ เอลาไมต์ และบาบิโลน ฉบับแปลจารึกของมหาวิทยาลัยออสโล ระบุว่า Gaumata นักบวชเมไจอ้างตัวเป็น Bardiya พระโอรสของ Cyrus ส่วน Encyclopaedia Iranica อธิบายว่า Darius นำเสนอการปราบผู้แย่งชิงและการฟื้นฟูอาณาจักรตามสิทธิ์ จารึกยังกล่าวถึงขุนนางหกคนที่ช่วย Darius แต่ ไม่มีตอนม้าร้องหรือชื่อ Oebares

จารึกนี้ไม่ใช่บันทึกจากคนกลาง Darius เป็นผู้สั่งทำและใช้เล่าเหตุผลว่าทำไมตนจึงเป็นกษัตริย์ที่ชอบธรรม ขณะที่ Herodotus เล่ารายละเอียดเป็นฉาก Robert Rollinger นักวิชาการผู้เขียนใน Iranica ชี้ว่าตอนม้าร้องมีลีลาการเล่าแบบ Herodotus แต่ก็มีงานศึกษาที่เสนอว่าเรื่อง Oebares อาจมาจากตำนานของผู้ติดตามในราชสำนักเปอร์เซีย จึงยังบอกไม่ได้ว่าเรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงหรือแต่งขึ้นทั้งหมด

คำตอบที่หลักฐานรองรับคือ Herodotus เป็นแหล่งที่เล่ากลอุบายของ Oebares ส่วนจารึกเบฮิสตูนของ Darius ไม่ได้ยืนยันเหตุการณ์นี้ การไม่กล่าวถึงม้าไม่ได้พิสูจน์ว่าเรื่องนั้นเป็นไปไม่ได้ และการอ่านจารึกก็ต้องจำไว้ว่าเป็นคำอธิบายการได้อำนาจจากฝ่ายกษัตริย์เอง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th