ทำไมฝาจีบขวดแก้วจึงมีฟันย้ำรอบขอบ 21 ซี่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ฝาจีบใช้ฟันย้ำเกี่ยวใต้สันคอขวดและกดแผ่นซีลให้แนบปากขวด คำขอสิทธิบัตรยุโรป EP 3575234 A1 ที่เผยแพร่ปี 2019 ว่าด้วยอุปกรณ์เกมจากฝาจีบ ระบุว่าฝามาตรฐานมี 21 ซี่ ส่วนคำขอสิทธิบัตร WO 2015/144710 A1 อธิบายว่าฟันจำนวนคี่ช่วยไม่ให้ฟันอยู่ตรงข้ามกันพอดี จึงลดการเอียงในชุดป้อนฝาและการติดขัดบนทางลำเลียง เหตุผลนี้อธิบายข้อดีของจำนวนคี่ แต่ไม่ได้บอกว่าทำไมเลือก 21 แทนจำนวนคี่อื่น

เมื่อกดฝาลงบนคอขวด ขอบโลหะรอบฝาจะพับเข้าใต้สันแก้วและล็อกไว้ ขอบฝาที่ยื่นลงมายังเป็นตำแหน่งให้ที่เปิดขวดสอดเข้าไปงัดออกได้

คอขวดต้องมีสันให้ฟันฝาเกี่ยว Lemelson-MIT อธิบายว่าปลายคอขวดต้องออกแบบให้รับกับฝาจีบโดยเฉพาะ ต่อมาในปี 1898 เพนเตอร์ทำเครื่องกดฝาแบบใช้เท้า เพื่อให้โรงบรรจุกดฝาด้วยแรงที่เหมาะและปิดขวดได้เร็วขึ้น เครื่องนี้ช่วยให้ฝาจีบแพร่หลายในหมู่ผู้บรรจุขวด

เพนเตอร์ระบุในสิทธิบัตรว่า คอขวดที่ผลิตตามขนาดเดียวกันก็ยังต่างกันเล็กน้อย รอยพับทำให้ขอบโลหะยืดหยุ่นและปรับรับสันแก้วที่ต่างกันได้ จึงช่วยให้ฝาล็อกกับขวดแต่ละใบได้พอดี

แผ่นรองใต้ฝาช่วยปิดช่องระหว่างฝากับปากขวด Lemelson-MIT ระบุว่าฝารุ่นแรกบุด้วยแผ่นไม้ก๊อกบาง ๆ เพื่อช่วยซีลและกันไม่ให้เครื่องดื่มสัมผัสโลหะโดยตรง ปัจจุบันผู้ผลิตมักใช้พลาสติกแทนไม้ก๊อก

Lemelson-MIT อธิบายว่าฝาแบบเดิมหลายชนิดเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ไม่ดีพอ และบางชนิดทำให้เครื่องดื่มเป็นพิษเมื่อสัมผัสโลหะ เพนเตอร์ยื่นคำขอสิทธิบัตรในปี 1890 ก่อนจะได้รับสิทธิบัตรในปี 1892

National Inventors Hall of Fame ระบุว่าฝารุ่นแรกของเพนเตอร์มีฟัน 24 ซี่ ก่อนจำนวนจะลดเหลือ 21 ในภายหลัง แต่แหล่งนี้ไม่ได้บอกว่าปรับเมื่อไร สิทธิบัตรของเพนเตอร์อธิบายรูปทรงลอนและวิธียึดฝาเข้ากับคอขวด แต่ไม่ได้กำหนดจำนวนฟันไว้ที่ 21

เลข 21 จึงเป็นลักษณะของฝาจีบมาตรฐานที่กล่าวถึงในเอกสาร ฝาเกลียวหรือฝาปิดแบบอื่นใช้กลไกคนละอย่าง จึงไม่จำเป็นต้องมีขอบย้ำ 21 ซี่

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th