คดีในอังกฤษเคยให้ผู้ต้องสงสัยพิสูจน์ความบริสุทธิ์ด้วยการกินขนมปังกับชีสหรือ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

มีจริงในอังกฤษยุคแองโกล-แซกซอน เรียกว่า corsnæd หรือการพิสูจน์ด้วยขนมปังกับชีส แต่ไม่ได้ใช้กับผู้ต้องสงสัยทุกคน งานวิชาการระบุว่าพิธีนี้สงวนไว้กับนักบวชเป็นหลัก ผู้ถูกกล่าวหาต้องกลืนขนมปังกับชีสชิ้นหนึ่งระหว่างพิธีทางศาสนา โดยเชื่อว่าพระเจ้าจะขัดขวางคนผิด

แนวคิดของพิธีคือให้พระเจ้าตัดสินผ่านการกลืนอาหาร นักบวชประกอบพิธีและกล่าวคำอธิษฐานเหนือขนมปังกับชีส ฝ่ายที่เชื่อในพิธีคิดว่าคนบริสุทธิ์จะกลืนได้ ส่วนคนผิดจะกลืนไม่ลง สำลัก หรือคายอาหารออกมา คำว่า “สำลัก” ในเรื่องเล่าจึงเป็นผลที่ผู้คนเชื่อว่าเกิดจากคำพิพากษาของพระเจ้า ไม่ใช่วิธีตรวจหลักฐานทางกายภาพแบบศาลปัจจุบัน

ร่องรอยของพิธีอยู่ในหนังสือพิธีกรรมและต้นฉบับกฎหมาย ไม่ได้มีเพียงเรื่องเล่าปากต่อปาก ต้นฉบับ Textus Roffensis ที่รวบรวมขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 12 มีส่วนชื่อ “Judgement of God” ซึ่งกล่าวถึงการทดสอบด้วยน้ำ เหล็กร้อน และขนมปังข้าวบาร์เลย์กับชีส แค็ตตาล็อกต้นฉบับพิธีกรรมจากแคนเทอร์เบอรีระบุหัวข้อ “Exorcism of barley bread and cheese” ไว้ในหนังสือที่เขียนช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 11

การมีบทพิธีในต้นฉบับไม่ได้แปลว่าศาลใช้ corsnæd กับทุกคดี นักประวัติศาสตร์ Andrew Rabin ชี้ว่ากฎหมายแองโกล-แซกซอนกล่าวถึงการทดสอบแบบ ordeal อยู่บ่อย แต่หลักฐานการใช้จริงมีน้อยกว่าที่กฎหมายทำให้เราคิดได้ การทดสอบยังเป็นพิธีสาธารณะที่ผูกความเชื่อและอำนาจของชุมชนเข้ากับการตัดสิน ไม่ใช่การสอบสวนหาข้อเท็จจริงตามมาตรฐานปัจจุบัน

เรื่องที่ทำให้พิธีนี้โด่งดังเกี่ยวกับ Godwin เอิร์ลแห่งเวสเซกซ์ ไม่ใช่เอิร์ลแห่งเคนต์ ในปี 1053 Anglo-Saxon Chronicle บันทึกว่าเขานั่งกินอาหารกับกษัตริย์เอ็ดเวิร์ดที่วินเชสเตอร์ ก่อนทรุดลง หมดแรงและพูดไม่ได้ เขาถูกพาไปยังห้องของกษัตริย์และเสียชีวิตในอีกหลายวันต่อมา บันทึกใกล้ยุคเหตุการณ์นี้ไม่ได้กล่าวถึงคำสาบาน ขนมปัง หรือการสำลัก

เรื่องเล่ารุ่นหลังเติมฉากว่า Godwin สาบานว่าตนไม่มีส่วนทำให้ Alfred พระอนุชาของกษัตริย์เสียชีวิต แล้วขอให้ขนมปังติดคอหากพูดเท็จ ก่อนจะสำลักเสียชีวิต JSTOR Daily นำเรื่องนี้มาเล่าในฐานะตัวอย่างของ “trial by cake” แต่เมื่อเทียบกับพงศาวดารที่บันทึกอาการไว้ เรื่องสำลักจึงมีหลักฐานเป็นเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่รายงานยืนยันว่าเขาเข้าพิธี corsnæd หรือเสียชีวิตเพราะอาหารติดคอ

สรุปคืออังกฤษมีพิธีขนมปังกับชีสจริง แต่หลักฐานชี้ว่าใช้กับนักบวชเป็นหลักและอาจไม่ได้เกิดบ่อยตามจำนวนกฎหมาย เรื่อง Godwin สำลักเป็นเรื่องเล่าที่บันทึกภายหลัง ขณะที่พงศาวดารใกล้เหตุการณ์บอกเพียงว่าเขาทรุดและเสียชีวิตหลังป่วยอยู่หลายวัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th