ภาษากายบอกได้ไหมว่าใครแอบเกลียดเรา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เพื่อนร่วมงานทักทายเราด้วยรอยยิ้ม แต่พอคุยเรื่องสำคัญกลับหลบตา พูดติดขัด และเอามือจับหน้าตลอดเวลา ภาพแบบนี้ทำให้เผลอคิดได้ว่าเขากำลังปิดบังอะไรบางอย่าง หรืออาจไม่ชอบเราอยู่ลึกๆ

คำแนะนำเรื่องการอ่านภาษากายมักยกอาการเหล่านี้มาเป็นเครื่องจับโกหก แต่สายตา มือ และน้ำเสียงบอกความในใจของคนตรงหน้าได้มากแค่ไหน?

งานวิจัยยังไม่พบอาการทางร่างกายที่ใช้ชี้ชัดได้ว่าใครกำลังโกหกหรือแอบเกลียดเรา คนที่พูดความจริงก็ประหม่าได้ ส่วนคนโกหกก็อาจสบตาและพูดอย่างมั่นใจ การโกหกกับความรู้สึกเกลียดเองก็เป็นคนละเรื่องกัน

บททบทวนงานวิจัยของอัลเดิร์ต ฟราย และคณะ ซึ่งตีพิมพ์ในปี 2562 สรุปว่า สัญญาณที่ไม่ใช่คำพูดซึ่งมีการศึกษาพบนั้นอ่อนและไม่น่าเชื่อถือพอจะใช้ตัดสินคนรายบุคคล การเฝ้าจับท่าทางเพียงอย่างเดียวจึงมีโอกาสพาเราไปสู่ข้อสรุปผิดๆ

สามอาการที่มักถูกเข้าใจผิด

1. หลบตาหรือสบตาน้อย คนเราอาจมองไปทางอื่นเพราะกำลังคิด เขิน ไม่คุ้นเคย หรือรู้สึกอึดอัดกับการถูกจ้อง บางคนสบตาน้อยเป็นปกติ การหลบตาจึงบอกไม่ได้ว่าเขาโกหกหรือมีความรู้สึกไม่ดีกับเรา

2. จับหน้า ขยับมือ หรืออยู่ไม่สุข ท่าทางเหล่านี้อาจเกิดจากความเครียด ความเคยชิน หรือสภาพแวดล้อม เช่น ห้องร้อนหรือเก้าอี้นั่งไม่สบาย แม้คนโกหกบางคนจะประหม่า แต่คนที่กลัวว่าจะถูกเข้าใจผิดก็ประหม่าได้เช่นกัน

3. พูดติดขัดหรือเสียงเปลี่ยน การหยุดคิด พูดเร็วขึ้น หรือเสียงสั่น อาจเกิดขึ้นเมื่อเรื่องที่คุยละเอียดอ่อน ผู้พูดเหนื่อย หรือพยายามเลือกคำให้เหมาะสม อาการเหล่านี้ไม่ใช่หลักฐานว่าเรื่องที่เล่าเป็นเท็จ

อาการทั้งสามอาจเป็นเหตุให้เราสังเกตว่าบทสนทนานั้นทำให้อีกฝ่ายไม่สบายใจ แต่ไม่บอกสาเหตุ คนคนเดียวกันยังแสดงออกต่างกันตามสถานการณ์และความคุ้นเคย การเอาท่าทางครั้งเดียวมาตัดสินจึงเสี่ยงทำร้ายความสัมพันธ์โดยไม่มีหลักฐาน

ถ้ารู้สึกว่าอีกฝ่ายปฏิบัติกับเราไม่ดี ควรดูอะไร?

เริ่มจากเหตุการณ์ที่ระบุได้ เช่น เขาพูดอะไร ทำเมื่อไร และส่งผลกับเราอย่างไร แยกสิ่งที่เห็นออกจากสิ่งที่เดา ตัวอย่างเช่น “เขาไม่ส่งข้อมูลงานตามที่ตกลงสองครั้ง” เป็นเหตุการณ์ที่ตรวจสอบได้ ส่วน “เขาเกลียดฉัน” เป็นข้อสรุปที่ยังต้องหาข้อมูลเพิ่ม

ดูว่าพฤติกรรมเกิดซ้ำหรือไม่ และมีคำอธิบายอื่นหรือเปล่า หากได้ยินมาจากคนอื่น ควรตรวจสอบที่มาโดยไม่ส่งต่อข่าวลือ แม้พบว่าข้อมูลบางอย่างไม่ตรงกัน ก็ยังอาจเกิดจากความจำผิดหรือความเข้าใจคลาดเคลื่อน จึงควรเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายอธิบาย

หากพูดคุยกันได้อย่างปลอดภัย เลือกเวลาที่สงบแล้วถามถึงเหตุการณ์เฉพาะ เช่น “งานสองครั้งที่ผ่านมาเราไม่ได้รับข้อมูลตามที่ตกลง มีอะไรติดขัดหรือเปล่า” วิธีนี้ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายคุยถึงปัญหาที่แก้ได้ โดยไม่ต้องเริ่มด้วยข้อกล่าวหาเรื่องความรู้สึก

ถ้ามีการดูหมิ่น คุกคาม หรือทำให้งานเสียหายซ้ำๆ ให้เก็บหลักฐานตามข้อเท็จจริง กำหนดขอบเขต และขอความช่วยเหลือจากหัวหน้าหรือผู้เกี่ยวข้องตามสถานการณ์ เราไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ว่าใครเกลียดเราก่อน จึงจะมีสิทธิ์ปกป้องตัวเองจากพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม