เทพพยากรณ์เดลฟีอาจสูดไอจากรอยเลื่อนจริงไหม หรือเป็นเรื่องเล่าที่ถูกเล่าซ้ำ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำตอบจากหลักฐานตอนนี้คือ รอยเลื่อนและการพบก๊าซบางชนิดในบริเวณเดลฟีมีหลักฐานรองรับ แต่ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่า Pythia สูดก๊าซแล้วเกิดภาวะพยากรณ์ การพบก๊าซใกล้แหล่งโบราณคดีไม่เท่ากับการรู้ว่าคนในวิหารได้รับก๊าซชนิดใด มากน้อยแค่ไหน หรือได้รับผลอย่างไรเมื่อหลายพันปีก่อน

เดลฟีเป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ของเทพอะพอลโลที่มีอยู่จริง และเป็นสถานที่ซึ่งผู้คนในกรีกโบราณมาฟังคำพยากรณ์จาก Pythia ตามข้อมูลของยูเนสโก บริเวณนี้ยังอยู่ในเขตธรณีวิทยาที่มีแนวรอยเลื่อน งานวิจัยจึงตรวจว่ารอยแตกในหินและก๊าซใต้ดินอาจเกี่ยวข้องกับเรื่องเล่าเรื่องไอพยากรณ์หรือไม่

งานของเดอ บัวร์และคณะในปี 2001 เสนอว่ารอยเลื่อนสองแนวอาจตัดกันใกล้วิหาร และก๊าซเอทิลีนอาจเป็นคำอธิบายหนึ่ง ต่อมาเอทิโอเปและคณะสำรวจดิน น้ำพุ และก๊าซในพื้นที่ช่วงปี 2004–2005 พวกเขายืนยันว่ามีก๊าซมีเทน อีเทน และคาร์บอนไดออกไซด์บางส่วน แต่ไม่พบเอทิลีนในตัวอย่างน้ำพุที่ตรวจ และเห็นว่าปริมาณร่องรอยที่งานก่อนหน้ารายงานยังห่างจากระดับที่ผู้เสนอทฤษฎีมองว่าทำให้เกิดพิษทางระบบประสาท

ทีมปี 2006 ยังทักท้วงตำแหน่งรอยเลื่อนเคอร์นาที่งานก่อนหน้าเสนอว่าอาจพาดต่อไปใต้วิหาร เพราะการสำรวจของพวกเขายังยืนยันแนวต่อเนื่องส่วนนั้นไม่ได้ ข้อค้นพบนี้ไม่ได้แปลว่าใต้เดลฟีไม่มีรอยแตกหรือไม่มีก๊าซ แต่ทำให้คำอธิบายที่เจาะจงว่า “ก๊าซเอทิลีนจากรอยเลื่อนตรงใต้วิหารทำให้ Pythia เคลิบเคลิ้ม” มีหลักฐานไม่พอ

งานของปิกการ์ดีและคณะในปี 2008 ตรวจน้ำ หินปูนที่เกิดจากน้ำพุ ดิน และก๊าซกระจายจากพื้นดิน ผู้วิจัยไม่พบการปล่อยก๊าซไฮโดรคาร์บอนขึ้นสู่ผิวดินในช่วงที่สำรวจ แต่เสนอว่าแผ่นดินไหวในอดีตอาจเปิดทางให้ก๊าซจากแหล่งใต้ดินระบายออกเป็นครั้งคราวได้ นี่เป็นคำอธิบายที่เป็นไปได้ทางธรณีวิทยา ไม่ใช่หลักฐานว่าการปล่อยก๊าซเกิดขึ้นตรงห้องประกอบพิธีหรือทำให้ผู้พยากรณ์มีอาการอย่างไร

หลักฐานจึงตอบได้เป็นสองส่วน: เดลฟีมีรอยเลื่อนและเคยมีการตรวจพบก๊าซบางชนิดจริง ส่วนความเชื่อมโยงระหว่างก๊าซกับคำพยากรณ์ยังเป็นข้อเสนอที่แข่งขันกันอยู่ งานวิจัยสมัยใหม่ตรวจสภาพพื้นที่ในปัจจุบันและร่องรอยทางธรณีวิทยาได้ แต่ไม่มีตัวอย่างอากาศจากวิหารโบราณให้วัดย้อนหลังโดยตรง

เรื่องนี้จึงไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าตำนานทั้งหมดเป็นเรื่องจริง หรือพิสูจน์ว่าคำพยากรณ์เกิดจากพิษของก๊าซ สิ่งที่ธรณีวิทยาช่วยอธิบายได้คือเหตุใดผู้คนอาจเชื่อมโยงพื้นที่ซึ่งมีรอยแตกและการระบายก๊าซเป็นครั้งคราวเข้ากับเรื่องเล่า ส่วนบทบาทของก๊าซต่อ Pythia ยังตอบแน่ชัดจากหลักฐานที่เหลืออยู่ไม่ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th