เปิดจังหวัดเดียวในไทย! ครองแชมป์มรดกโลก UNESCO มากที่สุด มีถึง 2 แห่งในพื้นที่เดียว

ถ้าพูดถึงแหล่งมรดกโลกของประเทศไทย หลายคนอาจนึกถึงกรุงเก่าพระนครศรีอยุธยา เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัย หรือผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ แต่รู้หรือไม่ว่า จังหวัดที่มีแหล่งมรดกโลกตั้งอยู่ถึง 2 แห่ง คือ จังหวัดอุดรธานี ซึ่งถือเป็นจังหวัดที่มีจำนวนแหล่งมรดกโลกมากที่สุดเมื่อพิจารณาจากพื้นที่จังหวัดที่ตั้งของแหล่งมรดกโลกแต่ละแห่ง

ความน่าสนใจอยู่ตรงที่อุดรธานีไม่ได้มีเพียงโบราณสถานเก่าแก่เท่านั้น แต่ยังมีหลักฐานสำคัญที่ช่วยเปิดเผยเรื่องราวของมนุษย์ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ไปจนถึงพัฒนาการทางศาสนาและวัฒนธรรมในสมัยทวารวดี ทั้งสองแห่งมีคุณค่าโดดเด่นจนได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกจากองค์การยูเนสโก (UNESCO)

1. แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง มรดกโลกที่ย้อนรอยอารยธรรมมนุษย์

แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง ตั้งอยู่ในอำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมเมื่อปี พ.ศ. 2535 นับเป็นหลักฐานทางโบราณคดีที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาประวัติศาสตร์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สิ่งที่ทำให้บ้านเชียงมีความโดดเด่นคือการค้นพบหลักฐานการดำรงชีวิตของชุมชนโบราณ ทั้งภาชนะดินเผาลายเขียนสี เครื่องมือโลหะ เครื่องประดับ และหลักฐานการประกอบกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ในอดีต

หลักฐานเหล่านี้ช่วยให้นักโบราณคดีเข้าใจพัฒนาการของสังคม เทคโนโลยี และวิถีชีวิตของผู้คนในยุคโบราณได้มากขึ้น โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงด้านการผลิตเครื่องมือและการใช้โลหะ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์มนุษย์ในภูมิภาคนี้

2. ภูพระบาท มรดกโลกที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนที่ใด

อีกหนึ่งสถานที่สำคัญคืออุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท ตั้งอยู่ในจังหวัดอุดรธานี ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2567

ภูพระบาทมีลักษณะโดดเด่นจากกลุ่มโขดหินขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นตามกระบวนการทางธรรมชาติ จนมีรูปร่างแปลกตา กระจายอยู่ทั่วบริเวณ นอกจากนี้ยังพบภาพเขียนสีโบราณตามเพิงผาหิน ซึ่งเป็นหลักฐานการใช้พื้นที่ของมนุษย์มาตั้งแต่อดีต

ความสำคัญระดับโลกของภูพระบาทอยู่ที่หลักฐานเกี่ยวกับประเพณีการปักตั้งใบเสมาสมัยทวารวดี ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 12–16 ซึ่งสะท้อนพัฒนาการของพระพุทธศาสนาและความเชื่อของผู้คนในอดีต

พื้นที่แห่งนี้ยังเก็บรักษากลุ่มใบเสมาที่อยู่ในตำแหน่งดั้งเดิมไว้เป็นจำนวนมาก จึงเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยให้เข้าใจประเพณีทางศาสนาของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้อย่างชัดเจน

ประเทศไทยมีมรดกโลกทั้งหมดกี่แห่ง?

ข้อมูลจาก UNESCO ณ วันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ระบุว่า ประเทศไทยมีแหล่งมรดกโลกที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วทั้งหมด 9 แห่ง แบ่งเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม 6 แห่ง และมรดกโลกทางธรรมชาติ 3 แห่ง ได้แก่

1. นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
2. เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร ครอบคลุมจังหวัดสุโขทัยและกำแพงเพชร
3. แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี
4. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร–ห้วยขาแข้ง
5. กลุ่มป่าดงพญาเย็น–เขาใหญ่
6. กลุ่มป่าแก่งกระจาน
7. เมืองโบราณศรีเทพและโบราณสถานสมัยทวารวดีที่เกี่ยวเนื่อง จังหวัดเพชรบูรณ์
8. ภูพระบาท จังหวัดอุดรธานี
9. วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดนครศรีธรรมราช

อุดรธานีไม่ได้มีดีแค่สถานที่ท่องเที่ยว

การที่จังหวัดอุดรธานีมีแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมถึง 2 แห่ง ถือเป็นเครื่องยืนยันถึงความสำคัญของพื้นที่แห่งนี้ในหน้าประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ ตั้งแต่ร่องรอยการดำรงชีวิตของชุมชนก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านเชียง ไปจนถึงความเชื่อและประเพณีทางพระพุทธศาสนาที่ภูพระบาท

ทั้งสองสถานที่ไม่ได้เป็นเพียงแหล่งท่องเที่ยวสำหรับถ่ายภาพหรือพักผ่อนเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าต่อคนรุ่นหลัง และเป็นมรดกสำคัญที่ประเทศไทยต้องร่วมกันอนุรักษ์ให้คงอยู่ต่อไป

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้อุดรธานีเป็นจังหวัดที่น่าจับตามองบนแผนที่มรดกโลกของประเทศไทย และเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจที่คนไทยควรรู้จัก

แหล่งที่มา

• UNESCO World Heritage Centre
• กระทรวงการต่างประเทศ
• กรมศิลปากร
• สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)

ขอบคุณที่แวะมาอ่านนะครับ ถ้าชอบก็อย่าลืมกดไลน์ กดแชร์และกดติดตามด้วยนะครับเพื่อที่ท่านจะได้ไม่พลาดข่าวสารต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์และสาระความบันเทิง