เห็นแมลงทอดในไทยอาจไม่แปลกสำหรับคนจาก 7 ประเทศนี้ เปิดวัฒนธรรมการกินที่หลายคนคาดไม่ถึง

Key Takeaways

• การกินแมลงเป็นอาหารพบได้ในหลายภูมิภาคทั่วโลก ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะประเทศไทย

• งานวิจัยระดับโลกพบว่า เม็กซิโกมีรายงานแมลงที่บริโภคถึง 450 ชนิด ขณะที่ไทยมี 272 ชนิด

• แต่ละประเทศมีแมลงที่นิยมกินและวิธีปรุงแตกต่างกัน ตั้งแต่ทอด คั่ว ไปจนถึงปรุงเป็นอาหารพื้นเมือง

เมื่อเดินผ่านรถเข็นขายแมลงทอดในประเทศไทย ภาพจิ้งหรีด หนอนไม้ไผ่ ดักแด้ และตั๊กแตนทอด อาจทำให้นักท่องเที่ยวบางคนรู้สึกแปลกตา แต่สำหรับคนจากบางประเทศ อาหารเหล่านี้ไม่ได้เป็นเรื่องแปลกใหม่ เพราะการกินแมลงมีประวัติอยู่ในวัฒนธรรมอาหารของหลายสังคมทั่วโลก

ข้อมูลจากงานวิจัยเรื่อง The Global Atlas of Edible Insects ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports ปี 2024 รวบรวมข้อมูลการบริโภคแมลงจาก 128 ประเทศ พบแมลงที่มีรายงานว่าถูกนำมาบริโภครวม 2,205 ชนิด

ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าการกินแมลงเป็นอาหารมีความหลากหลายมากกว่าที่หลายคนคิด

7 ประเทศที่มีวัฒนธรรมการกินแมลง

1. เม็กซิโก

เม็กซิโกเป็นประเทศที่โดดเด่นเรื่องอาหารจากแมลง งานวิจัยดังกล่าวพบแมลงที่มีรายงานการบริโภคถึง 450 ชนิด ซึ่งมากกว่าประเทศไทย

หนึ่งในอาหารที่มีชื่อเสียงคือ Chapulines หรือตั๊กแตนทอด มักนำมาปรุงรสด้วยเกลือ มะนาว และพริก สามารถรับประทานเป็นของว่างหรือใช้เป็นส่วนประกอบในอาหารพื้นเมืองได้

2. ประเทศไทย

ประเทศไทยมีรายงานแมลงที่บริโภค 272 ชนิด เป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายของอาหารประเภทนี้สูงมาก

แมลงที่พบในตลาดและร้านจำหน่ายอาหาร ได้แก่ จิ้งหรีด ตั๊กแตน หนอนไม้ไผ่ และดักแด้ โดยมักนำมาทอดหรือปรุงรสให้รับประทานง่าย

ตลาดกลางคืนและแผงอาหารริมทางเป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวสามารถพบเห็นเมนูเหล่านี้ได้

3. อินเดีย

อินเดียมีรายงานแมลงที่บริโภค 262 ชนิด โดยการบริโภคแมลงพบในบางภูมิภาคและชุมชน ซึ่งมีความแตกต่างกันตามวัฒนธรรมท้องถิ่น

แมลงบางชนิด เช่น หนอนและแมลงในกลุ่มมด ถูกนำมาใช้เป็นอาหารพื้นเมือง ไม่ได้หมายความว่าประชากรอินเดียทุกพื้นที่จะนิยมกินแมลงเหมือนกัน

4. จีน

จีนมีรายงานแมลงที่บริโภค 235 ชนิด แมลงบางประเภทถูกนำมาปรุงเป็นอาหารและของว่าง โดยเฉพาะในตลาดท้องถิ่นบางแห่ง

อาหารจากแมลงจึงไม่ได้มีเพียงรูปแบบทอดเท่านั้น แต่ยังมีวิธีปรุงที่แตกต่างกันตามภูมิภาคและวัตถุดิบที่หาได้

5. ญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นมีรายงานแมลงที่บริโภค 123 ชนิด หนึ่งในอาหารที่เป็นที่รู้จักคือ Inago หรือตั๊กแตน ซึ่งมักนำไปปรุงกับซีอิ๊วและน้ำตาล

นอกจากนี้ยังมีอาหารจากตัวอ่อนแมลงและแมลงชนิดอื่นในบางพื้นที่ โดยเฉพาะอาหารพื้นเมืองที่สืบทอดกันมาจากคนรุ่นก่อน

6. อินโดนีเซีย

อินโดนีเซียมีรายงานแมลงที่บริโภค 88 ชนิด สะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายของวัฒนธรรมอาหารในประเทศหมู่เกาะแห่งนี้

การบริโภคแมลงพบในบางชุมชนและบางภูมิภาค โดยมีแมลงหลายกลุ่มที่ถูกนำมาใช้เป็นวัตถุดิบอาหาร

7. มาเลเซีย

มาเลเซียมีรายงานแมลงที่บริโภค 65 ชนิด โดยการบริโภคแมลงมีความเกี่ยวข้องกับอาหารพื้นเมืองของชุมชนบางกลุ่ม

แมลงที่นำมารับประทานมีความหลากหลายตามพื้นที่และประเพณีท้องถิ่น จึงไม่ควรเหมารวมว่าคนมาเลเซียทุกคนมีพฤติกรรมการกินเหมือนกัน

ทำไมบางประเทศจึงกินแมลงเป็นอาหารได้ตามปกติ

ข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ การกินแมลงไม่ได้ขึ้นอยู่กับความหิวหรือความจำเป็นในการหาอาหารเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรม สภาพแวดล้อม และความคุ้นเคยของผู้บริโภค

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) อธิบายว่าการบริโภคแมลงเป็นอาหาร หรือ Entomophagy เป็นพฤติกรรมที่พบในหลายประเทศ โดยเฉพาะบางพื้นที่ของเอเชีย แอฟริกา และลาตินอเมริกา

ในบางสังคม แมลงเป็นอาหารพื้นเมืองที่รับประทานสืบต่อกันมา ขณะที่คนในสังคมที่ไม่คุ้นเคยกับอาหารประเภทนี้อาจรู้สึกไม่กล้าลอง แม้จะมีการนำแมลงมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารแล้วก็ตาม

ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไรเกี่ยวกับวัฒนธรรมอาหารโลก

เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลจะพบว่า เม็กซิโกมีรายงานแมลงที่บริโภคมากกว่าประเทศไทยถึง 178 ชนิด ส่วนอินเดียและจีนก็มีตัวเลขสูงเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม จำนวนชนิดแมลงที่มีรายงานการบริโภคไม่ได้หมายความว่าประชาชนในประเทศนั้นกินแมลงบ่อยกว่า หรือมีจำนวนผู้บริโภคมากกว่าอีกประเทศหนึ่ง เพราะตัวเลขนี้วัดความหลากหลายของชนิดแมลง ไม่ใช่ปริมาณการบริโภค

เมื่อมองในภาพรวม รถเข็นแมลงทอดในประเทศไทยจึงไม่ใช่ภาพที่สะท้อนวัฒนธรรมอาหารของคนไทยเพียงประเทศเดียว แต่เป็นส่วนหนึ่งของประวัติการบริโภคแมลงที่พบได้ในหลายสังคมทั่วโลก

สำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาไทย การลองชิมแมลงทอดอาจเป็นประสบการณ์ด้านอาหารที่แตกต่างจากบ้านเกิด แต่สำหรับคนที่มาจากสังคมที่มีวัฒนธรรมการกินแมลงอยู่แล้ว อาหารเหล่านี้อาจเป็นเพียงเมนูที่คุ้นเคยในอีกรูปแบบหนึ่ง

แล้วถ้าให้เลือกแมลงทอดมาลองสักชนิด คุณจะเลือกจิ้งหรีด ตั๊กแตน หรือหนอนไม้ไผ่ และคิดว่าประเทศไหนมีเมนูแมลงที่น่าสนใจที่สุด?