งูพิษจากอิหร่านมีหางเหมือนแมงมุมล่อให้นกโฉบลงมาได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

งูพิษหางแมงมุมใช้ปลายหางที่มีปุ่มและเกล็ดยาวคล้ายขาแมงมุมล่อนกให้เข้ามาใกล้ เมื่อเหยื่อสนใจส่วนปลายหางและเข้ามาจิก งูจึงฉกจากระยะประชิด งานวิจัยบันทึกพฤติกรรมนี้ว่าเป็นการล่อเหยื่อด้วยหาง หรือ caudal luring

ส่วนที่คล้ายแมงมุมคือปลายหาง ไม่ใช่รูปร่างทั้งตัวของงูชนิดนี้ งูชนิดนี้มีปุ่มรูปไข่ที่ปลายหาง และเกล็ดข้างหางยื่นยาวออกมาคล้ายขา เมื่องูขยับส่วนปลาย ลักษณะรวมกันจึงเหมือนสัตว์ตัวเล็กกำลังเคลื่อนไหว นักวิจัยบันทึกภาพนกเข้าจิกบริเวณหาง ก่อนงูหันกลับมาฉก นี่เป็นกลยุทธ์ดึงเหยื่อเข้าหาตัว ไม่ใช่งูไล่ตามนก

งานศึกษาภาคสนามที่ตีพิมพ์ในวารสาร Russian Journal of Herpetology รายงานว่านักวิจัยจับงูชนิดนี้ได้ระหว่างสำรวจในอิหร่านเมื่อปี 2008 แล้วสังเกตพฤติกรรมในห้องทดลอง พวกเขายืนยันว่าปุ่มที่หางทำหน้าที่เป็นเหยื่อล่อได้ ส่วนงานศึกษาในวารสาร Amphibia-Reptilia บันทึกการล่อและการฉกนกโดยตรง จึงมีหลักฐานพฤติกรรมมากกว่าการดูรูปร่างหางแล้วคาดเดา

งานปี 2026 ใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ระดับจุลภาค หรือ micro-CT สแกนกระดูกสันหลังของตัวอย่างต้นแบบที่เก็บในพิพิธภัณฑ์ ผลสแกนช่วยให้นักวิจัยดูโครงสร้างภายในโดยไม่ต้องผ่าตัวอย่าง และเทียบกระดูกตลอดแนวลำตัวกับงูพิษกลุ่มอื่น

ผลที่ตอบปริศนาหางคือ ไม่พบชิ้นกระดูกที่รองรับส่วนยื่นคล้ายขาแมงมุม ส่วนที่เห็นจึงเกิดจากรูปทรงและการเรียงตัวของเกล็ด ไม่ใช่กระดูกงอกเป็นขาหลายเส้น กระดูกสันหลังบริเวณหางยังมีลักษณะเฉพาะของงูชนิดนี้ แต่ไม่ได้ต่อออกไปเป็นโครงแมงมุมตามภาพที่ตาเห็น

ภาพรวมจึงแยกได้เป็นสองเรื่อง: เกล็ดภายนอกทำให้ปลายหางดูเหมือนแมงมุม ส่วน micro-CT แสดงว่าโครงกระดูกข้างใต้ไม่ได้มีส่วนต่อแบบนั้น จุดเด่นนี้ช่วยอธิบายวิธีล่อเหยื่อของงู แต่ข้อมูลจากตัวอย่างต้นแบบไม่ได้บอกว่าทุกการล่าจะสำเร็จ หรือมีแต่นกชนิดเดียวที่เป็นอาหาร

งูหางแมงมุมเป็นงูพิษที่มีถิ่นกระจายในอิหร่านตะวันตกและพื้นที่ใกล้เคียง รายละเอียดเรื่องอาหารและพฤติกรรมควรอิงรายงานภาคสนาม ไม่ควรสรุปจากรูปร่างเพียงอย่างเดียว

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th