ซากคล้ายท่อนไม้อายุ 407 ล้านปีเป็นรา ต้นไม้ หรือสิ่งมีชีวิตอีกแขนงหนึ่ง?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

งานวิจัยปี 2026 ทำให้คำอธิบายว่า Prototaxites เป็นสมาชิกของกลุ่มรา (Fungi) ที่รู้จักมีน้ำหนักน้อยลง และเสนอว่ามันอาจเป็นสายวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว นักวิจัยศึกษาหลอดภายในและสารเคมีของชนิด P. taiti ซึ่งไม่ตรงกับราในยุคเดียวกัน แต่ผลนี้มาจากการศึกษาชนิดหนึ่ง ยังไม่ใช่คำตอบของทั้งสกุล

ชิ้นฟอสซิลที่พบมีรูปทรงคล้ายท่อนไม้ นักวิทยาศาสตร์ถกเถียงมานานกว่า 165 ปีว่ามันเป็นพืช รา หรือสิ่งมีชีวิตกลุ่มอื่น ตัวอย่าง P. taiti ที่ศึกษาอยู่ในชั้นหิน Rhynie chert ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสกอตแลนด์ ซึ่งมีอายุราว 407 ล้านปี งานวิจัยเปรียบเทียบโครงสร้างของมันกับฟอสซิลราและสิ่งมีชีวิตอื่นจากแหล่งเดียวกัน

เมื่อนักวิจัยดูหน้าตัดด้วยกล้อง พบหลอดหลายชนิดสานอยู่ในเนื้อฟอสซิล บางหลอดแตกแขนงและเชื่อมต่อกันเป็นเครือข่าย ภาพนี้ชวนให้นึกถึงเส้นใยของรา แต่เมื่อเทียบรูปร่างและการจัดเรียงกับรา ทั้งที่ยังมีชีวิตและสูญพันธุ์ไปแล้ว ก็ไม่พบกลุ่มใดที่เหมือนกับ Prototaxites

นักวิจัยยังตรวจลายนิ้วมือทางเคมีของตัวอย่าง แล้วพบว่าแตกต่างจากฟอสซิลราในยุคเดียวกันด้วย หลักฐานทางกายวิภาคและเคมีจึงชี้ไปทางเดียวกันว่า Prototaxites ไม่เข้ากับราที่รู้จัก แม้มันจะมีหลอดภายในคล้ายราในบางแง่ก็ตาม

ก่อนหน้านี้มีผู้เสนอว่า Prototaxites อาจเป็นพืชหรือสาหร่าย แต่ผู้เขียนงานปี 2026 ระบุว่างานเก่าได้ตัดสมมติฐานเหล่านั้นออกไปหลายข้อแล้ว จึงเหลือคำอธิบายหลักสองทาง คือเป็นราโบราณที่ไม่มีตัวแทนปัจจุบัน หรือเป็นสายวิวัฒนาการอื่นที่สูญพันธุ์ไปทั้งหมด

ทีมวิจัยสนับสนุนทางเลือกหลัง และเสนอให้จัดมันไว้ในสายยูคาริโอตที่สูญพันธุ์ ยูคาริโอตคือสิ่งมีชีวิตที่เซลล์มีนิวเคลียส เช่น พืช รา และสัตว์ อย่างไรก็ดี งานนี้ศึกษา P. taiti ไม่ใช่ทุกชนิดในสกุล Prototaxites และยังไม่ระบุว่ามันใกล้กับกลุ่มใดบนต้นไม้แห่งชีวิต ข้อสรุปจึงเป็นข้อเสนอที่มีหลักฐานรองรับ ไม่ใช่การปิดข้อถกเถียงทั้งหมด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th