Perseverance วัดฝุ่นนาโนบนผ้าตัวอย่างชุดอวกาศ: ผลนี้บอกความเสี่ยงต่อนักบินอวกาศได้แค่ไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

Perseverance วัดฝุ่นดาวอังคารที่เกาะบนผ้าตัวอย่างชุดอวกาศได้เล็กถึงราว 100–300 นาโนเมตร แต่ผ้าเหล่านี้ติดอยู่กับรถสำรวจ ไม่ใช่ชุดที่นักบินอวกาศสวม และทีมวิจัยไม่ได้วัดว่ามนุษย์ได้รับฝุ่นหรือมีอาการป่วยอย่างไร ผลจึงเป็นข้อมูลสำหรับออกแบบการป้องกันภารกิจในอนาคต ไม่ใช่หลักฐานผลสุขภาพในคน

ตลอด 1,645 วันดาวอังคาร รถสำรวจเก็บข้อมูลฝุ่นที่ติดบนวัสดุสอบเทียบและผ้าตัวอย่างชิ้นเล็กจากวัสดุที่ใช้ทำชุดอวกาศ อุปกรณ์ PIXL ตรวจองค์ประกอบด้วยรังสีเอกซ์ ส่วน SHERLOC ใช้เป้าสอบเทียบที่มีชิ้นผ้า Teflon และ Vectran นักวิจัยจึงดูฝุ่นที่เกาะบนวัสดุเหล่านี้ซึ่งเดินทางไปกับรถ ไม่ได้เก็บตัวอย่างจากชุดของคน

PIXL พบอนุภาคละเอียดขนาดต่ำกว่า 2.5 ไมโครเมตร และอนุภาคเล็กมากระดับประมาณ 100 นาโนเมตร บนกระจกบะซอลต์ของเป้าสอบเทียบ PIXL กับผ้า Teflon ของ SHERLOC ฝุ่นที่เล็กที่สุดมีขนาดราว 100–300 นาโนเมตร หรือประมาณ 0.1–0.3 ไมโครเมตร ขณะที่เส้นผมคนหนึ่งเส้นกว้างราว 70 ไมโครเมตร ตัวเลขนี้บอกขนาดที่ตรวจพบในพื้นผิวบางชนิด ไม่ได้หมายความว่าฝุ่นทั้งหมดบนดาวอังคารมีขนาดเท่ากัน

วัสดุแต่ละชนิดเก็บฝุ่นไม่เท่ากัน JPL อธิบายว่าแรงไฟฟ้าสถิตซึ่งเกิดเมื่อเม็ดฝุ่นชนกันในอากาศมีส่วนกำหนดว่าเม็ดขนาดใดจะเกาะบนพื้นผิวแบบไหน เม็ดที่เล็กที่สุดบางส่วนยังติดอยู่แม้รถจะขับและเจาะหินมาหลายปี ผลนี้ช่วยให้นักออกแบบเลือกวัสดุและสารเคลือบที่เก็บฝุ่นน้อยกว่า รวมถึงวางระบบที่ลดฝุ่นเข้าสู่ที่พักในอนาคต

เหตุที่นักวิจัยสนใจอนุภาคขนาดเล็ก มาจากความรู้เรื่องฝุ่นบนโลก: อนุภาคขนาดต่ำกว่า 2.5 ไมโครเมตรอาจลงลึกถึงปอดและเข้าสู่กระแสเลือดได้ JPL จึงชี้ว่าข้อมูลจาก Perseverance อาจช่วยประเมินการป้องกันคนทำงานบนดาวอังคาร แต่การวัดครั้งนี้ตรวจฝุ่นบนผิววัสดุ ไม่ได้วัดอากาศในหมวกหรือที่พัก และไม่มีผู้เข้าร่วมที่สัมผัสฝุ่นดาวอังคาร

ประเด็นนี้ต่างจากฝุ่นดวงจันทร์ในภารกิจ Apollo ซึ่งเคยขูดผิวหน้ากากและชั้นนอกของชุดนักบินอวกาศ ฝุ่นบนดาวอังคารผ่านการชนและการปัดของลมจนมีขอบมนกว่า จึงขัดสีพื้นผิวน้อยกว่า แต่ฝุ่นละเอียดที่เกาะวัสดุได้นานยังเป็นโจทย์สำหรับภารกิจมนุษย์ งานของ Perseverance เพิ่มข้อมูลให้เลือกวัสดุและออกแบบระบบแยกฝุ่น โดยยังไม่บอกว่าคนจะได้รับฝุ่นจริงมากเพียงใด

แหล่งหลักของผลวัดคือบทความวิจัยในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences และคำอธิบายจากห้องปฏิบัติการ Jet Propulsion Laboratory ทั้งคู่พูดถึงการประเมินความเสี่ยงสำหรับลูกเรือในอนาคต ข้อสรุปเรื่องสุขภาพของนักบินอวกาศจึงต้องรอข้อมูลการสัมผัสจริง ไม่ควรอ่านตัวเลขขนาดฝุ่นบนผ้าตัวอย่างเป็นผลตรวจสุขภาพของมนุษย์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th