เทพีเสรีภาพสร้างเพื่อรำลึกถึงทหารผิวดำหลังสงครามกลางเมืองจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

รายงานวิจัยปี 2000 ที่จัดทำให้อนุสรณ์สถานเทพีเสรีภาพระบุว่าไม่พบหลักฐานว่ารูปปั้นตั้งใจสร้างเพื่อรำลึกถึงทหารผิวดำในสงครามกลางเมือง แต่รายงานเดียวกันย้ำว่าการเลิกทาสเป็นบริบทสำคัญต่อแนวคิดของ Edouard de Laboulaye นักกฎหมายและนักเลิกทาสชาวฝรั่งเศส ผู้สนับสนุนอนุสาวรีย์นี้ ข้อสรุปจึงไม่ใช่ว่าประวัติของเทพีเสรีภาพแยกขาดจากการเลิกทาส หากเป็นการแยก “บริบททางความคิด” ออกจากคำกล่าวเฉพาะว่าอนุสาวรีย์สร้างเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่ทหารผิวดำ

รายงานเรื่อง “ข่าวลือเทพีเสรีภาพสีดำ” จัดทำโดยนักวิจัย Rebecca M. Joseph พร้อม Brooke Rosenblatt และ Carolyn Kinebrew เผยแพร่ในปี 2000 หลังทีมค้นเอกสาร สัมภาษณ์ และคลังเอกสารทั้งในสหรัฐฯ กับฝรั่งเศส จุดเริ่มต้นของการศึกษาคือข้อสงสัยที่ส่งเข้ามายังเจ้าหน้าที่อนุสรณ์สถานว่าเทพีเสรีภาพสร้างขึ้นเพื่อฉลองการเลิกทาสหลังสงครามกลางเมืองหรือไม่ ผู้เขียนรายงานแยกข้อกล่าวอ้างหลายข้อ ไม่ได้ตัดสินความหมายของรูปปั้นทั้งหมดด้วยคำตอบเดียว

ในส่วนข้อกล่าวอ้างเรื่องทหารผิวดำ รายงานระบุว่าไม่พบหลักฐานสนับสนุนว่า Laboulaye และประติมากร Auguste Bartholdi ตั้งใจสร้างอนุสาวรีย์เพื่อรำลึกถึงทหารเหล่านั้น อย่างไรก็ดี ผู้เขียนอธิบายว่า Laboulaye มองการสิ้นสุดระบบทาสเป็นการทำให้หลักเสรีภาพในคำประกาศเอกราชสหรัฐฯ เกิดขึ้นจริง และใช้มิตรภาพฝรั่งเศส–สหรัฐฯ รวมถึงบทบาทฝรั่งเศสในสงครามปฏิวัติอเมริกาเป็นส่วนหนึ่งของข้อความทางการเมืองที่ต้องการสื่อ รายงานจึงแยกบริบทเรื่องเสรีภาพและการต่อต้านทาสออกจากข้อกล่าวอ้างเฉพาะเรื่องเจตนารำลึกถึงทหารผิวดำ ซึ่งยังไม่มีหลักฐานรองรับ

ประเด็น “งานเลี้ยงปี 1865” ต้องแยกจากบริบทนี้ รายงานตรวจสอบเรื่องเล่าว่า Laboulaye จัดงานเลี้ยงหลังประธานาธิบดี Abraham Lincoln เสียชีวิต แล้วเสนอให้สร้างรูปปั้นเพื่อฉลองการเลิกทาส ก่อนสรุปว่าเรื่องงานเลี้ยงเป็นตำนาน และหลักฐานที่รายงานพบชี้ว่าความคิดสร้างอนุสาวรีย์ก่อตัวราวปี 1870 หรือ 1871 รายงานตามรอยเรื่องเล่างานเลี้ยงไปถึงแผ่นพับระดมทุนปี 1885 ซึ่ง Bartholdi เขียนหลัง Laboulaye เสียชีวิต

อย่างไรก็ตาม หน้าอธิบายประวัติการสร้างของ National Park Service อีกหน้าระบุว่า Laboulaye เสนอแนวคิดสร้างรูปปั้นตั้งแต่ปี 1865 ก่อน Bartholdi เริ่มออกแบบในปี 1870 ข้อมูลสองหน้าจึงใช้ถ้อยคำเรื่อง “ข้อเสนอ” และ “การก่อรูปของแนวคิด” ไม่เหมือนกัน ผู้อ่านควรแยกข้อเสนอในเส้นเวลาแบบย่อของ NPS ออกจากฉากงานเลี้ยงที่รายงานปี 2000 ตรวจสอบแล้วไม่พบหลักฐานรองรับ ไม่ควรเล่าเหตุการณ์ในงานเลี้ยงเป็นข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้

รายงานยังบันทึกว่าชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันมีส่วนร่วมในการระดมทุนสร้างฐานรูปปั้นและร่วมงานเฉลิมฉลองเมื่อเปิดอนุสาวรีย์ ข้อมูลนี้เป็นประวัติศาสตร์อีกช่วงหนึ่ง ไม่ได้ยืนยันว่าทหารผิวดำเป็นผู้ที่รูปปั้นตั้งใจรำลึกถึงตั้งแต่ต้น ที่สำคัญ NPS ระบุชัดว่าการเผยแพร่รายงานไม่ได้หมายความว่าหน่วยงานรับรองข้อสรุปหรือข้อเสนอแนะทุกข้อ รายงานจึงควรถูกอ้างในฐานะผลการศึกษาของทีมนักวิจัยที่จัดทำให้อนุสรณ์สถาน ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้ายของ NPS ต่อความหมายทุกแง่มุมของเทพีเสรีภาพ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th