ตุรกีประกาศผลศึกษาจารึกสนธิสัญญาคาเดชใน ก.ย. 2026: ชิ้นส่วนใหม่บอกอะไรเรื่องผู้ลี้ภัย?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

กระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวตุรกีประกาศเมื่อ 21 กันยายน 2026 ว่า ชิ้นส่วนแผ่นดินเหนียวจารึกอักษรลิ่มจากบริเวณ Buyukkale ในเมืองฮัตตูชาเป็นด้านหน้าของสำเนาภาษาอัคคาเดียนของสนธิสัญญาคาเดชระหว่างฮัตตูซิลีที่ 3 กับรามเสสที่ 2 บรรทัดที่อ่านได้กล่าวถึงคนที่หนีจากประเทศหนึ่งไปพึ่งอีกประเทศและการไม่ทำลายบ้านของผู้หลบหนี ชิ้นส่วนนี้จึงเพิ่มหลักฐานให้สำเนาที่รู้จักอยู่แล้ว ไม่ใช่การค้นพบสนธิสัญญาคาเดชเป็นครั้งแรก

กระทรวงระบุว่าพบแผ่นจารึกใกล้อาคาร E บนเนิน Buyukkale ระหว่างการขุดค้น และมีผิวจารึกเหลืออยู่ด้านเดียว นักวิชาการตรวจชิ้นส่วนอย่างละเอียดราวหนึ่งปีก่อนยืนยันว่าเป็นส่วนหน้าของสำเนาอัคคาเดียน การประกาศวันที่ 21 กันยายน 2026 จึงเป็นวันที่แจ้งผลการศึกษา ไม่ใช่วันที่ยืนยันว่าขุดพบชิ้นนี้ในวันนั้น

ข้อความที่อ่านได้เป็นบางส่วนอยู่ในข้อ 12–20 ซึ่งกล่าวถึงการปฏิบัติต่อคนที่หนีจากดินแดนของฝ่ายหนึ่งไปขอพึ่งอีกฝ่าย กระทรวงระบุว่าข้อความที่ยังอ่านออกเอ่ยถึงผู้หนีจากอียิปต์และฮัตติ รวมทั้งถ้อยคำเกี่ยวกับการไม่ทำลายบ้าน ประกาศกระทรวงไม่ได้เผยแพร่คำถอดความครบทุกบรรทัดของชิ้นใหม่

สนธิสัญญานี้มีหลักฐานอยู่ก่อนแล้ว ฉบับภาษาอียิปต์ถูกสลักด้วยอักษรเฮียโรกลิฟบนผนังวิหาร ส่วนชิ้นส่วนแผ่นดินเหนียวภาษาอัคคาเดียนจากฮัตตูชาถูกพบในการขุดค้นช่วงปี 1906–1912 และกระจายอยู่ในพิพิธภัณฑ์หลายแห่ง กระทรวงตุรกีจึงอธิบายชิ้นใหม่ว่าเป็นหลักฐานที่ช่วยเติมสำเนาในฮัตตูชา ไม่ใช่ต้นฉบับที่เพิ่งค้นพบเป็นครั้งแรก

เว็บไซต์สำนักงานวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวจังหวัดโครุมเผยแพร่คำแปลภาษาอังกฤษของเงื่อนไขหนึ่งว่า หากชาวฮัตติหนีไปอียิปต์ ฝ่ายที่รับไว้ต้องส่งเขากลับ และไม่ถือว่าเขามีความผิด ไม่ทำให้เขาพิการ หรือทำลายบ้าน ภรรยา และบุตรของเขา ถ้อยคำนี้มาจากคำแปลของตัวบทสนธิสัญญาที่รู้จักอยู่ก่อน ส่วนประกาศเรื่องชิ้นใหม่กล่าวเพียงว่ามีบรรทัดในหมวดการปฏิบัติต่อผู้หลบหนีและมีข้อความเรื่องบ้านไม่ถูกทำลาย

ข้อตกลงจึงแสดงให้เห็นว่าการทูตระหว่างอียิปต์กับฮิตไทต์กำหนดวิธีจัดการคนที่ข้ามเขตแดนไว้ในความสัมพันธ์ระหว่างสองราชสำนักด้วย คำว่า “ผู้ลี้ภัย” ในการเล่าเรื่องนี้หมายถึงผู้หนีไปพึ่งอีกฝ่ายตามถ้อยคำของสนธิสัญญา ไม่ใช่สิทธิขอลี้ภัยตามกฎหมายสมัยใหม่ หลักฐานชิ้นใหม่ช่วยให้นักวิชาการต่อข้อความในสำเนาที่ฮัตตูชาได้ดีขึ้น แต่รายละเอียดของข้อความยังขึ้นกับส่วนที่แตกหักและการอ่านจารึกที่เหลืออยู่

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th