กรีกรำลึก “วันโอฮี” 28 ตุลาคม เมื่อรัฐบาลเผด็จการปฏิเสธคำขาดของมุสโสลินี เหตุใดคำว่า “ไม่” จึงกลายเป็นวันชาติ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำว่า “โอฮี” (Ohi) แปลว่า “ไม่” และกลายเป็นชื่อที่ชาวกรีกใช้รำลึกการปฏิเสธคำขาดของอิตาลีเมื่อ 28 ตุลาคม 1940 แต่บันทึกของกองทัพกรีกระบุว่า Ioannis Metaxas ตอบเอกอัครราชทูตอิตาลีเป็นภาษาฝรั่งเศสว่า “Alors, c’est la guerre!” หรือ “ถ้าเช่นนั้นก็เป็นสงคราม” Ohi จึงเป็นถ้อยคำสั้นที่สืบทอดเป็นสัญลักษณ์ของการไม่ยอมให้อิตาลีเข้าควบคุมกรีซ

เวลา 03.00 น. เอกอัครราชทูต Emanuele Grazzi ส่งคำขาดให้นายกรัฐมนตรี Metaxas เอกสารโทรเลขจากรัฐมนตรีสหรัฐฯ ประจำเอเธนส์ซึ่งส่งในเช้าวันเดียวกันระบุว่า อิตาลีเรียกร้องสิทธิให้กองทัพเข้ายึดจุดยุทธศาสตร์ แต่เมื่อ Metaxas ถามว่าจุดใด ทูตตอบว่าไม่ทราบ ข้อมูลส่วนนี้มาจากรัฐมนตรีอังกฤษที่ถูกเรียกมาหารือหลังส่งคำขาด จึงเป็นบันทึกร่วมสมัยที่ถ่ายทอดรายละเอียดผ่านนักการทูตอีกทอดหนึ่ง

เว็บไซต์กองทัพบกกรีกระบุคำเรียกร้องให้อิตาลีเคลื่อนทัพผ่านดินแดนกรีซและเข้ายึดพื้นที่ยุทธศาสตร์ พร้อมเล่าว่า Metaxas ปฏิเสธและสั่งระดมพล เวลา 05.30 น. กองกำลังอิตาลีโจมตีแนวป้องกันชายแดน ก่อนเส้นตายในคำขาดเวลา 06.00 น. กองทัพอิตาลีบุกกรีซจากฐานในแอลเบเนีย ซึ่งสหรัฐอเมริกายูเอสเอชเอ็มเอ็มระบุว่าอิตาลียึดครองและผนวกดินแดนตั้งแต่เดือนเมษายน 1939

แหล่งทางการกรีกในปัจจุบันใช้คำว่า OHI เป็นชื่อจำง่ายของคำตอบ และรำลึกถึงทั้งทหารที่สู้รบกับประชาชนที่ช่วยแนวหน้าและครอบครัวที่เผชิญการสูญเสีย กระทรวงแรงงานกรีกระบุว่า Ochi Day วันที่ 28 ตุลาคมเป็นวันหยุดสาธารณะตามกฎหมาย ความทรงจำเรื่องการปฏิเสธคำขาดจึงถูกส่งต่อในฐานะเหตุการณ์ร่วมของสังคม ไม่ได้จำกัดอยู่ที่คำพูดของผู้นำคนเดียว

อย่างไรก็ตาม การยกย่องการต่อต้านการรุกรานไม่ควรกลบรูปแบบการปกครองของ Metaxas สถาบันประวัติศาสตร์กรีกบันทึกว่าเขาปกครองแบบเผด็จการตั้งแต่ปี 1936 ยุบสภา ห้ามกิจกรรมพรรคการเมือง และเนรเทศฝ่ายตรงข้าม ส่วนบทความของนักประวัติศาสตร์ Elli Lemonidou ในสารานุกรมประวัติศาสตร์นานาชาติสงครามโลกครั้งที่หนึ่งก็ระบุว่าเขาระงับรัฐสภาและใช้การปราบปรามฝ่ายคัดค้าน การรำลึกความกล้าหาญของประชาชนจึงอยู่ร่วมกับการบอกตรง ๆ ว่ารัฐบาลในเวลานั้นไม่เป็นประชาธิปไตย

การอ่านวันโอฮีให้ครบจึงต้องแยกสองเรื่องออกจากกัน: กรีซปฏิเสธคำขาดและประชาชนร่วมต้านการรุกราน ส่วน Metaxas นำประเทศภายใต้ระบอบเผด็จการ ความทรงจำระดับชาติอธิบายความหมายของ “ไม่” ได้ โดยไม่ต้องทำให้ผู้นำหรือรัฐบาลที่ประกาศคำนั้นกลายเป็นประชาธิปไตยย้อนหลัง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th