เฮติประกาศเอกราชตั้งแต่ 1804 แต่สหรัฐฯ รับรองช้าถึง 1862: การเมืองทาสทำให้การยอมรับรัฐใหม่ติดขัดอย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

สหรัฐฯ รับรองเอกราชเฮติในปี 1862 ช้ากว่า 58 ปี หลังเฮติประกาศแยกจากฝรั่งเศสเมื่อ 1 มกราคม 1804 ความล่าช้าส่วนหนึ่งเกิดจากการเมืองภายในเรื่องทาสและความกลัวว่าการปฏิวัติซึ่งนำโดยอดีตทาสจะกระตุ้นให้คนที่ถูกกดขี่ในสหรัฐฯ ลุกฮือตาม แต่ท่าทีของรัฐบาลแต่ละยุคไม่เหมือนกัน

ก่อนเป็นเฮติ ดินแดนนี้คืออาณานิคมแซงต์-โดมิงก์ของฝรั่งเศส เศรษฐกิจน้ำตาลและกาแฟพึ่งแรงงานทาสจากแอฟริกาเป็นหลัก การกบฏเริ่มในปี 1791 และพัฒนาเป็นสงครามที่มีหลายฝ่ายเข้าร่วม หลังต่อสู้กับฝรั่งเศส เฮติประกาศเอกราชในปี 1804 คำประกาศที่ลงวันที่เมืองโกนาอีฟส์ระบุชัดว่าต้องปกป้องเสรีภาพและตัดโอกาสที่ฝรั่งเศสจะนำระบบทาสกลับมา

สำหรับผู้นำสหรัฐฯ การรับรองรัฐใหม่นี้จึงเกี่ยวพันกับการเมืองทาสของตนเอง กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่าผู้นำอเมริกันจำนวนมากเป็นเจ้าของทาสและมีท่าทีสองด้านต่อเฮติ บางช่วงผู้นำสหรัฐฯ รีบสนับสนุนฝ่ายคนผิวขาวในอาณานิคม แต่ภายหลังกลับช่วยกองกำลังของตูแซ็ง ลูแวร์ตูร์ ซึ่งต่อสู้กับคู่แข่งที่อังกฤษหนุน

จดหมายของโทมัส เจฟเฟอร์สันถึงรูฟัส คิงเมื่อปี 1802 แสดงความกังวลของเขาโดยตรง เจฟเฟอร์สันเขียนว่าความเคลื่อนไหวในหมู่เกาะเวสต์อินดีสกระตุ้นความคิดก่อกบฏในหมู่คนที่ตกเป็นทาสในหลายพื้นที่ของสหรัฐฯ และกล่าวถึงการลุกฮือในเวอร์จิเนีย เขายังหารือกับคิงเรื่องส่งผู้ถูกกล่าวหาว่าก่อกบฏไปตั้งถิ่นฐานที่เซียร์ราลีโอน จดหมายฉบับนี้สะท้อนความกลัวของเจฟเฟอร์สันต่อการลุกฮือ ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเหตุผลเดียวของการไม่รับรองเฮติ

นโยบายก็เปลี่ยนตามประธานาธิบดี จอห์น อดัมส์ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ อธิบายว่าเป็นฝ่ายต่อต้านทาส เห็นว่าไม่จำเป็นต้องช่วยฝ่ายผิวขาวในแซงต์-โดมิงก์ แต่หนุนตูแซ็งส่วนหนึ่งเพราะต้องการรักษาการค้าและกังวลเรื่องโจรสลัด ต่อมาเจฟเฟอร์สันตัดความช่วยเหลือและพยายามโดดเดี่ยวเฮติ เพราะกลัวว่าการปฏิวัติจะแพร่เข้ามาในสหรัฐฯ ความต่างนี้ชี้ว่าผลประโยชน์ทางการค้าและความมั่นคงร่วมกำหนดท่าทีด้วย ไม่ใช่มีเหตุเดียวตลอดหลายสิบปี

ฝรั่งเศสรับรองเอกราชเฮติในปี 1825 แต่สหรัฐฯ รับรองเมื่อ 12 กรกฎาคม 1862 ในสมัยอับราฮัม ลินคอล์น จากนั้นจึงตั้งความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการเมื่อผู้แทนสหรัฐฯ ยื่นสาส์นตราตั้งในวันที่ 1 ตุลาคมปีเดียวกัน การรับรองเกิดก่อนที่สหรัฐฯ จะเลิกทาสทั่วประเทศ ซึ่งแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งที่ 13 ให้สัตยาบันในปี 1865

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th