UNESCO ก่อตั้งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐธรรมนูญที่ลงนาม 16 พฤศจิกายน 1945 ตั้งใจใช้การศึกษาและวัฒนธรรมสร้างสันติภาพอย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

UNESCO ตั้งต้นจากความเห็นว่า สันติภาพที่ยั่งยืนต้องอาศัยความเข้าใจระหว่างผู้คน ข้อตกลงทางการเมืองและเศรษฐกิจของรัฐบาลเพียงอย่างเดียวไม่พอ รัฐธรรมนูญจึงกำหนดให้การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมเป็นหนทางสร้างความร่วมมือข้ามประเทศ

คำนำของรัฐธรรมนูญระบุว่า สงครามเริ่มต้นในจิตใจมนุษย์ และความไม่รู้จักวิถีชีวิตของกันและกันทำให้ผู้คนระแวงและไม่ไว้วางใจ ผู้ร่างจึงเชื่อว่าการป้องกันสงครามต้องเริ่มจากการสร้างความเข้าใจและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันทางปัญญาและศีลธรรมควบคู่กับข้อตกลงระหว่างรัฐบาล

เอกสารยังชี้ว่าการศึกษาและการเผยแพร่วัฒนธรรมช่วยให้ผู้คนเข้าถึงความรู้และแลกเปลี่ยนความคิดกันได้ รัฐธรรมนูญกล่าวถึงการเพิ่มช่องทางสื่อสารระหว่างประชาชน เพื่อให้เกิดความเข้าใจซึ่งกันและกันและรู้จักชีวิตของสังคมอื่น จุดมุ่งหมายนี้เชื่อมงานด้านความรู้เข้ากับการลดความระแวงที่คำนำมองว่าเป็นเชื้อของความขัดแย้ง

ที่ประชุมก่อตั้ง UNESCO จัดขึ้นที่กรุงลอนดอนระหว่างวันที่ 1–16 พฤศจิกายน 1945 และรัฐธรรมนูญลงนามเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน โดยผู้แทนจาก 41 ประเทศ ต่อมาเอกสารมีผลวันที่ 4 พฤศจิกายน 1946 หลังมีประเทศผู้ลงนามให้สัตยาบันครบ 20 ประเทศ วันลงนามจึงเป็นจุดเริ่มของข้อตกลง ส่วนวันที่มีผลคือวันที่องค์กรเริ่มทำงานตามรัฐธรรมนูญ

มาตราแรกระบุภารกิจให้ UNESCO ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศผ่านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม เพื่อสนับสนุนสันติภาพและความมั่นคง รวมทั้งความเคารพต่อความยุติธรรม หลักนิติธรรม สิทธิมนุษยชน และเสรีภาพขั้นพื้นฐาน โดยไม่แบ่งแยกเชื้อชาติ เพศ ภาษา หรือศาสนา ส่วนการอนุรักษ์หนังสือ งานศิลปะ และอนุสรณ์ทางประวัติศาสตร์กับวิทยาศาสตร์ก็อยู่ในขอบเขตงานที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้

เอกสารก่อตั้งบอกถึงเหตุผลและหน้าที่ที่ประเทศสมาชิกตกลงร่วมกัน แต่ไม่ได้พิสูจน์ด้วยตัวเองว่างานของ UNESCO ทำให้สันติภาพเกิดขึ้นจริงเพียงใด การประเมินผลจึงต้องดูการทำงานในแต่ละช่วงเวลาแยกต่างหาก สิ่งที่เห็นได้จากรัฐธรรมนูญคือ ผู้ก่อตั้งมองว่าความสงบจะอยู่ได้ยืนยาวขึ้นเมื่อผู้คนรู้จักและเข้าใจกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th