พระคู่สวดในงานบวชทำหน้าที่อะไร? ใครเป็นคนถามผู้ขอบวช

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในพิธีบวช ผู้ขอบวชต้องตอบคำถามเรื่องคุณสมบัติก่อนสงฆ์สวดประกาศรับอุปสมบท พระคู่สวดเป็นผู้ถามคุณสมบัติผู้ขอบวช ส่วนการรับเข้าเป็นพระเป็นมติของสงฆ์ที่ประชุม พระอุปัชฌาย์เป็นผู้รับผู้บวชไว้เป็นสัทธิวิหาริกและดูแลสั่งสอนหลังพิธี

พระวินัยปิฎก มหาวรรค เรียกการตรวจนี้ว่า “อันตรายิกธรรม” หรือเรื่องที่อาจเป็นอุปสรรคต่อการอุปสมบท ตัวอย่างคำถามมีทั้งอายุครบ 20 ปีหรือไม่ มีบาตรและจีวรพร้อมหรือยัง รวมถึงชื่อของผู้ขอบวชและพระอุปัชฌาย์ คำถามชุดนี้มาก่อนกรรมวาจาขั้นสุดท้าย ซึ่งนำเรื่องเสนอให้สงฆ์พิจารณารับเข้าหมู่

คู่มือพระกรรมวาจาจารย์ของสำนักงานเจ้าคณะอำเภอห้วยยอดอธิบายว่า ในพิธีปัจจุบันทั้งสองรูปสวดประกาศเหมือนกัน จึงเรียกรวมว่า “พระคู่สวด” ส่วนหน้าที่สอนนาคและบอกอนุศาสน์เป็นของพระอุปัชฌาย์ตามคู่มือฉบับนี้

คู่มือห้วยยอดแยกช่วงซ้อมออกจากพิธีจริง: ในช่วงซ้อม คู่สวดออกไปถามผู้ขอบวชนอกที่ประชุม ก่อนกลับมาเรียกเขาเข้าสู่หมู่สงฆ์ ส่วนลำดับพิธีจริงเริ่มจากอุปัชฌาย์เผดียงสงฆ์ แล้วผู้ขอบวชเข้าไปกลางหมู่สงฆ์เพื่อรับคำถามอันตรายิกธรรม ก่อนเข้าสู่คำประกาศญัตติจตุตถกรรมวาจา

ในการประกาศ พระผู้สวดระบุชื่อผู้ขอบวชและอุปัชฌาย์ แล้วกล่าวญัตติหนึ่งครั้ง ตามด้วยอนุสาวนาอีกสามครั้ง พระวินัยกำหนดให้ผู้เห็นชอบนิ่งไว้ หากมีผู้ไม่เห็นชอบก็กล่าวคัดค้านต่อสงฆ์ได้ เมื่อไม่มีคำคัดค้าน ผู้สวดจึงแจ้งว่าสงฆ์เห็นชอบตามขั้นตอน

เพราะฉะนั้น พระคู่สวดจึงเป็นผู้ซักถามและอ่านถ้อยคำตามพิธี แต่ไม่ได้รับอำนาจตัดสินแทนพระทุกรูปในที่ประชุม ส่วนอุปัชฌาย์เป็นผู้ที่ระบุไว้ในกรรมวาจาและรับหน้าที่สอนผู้บวชใหม่ภายหลัง คู่มือห้วยยอดยังแจกแจงหน้าที่ของอุปัชฌาย์ เช่น สอนมูลกรรมฐาน ให้ผ้า และบอกอนุศาสน์

คู่มือฉบับนี้เป็นแนวฝึกของคณะสงฆ์อำเภอห้วยยอด รายละเอียดในพื้นที่อื่นอาจต่างออกไป

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th