แห่ผ้าขึ้นธาตุ: ผืนผ้าที่ชาวนครฯ นำไปห่มพระบรมธาตุ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

“แห่ผ้าขึ้นธาตุ” คือการอัญเชิญผ้าพระบฏไปห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและแสดงความเคารพต่อพระบรมสารีริกธาตุ กรมส่งเสริมวัฒนธรรมอธิบายว่า ผ้าพระบฏเป็นผืนยาวที่วาดภาพเกี่ยวกับพระพุทธเจ้า

ขบวนอัญเชิญผ้าพระบฏไปถึงองค์พระบรมธาตุ แล้วนำขึ้นห่มรอบองค์เจดีย์ การร่วมพิธีสะท้อนความศรัทธาที่ชาวนครฯ มีต่อพระบรมสารีริกธาตุ กรมส่งเสริมวัฒนธรรมระบุว่าผู้ร่วมงานเชื่อว่าการเข้าร่วมเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว กระทรวงฯ ยังเชื่อมประเพณีนี้กับคติ “ธาตุบูชา” หรือการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งได้รับอิทธิพลจากอินเดียและศรีลังกาเข้ามาในภูมิภาคราวพุทธศตวรรษที่ 18

ต้นกำเนิดที่เล่าสืบต่อกันมาอยู่ในรูปของ ตำนานท้องถิ่น กรมส่งเสริมวัฒนธรรมถ่ายทอดเรื่องว่า ผ้าพระบฏผืนยาวซึ่งมีภาพเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าลอยมาติดชายฝั่งอำเภอปากพนัง ชาวบ้านเก็บขึ้นแล้วนำไปถวายพระเจ้าจันทรภาณุศรีธรรมาโศกราช ต่อมากลุ่มผู้รอดชีวิตจากเรืออับปางเข้ามาแจ้งว่า ผ้าผืนนี้ตั้งใจนำไปถวายเป็นพุทธบูชาที่พระบรมธาตุเจดีย์ในศรีลังกา แต่เรือประสบพายุเสียก่อน

ตามเรื่องเล่านั้น เมื่อถึงวันวิสาขบูชา พระเจ้าจันทรภาณุศรีธรรมาโศกราชโปรดให้จัดพิธีสมโภชพระบรมธาตุเจดีย์ แล้วอัญเชิญผ้าแห่รอบเมืองก่อนนำขึ้นห่มองค์เจดีย์ การอัญเชิญผ้าขึ้นห่มพระบรมธาตุจึงสืบต่อมาเป็นประเพณีสำคัญของชาวนครศรีธรรมราช

เวลาจัดพิธีหลักเปลี่ยนจากวิสาขบูชามาเป็นมาฆบูชาในเวลาต่อมา กรมส่งเสริมวัฒนธรรมอธิบายว่า ช่วงมาฆบูชาอยู่ในฤดูแล้งและเดินทางสะดวกกว่าช่วงวิสาขบูชาซึ่งตรงกับฤดูฝน ปัจจุบันยังมีการจัดพิธีในหลายโอกาสตลอดปี โดยมาฆบูชาและวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญของประเพณีนี้

กรมส่งเสริมวัฒนธรรมขึ้นบัญชีประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติเมื่อปี 2557 ในสาขาแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม ประเพณี และเทศกาล

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th