คืนในป่าที่พระโพธิสัตว์เผชิญความกลัว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ยามค่ำในป่า เสียงสัตว์หรือกิ่งไม้ร่วงทำให้สะดุ้งได้ ภยเภรวสูตรเล่าถึงความกลัวที่พระโพธิสัตว์พบระหว่างอยู่ป่า

เมื่อความกลัวเกิดขึ้น ท่านอยู่ในอิริยาบถเดิมจนกว่าความกลัวจะคลาย แนวทางนี้ปรากฏในเรื่องที่พระพุทธเจ้าทรงเล่าแก่พราหมณ์ชาณุสโสณิถึงการฝึกของพระองค์ก่อนตรัสรู้

ชาณุสโสณิกล่าวว่าป่าโปร่งและป่าทึบเป็นที่อยู่ลำบาก คนที่ยังไม่มีสมาธิอาจหวาดหวั่น พระพุทธเจ้าทรงเห็นด้วย แล้วเล่าว่าครั้งยังเป็นพระโพธิสัตว์ พระองค์เองก็ทรงพิจารณาว่าความเงียบและความโดดเดี่ยวในป่าทำให้เกิดความกลัวได้ บทสนทนานี้อยู่ในภยเภรวสูตรของมัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์

พระสูตรแจกแจงเหตุที่ทำให้ผู้ไปอยู่ป่าหวาดกลัวไว้ 16 ประการ ตัวอย่างมีตั้งแต่การกระทำหรือการเลี้ยงชีพที่ไม่สุจริต ความอยากได้ของผู้อื่น และความพยาบาท ไปจนถึงความง่วงซึม ความฟุ้งซ่าน ความลังเล และความขลาด เหตุทั้ง 16 ข้อครอบคลุมการกระทำ ความคิด และสภาพใจของผู้ฝึก ก่อนเข้าอยู่ในป่า พระโพธิสัตว์พิจารณาคุณสมบัติของตนตามข้อเหล่านี้

ในคืนวันอุโบสถ 8 ค่ำ 14 ค่ำ และ 15 ค่ำ พระโพธิสัตว์ตั้งใจไปอยู่ในสถานที่น่ากลัวเพื่อฝึกเผชิญความกลัว เมื่อสัตว์ป่าเคลื่อนไหว นกยูงทำกิ่งไม้ตก หรือมีลมพัดใบไม้ร่วง พระองค์รู้ว่าความกลัวกำลังเกิด แล้วคงอิริยาบถที่กำลังทำอยู่

ถ้ากำลังเดินจงกรม ก็เดินต่อจนกว่าความกลัวจะหาย ถ้ายืนอยู่ก็คงยืน ถ้านั่งก็คงนั่ง และถ้านอนก็คงนอน รายละเอียดทั้งสี่ท่าทำให้เห็นวิธีที่พระองค์ฝึกทีละสถานการณ์ ตั้งแต่รู้ทันความรู้สึกไปจนถึงรอให้ความกลัวคลาย

ภยเภรวสูตรจึงเล่าการฝึกสติและความเพียรผ่านเหตุการณ์ในป่า พระโพธิสัตว์สังเกตสิ่งที่ทำให้ตกใจ รู้ว่าความกลัวเกิดขึ้น แล้วทำต่อในอิริยาบถเดิมจนความหวาดหวั่นคลายลง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th