ทิชชูแห้งรับน้ำได้ แต่พอเปียกกลับขาดง่ายเพราะอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ทิชชูแผ่นเดียวซับน้ำที่หกบนโต๊ะได้ แต่พอชุบน้ำจนทั่วแล้วลองยกขึ้นกลับยืดเป็นริ้วหรือขาดติดมือ ภาพที่เห็นทำให้รู้สึกเหมือนกระดาษกำลังละลาย ทั้งที่ตัวเส้นใยยังอยู่ครบ

ทิชชูเปียกแล้วขาดง่ายเพราะน้ำแทรกเข้าไปในโครงข่ายเส้นใยและทำให้แรงยึดระหว่างเส้นใยอ่อนลง ไม่ใช่เพราะเนื้อกระดาษละลายหายไป เมื่อโครงข่ายรับแรงได้น้อยลง แค่ดึงหรือถูเบา ๆ ก็ทำให้แผ่นกระดาษฉีกขาดได้ง่ายกว่าเดิม

กระดาษไม่ได้เป็นแผ่นเนื้อเดียวตั้งแต่ต้น แต่ประกอบจากเส้นใยพืชสั้นยาวที่กระจายตัวในน้ำ ตอนทำกระดาษ น้ำถูกระบายออกและแผ่นถูกทำให้แห้ง เส้นใยจึงเข้ามาสัมผัสและยึดโยงกันเป็นผืน แรงยึดระหว่างจุดสัมผัสเหล่านี้ช่วยให้กระดาษที่แห้งพอมีความแข็งแรง

แรงยึดสำคัญอย่างหนึ่งเกิดจากพันธะไฮโดรเจน ซึ่งเป็นแรงดึงดูดระหว่างส่วนต่าง ๆ ของโมเลกุล ไม่จำเป็นต้องจำชื่อก็ได้ แค่เข้าใจว่าเส้นใยหลายเส้นเกาะกันเป็นโครงข่ายเล็ก ๆ เมื่อแผ่นยังแห้ง โครงข่ายนี้ช่วยรับแรงเวลาจับหรือเช็ด

เมื่อทิชชูโดนน้ำ โมเลกุลน้ำแทรกไปตามช่องว่างและเข้าใกล้ผิวเส้นใย น้ำสร้างแรงยึดกับเซลลูโลสได้ ทำให้จุดสัมผัสระหว่างเส้นใยรับแรงได้น้อยลง ผนังเส้นใยยังดูดน้ำและอ่อนตัวขึ้นด้วย พอเราดึงแผ่นเปียก แรงจึงไปกองอยู่ที่เส้นใยไม่กี่จุด ก่อนจะขาดเป็นทาง

งานทดลองที่ตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports ปี 2026 ทำแผ่นกระดาษจากเยื่อไม้ในห้องทดลอง แล้วทดสอบแรงดึงหลังแช่ในของเหลวหลายชนิด ผู้วิจัยพบว่าน้ำทำให้กระดาษอ่อนแรงลงมากที่สุดในกลุ่มที่ทดสอบ โดยรวมแล้ว น้ำลดความแข็งแรงของแผ่นมากกว่าของเหลวชนิดอื่นที่ใช้ทดลอง ผลนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมกระดาษที่เปียกน้ำจึงฉีกง่าย

การทดลองนั้นใช้แผ่นกระดาษจากเยื่อไม้ ไม่ได้ทดสอบทิชชูทุกยี่ห้อโดยตรง จึงไม่ควรสรุปว่าทิชชูทุกชนิดเปราะเท่ากัน ความหนา ชนิดเส้นใย และวิธีผลิตทำให้ความทนต่างกัน บางผลิตภัณฑ์ที่ต้องใช้ตอนเปียกยังเติมสารเพิ่มความทนเปียก เพื่อช่วยให้เส้นใยยึดกันอยู่ได้นานขึ้น

กระดาษเปียกจึงไม่ได้หายไปเหมือนน้ำตาลละลาย แต่เป็นผืนที่จุดยึดระหว่างเส้นใยอ่อนลง พอแรงดึงมากกว่าที่โครงข่ายรับไหว มันก็ฉีก หากต้องยกทิชชูที่ชุ่มน้ำ ลองรองทั้งแผ่นแทนการจับดึงแค่ปลายจุดเดียว แรงจะกระจายกว่าและลดโอกาสขาดคามือ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th