พระจันทร์ลอยต่ำดูใหญ่กว่าตอนอยู่กลางฟ้า ทั้งที่ขนาดจริงเท่าเดิม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คืนไหนพระจันทร์โผล่พ้นแนวตึก ชวนให้รู้สึกว่าดวงใหญ่ผิดปกติ อาการที่เห็นเรียกว่า “ภาพลวงตาดวงจันทร์”

ภาพถ่ายซูมเท่าเดิมเห็นความกว้างของดวงจันทร์ใกล้เคียงกัน จึงเป็นภาพลวงตาทางการมองเห็น NASA แนะนำให้ถ่ายภาพตอนดวงจันทร์อยู่ต่ำเทียบกับตอนอยู่สูง โดยคงระดับซูมเดิมไว้ แล้วเทียบความกว้างของดวงในภาพทั้งสอง ภาพมักแสดงขนาดใกล้เคียงกัน แถมดวงที่อยู่ต่ำอาจดูแบนลงเล็กน้อย เพราะชั้นบรรยากาศหักเหแสงคล้ายเลนส์อ่อน ๆ ไม่ได้ขยายดวงจันทร์ให้ใหญ่ขึ้น

ผู้เชี่ยวชาญ NASA อธิบายว่าดวงที่อยู่ใกล้ขอบฟ้ากลับอยู่ไกลจากคนมองกว่าตอนอยู่สูงราว 1.5% จึงไม่ได้ดูใหญ่เพราะเข้ามาใกล้

แล้วความรู้สึกว่าใหญ่ขึ้นมาจากไหน? นักวิทยาศาสตร์เสนอไว้หลายคำอธิบาย แนวคิดหนึ่งมองว่าสมองกะขนาดวัตถุโดยเทียบกับระยะและฉากรอบตัว อาคาร ต้นไม้ หรือแนวภูเขาที่ขอบฟ้าอาจทำให้สมองประเมินระยะของดวงจันทร์ต่างจากตอนเห็นลอยอยู่บนท้องฟ้าโล่ง แนวคิดนี้คล้ายภาพลวงตารางรถไฟ: เส้นที่ดูเหมือนบรรจบไกล ๆ ทำให้แท่งสองแท่งที่ยาวเท่ากันดูไม่เท่ากัน

แต่คำอธิบายเรื่องฉากหน้าเพียงอย่างเดียวก็ยังไม่ครบ เพราะนักบินอวกาศที่มองจากวงโคจรก็รายงานว่าดวงจันทร์ดูใหญ่ใกล้ขอบฟ้า ทั้งที่ไม่มีอาคารหรือต้นไม้ให้เทียบ NASA จึงระบุว่ายังไม่มีทฤษฎีเดียวที่อธิบายภาพลวงตานี้ได้ทั้งหมด นี่เป็นข้อจำกัดของความรู้ปัจจุบัน ไม่ใช่หลักฐานว่าดวงจันทร์เปลี่ยนขนาดจริง

ซูเปอร์มูนเป็นอีกเรื่องหนึ่ง คำนี้หมายถึงคืนที่พระจันทร์เต็มดวงเกิดใกล้จุดใกล้โลกที่สุดในวงโคจรของดวงจันทร์ ระยะที่ใกล้กว่าทำให้ขนาดปรากฏใหญ่ขึ้นจริงเมื่อเทียบกับคืนที่ดวงจันทร์อยู่ไกล NASA JPL ระบุว่าเมื่อเทียบกับพระจันทร์เต็มดวงที่เล็กที่สุด ขนาดที่เห็นอาจต่างกันได้ถึง 14% ส่วนภาพลวงตาขอบฟ้าเกิดจากการรับรู้ และเกิดได้กับพระจันทร์เต็มดวงทั่วไป ไม่จำเป็นต้องเป็นซูเปอร์มูน

ครั้งหน้าเห็นพระจันทร์ลูกโตอยู่หลังตึก ลองถ่ายซ้ำตอนมันขึ้นสูงโดยใช้ระดับซูมเท่าเดิม ภาพจะช่วยแยกสิ่งที่ตารู้สึกออกจากขนาดที่กล้องบันทึกได้ และถ้าเห็นดวงใหญ่เกินจริงในภาพไวรัล ให้ดูด้วยว่าช่างภาพใช้เลนส์ซูมไกลหรือจัดตึกไว้ด้านหน้า เพราะมุมถ่ายทำให้ดวงจันทร์ดูโตเมื่อเทียบกับฉากได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th