นกพิราบเดินหัวกระตุก ภาพที่มันเห็นไหวตามหรือเปล่า?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เห็นนกพิราบเดินแล้วหัวเหมือนส่ายไปมา จนอดสงสัยไม่ได้ว่าภาพที่มันเห็นกำลังไหวตามทุกก้าวหรือเปล่า

ที่จริงหัวไม่ได้โยกต่อเนื่อง แต่มัน พุ่งไปข้างหน้าเร็ว ๆ แล้วค้างอยู่กับที่ชั่วครู่ ขณะที่ลำตัวเดินตาม เมื่อเทียบกับอกที่กำลังเคลื่อน หัวจึงดูเหมือนถอยหลัง ช่วงหัวค้างทำให้ฉากที่กำลังมองขยับน้อยลง แม้ลำตัวยังเดินต่อ วัตถุตรงหน้าจึงอยู่ใกล้ตำแหน่งเดิมในภาพชั่วครู่ และช่วยให้รับรายละเอียดของฉากได้ต่อเนื่อง ก่อนหัวพุ่งไปจุดใหม่ แทนที่ฉากจะกวาดผ่านสายตาตามทุกก้าว

งานของ Troje และ Frost ในปี 2000 ตั้งใจตรวจว่าหัวนกพิราบนิ่งแค่แนวราบหรือไม่ จึงใช้วิดีโอติดตามทั้งการเลื่อนขึ้นลงและการหมุนของหัวขณะเดิน ผลพบว่าช่วงค้าง หัวยังแทบอยู่กับที่ในหลายทิศทาง อย่างไรก็ตาม ภาพยังเลื่อนเล็กน้อยเป็นจังหวะ ผู้วิจัยเสนอว่าการเลื่อนนี้อาจเป็นสัญญาณบอกความคลาดเคลื่อนให้ระบบการมองเห็นปรับตำแหน่งหัวต่อ

Frost ศึกษาเรื่องนี้ในปี 1978 ด้วยภาพถ่ายความเร็วสูง แล้วพบว่าจังหวะหัวกระตุกหายไปเมื่อนกเดินบนลู่วิ่ง นี่คือผลที่เห็นจากการทดลอง ส่วนคำอธิบายว่าภาพรอบตัวมีส่วนกระตุ้นจังหวะนี้เป็นข้อเสนอของเขา เพราะตอนเดินบนพื้น ฉากเคลื่อนสวนกับตัวนก แต่บนลู่วิ่งฉากไม่ได้ไหลสวนตามลำตัว เขาจึงให้น้ำหนักกับการมองเห็นมากกว่าการทรงตัวเพียงอย่างเดียว

งานทั้งสองศึกษานกพิราบ จึงไม่ควรเหมารวมว่านกทุกชนิดขยับหัวแบบเดียวกัน Frost ยังระบุด้วยว่าหัวที่ดูเหมือนกระตุกตอนนกลงจอดเป็นภาพลวง จึงแยกการเดินกับการลงพื้นเป็นคนละจังหวะการเคลื่อนไหว

ถ้าอยากดูเอง ให้ตั้งกล้องนิ่งและถ่ายคลิปสั้น ๆ แล้วเปิดภาพช้า ๆ จะเห็นหัวค้างก่อนพุ่งไปตำแหน่งใหม่ การไม่แพนตามนกช่วยให้ฉากหลังเป็นจุดอ้างอิงเดิมและจับจังหวะได้ง่ายขึ้น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th