ก่อนเป็นเกาะเกร็ด แผ่นดินตรงนี้เคยยื่นเป็นแหลม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เกาะเกร็ดบนแผนที่มีน้ำล้อมรอบ แต่แผ่นดินตรงนี้เคยต่อกับฝั่งและยื่นเป็นแหลมริมแม่น้ำเจ้าพระยา

เว็บท่องเที่ยวจังหวัดนนทบุรีระบุว่า ใน พ.ศ. 2265 สมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ มีการขุดคลองลัดผ่านแหลมปากเกร็ด คลองสายนี้ได้ชื่อว่า “คลองลัดเกร็ดน้อย”

คลองที่ขุดเปิดช่องน้ำตัดผ่านปลายแหลม ขณะที่แม่น้ำสายเดิมยังโค้งอ้อมพื้นที่อยู่ น้ำจึงมีทางไหลผ่านทั้งคุ้งเดิมและช่องคลอง ต่อมา กระแสน้ำเปลี่ยนทิศและกัดเซาะตลิ่งบริเวณคลอง ช่องน้ำค่อย ๆ กว้างขึ้น จนปลายแหลมถูกน้ำคั่นจากฝั่งรอบด้านและกลายเป็นเกาะเกร็ด

ข้อมูลจังหวัดระบุปีที่ขุดคลอง แต่ไม่ได้บอกว่าตลิ่งถูกกัดเซาะต่อเนื่องนานเท่าใดจึงแยกแผ่นดินออกเป็นเกาะ พ.ศ. 2265 จึงบอกเวลาที่เริ่มขุดคลอง ไม่ใช่ปีที่ยืนยันว่าเกาะก่อตัวเสร็จแล้ว

ข้อมูลท่องเที่ยวชุมชนขององค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หรือ อพท. ระบุว่าเกาะนี้เคยเรียกว่า “เกาะศาลากุน”

หลังมีการตั้งอำเภอปากเกร็ด พื้นที่นี้จึงมีฐานะเป็นตำบลเกาะเกร็ด ชื่อคลองลัดเกร็ดน้อยกับชื่อเกาะศาลากุนจึงหมายถึงคนละส่วนของประวัติ

ด้านผู้คน ข้อมูลท่องเที่ยวชุมชนของ อพท. เล่าว่าหลังพระเจ้าตากสินมหาราชทรงกอบกู้เอกราชจากพม่า พระองค์โปรดให้ชาวมอญเข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจัดเกาะเกร็ดเป็นชุมชนมอญเก่าแก่

อพท. ยังระบุว่าหัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาเป็นภูมิปัญญาของชาวไทยมอญที่สืบทอดกันมานาน และเรียกเกาะเกร็ดว่าเป็นหมู่บ้าน OTOP ต้นแบบของภาคกลาง ส่วน ONEP บรรยายว่าบ้านบนเกาะมีทั้งบ้านไม้ยกพื้นริมน้ำ พื้นที่สวนผลไม้ และพื้นที่ป่า

คลองลัดเกร็ดน้อยอธิบายที่มาของรูปร่างเกาะ ส่วนชื่อเกาะศาลากุนและชุมชนมอญบอกอีกด้านของประวัติผู้คนและวัฒนธรรมบนเกาะ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th