สุริยุปราคาเต็มดวงนานสุดกี่นาที? ทำไมแต่ละครั้งไม่เท่ากัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถ้าดูสุริยุปราคาจากคนละเมือง คนหนึ่งอาจเห็นท้องฟ้ามืดสนิทนานกว่าอีกคน ทั้งที่เป็นเหตุการณ์เดียวกัน

NASA ระบุว่าช่วงเต็มดวงของสุริยุปราคาอยู่ได้ตั้งแต่ 10 วินาทีถึงประมาณ 7 นาทีครึ่ง

สถิติความยาวสูงสุดเป็นตัวเลขคำนวณครอบคลุมช่วง 12,000 ปี ตั้งแต่ 4000 ปีก่อนคริสตกาลถึง ค.ศ. 8000 และยังเป็นเหตุการณ์ในอนาคต ไม่ใช่คราสที่เกิดขึ้นแล้ว

• วันและแนวคราส: 16 กรกฎาคม 2186 พาดผ่านโคลอมเบีย เวเนซุเอลา และกายอานา

• ช่วงเต็มดวงที่คำนวณไว้: 7 นาที 29 วินาที

คำว่า “เต็มดวง” หมายถึงช่วงที่หน้าสว่างของดวงอาทิตย์ถูกบังจนหมด ก่อนและหลังช่วงนี้ยังเป็นระยะที่เห็นดวงอาทิตย์เพียงบางส่วน หากตารางระบุเวลาตั้งแต่เริ่มคราสจนกลับมาสว่างตามปกติ เวลารวมจึงยาวกว่าช่วงเต็มดวง

เหตุที่คนละพื้นที่เห็นช่วงมืดสนิทไม่เท่ากัน อยู่ที่ตำแหน่งของผู้สังเกตเทียบกับเงาดวงจันทร์ NASA อธิบายว่าเงามีส่วนมืดที่บังดวงอาทิตย์ได้หมด กับเงามัวที่บังได้เพียงบางส่วน แนวเงามืดที่พาดผ่านโลกแคบกว่าเขตที่เห็นสุริยุปราคาบางส่วนมาก

ขนาดของเขตเงาในตัวอย่างของ NASA ช่วยให้เห็นความต่าง:

• แนวเงามืดที่ทำให้เห็นเต็มดวง โดยทั่วไปอาจกว้างไม่ถึงประมาณ 80 กิโลเมตร

• เขตเงามัวที่ทำให้เห็นเพียงบางส่วน อาจกว้างเกิน 1,600 กิโลเมตร

ดังนั้นเมืองที่อยู่คนละตำแหน่งบนแนวคราสอาจเห็นช่วงเต็มดวงนานไม่เท่ากัน ส่วนคนที่อยู่นอกแนวเงามืดจะเห็นเพียงสุริยุปราคาบางส่วน NASA ระบุว่าบางจุดบนแนวเต็มดวงอาจเห็นช่วงนี้เพียงไม่กี่นาทีหรือน้อยกว่านั้น

ตัวอย่างจริงคือสุริยุปราคาเมื่อปี 2024: จุดที่เห็นช่วงเต็มดวงนานที่สุดอยู่ใกล้เมืองตอร์เรออน ประเทศเม็กซิโก นาน 4 นาที 28 วินาที ขณะที่จุดส่วนใหญ่ตามแนวกึ่งกลางเห็นประมาณ 3.5–4 นาที

ระยะห่างระหว่างดวงจันทร์กับโลกก็เปลี่ยนไปตามวงโคจรที่ไม่เป็นวงกลมสมบูรณ์ จึงทำให้ขนาดปรากฏของดวงจันทร์กับดวงอาทิตย์เปลี่ยนด้วย NASA อธิบายว่าเมื่อดวงจันทร์อยู่ไกลจากโลกมาก เงามืดอาจไปไม่ถึงพื้นโลก หากเกิดจังหวะบังดวงอาทิตย์ในช่วงนั้น จะเห็นเป็นวงแหวนแสงแทนการบังมิดทั้งดวง

อีกอย่างที่มักทำให้สับสนคือเงาคราสเคลื่อนผ่านโลกทั้งแนวในเวลาราว 4–5 ชั่วโมง แต่ไม่ได้แปลว่าคนหนึ่งคนจะเห็นเต็มดวงนานเท่านั้น สำหรับผู้ดู ณ จุดหนึ่ง ช่วงเต็มดวงอาจมีเพียงไม่กี่นาที เพราะเงามืดแคบและกำลังเคลื่อนที่

ก่อนนัดดูคราส ให้เช็กว่าตารางระบุเฉพาะช่วงเต็มดวงหรือเวลาตั้งแต่เริ่มจนจบ และคำนวณจากพิกัดเมืองไหน เวลาที่แสดงจึงอ้างอิงกับเมืองนั้น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th