ผ้าสีม่วงของจักรพรรดิโรมันย้อมจากอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในภาพวาดจักรพรรดิโรมัน ผ้าคลุมสีม่วงเข้มมักสะดุดตาและชวนให้นึกถึงงานย้อมในราชสำนัก

สีม่วงไทเรียนย้อมด้วยสารคัดหลั่งของหอยทะเลกลุ่มมิวเร็กซ์ กระบวนการผลิตใช้แรงงานและเวลามาก จึงได้สีที่มีราคาสูงและถูกโยงเข้ากับชนชั้นนำ

The Metropolitan Museum of Art ระบุว่าในกรีซและโรม ชาวฟินิเชียเป็นที่รู้จักในฐานะพ่อค้าสีย้อมม่วงที่ได้จากเปลือกหอยมิวเร็กซ์ เมืองไทร์ ซึ่งเป็นหนึ่งในนครรัฐฟินิเชียริมชายฝั่งเลบานอน มีชื่อเสียงเรื่องการค้าทางทะเลและการผลิตสีย้อมชนิดนี้ สีม่วงจึงเดินทางไปถึงโรมพร้อมกับสินค้าหรูจากเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก

ขั้นตอนผลิตช่วยอธิบายว่าทำไมสีนี้จึงแพง ห้องสมุดมหาวิทยาลัยชิคาโกอธิบายว่าช่างสกัดของเหลวจากหอยขณะยังมีชีวิต แล้วนำไปตากแดดตามระยะเวลาที่กำหนดจนสีเปลี่ยนไป แหล่งนี้ประเมินว่าการผลิตสีย้อม 1 กรัมอาจใช้หอยได้ถึง 12,000 ตัว ตัวเลขนี้หมายถึงปริมาณสีย้อม ไม่ใช่จำนวนหอยที่ใช้ย้อมผ้าหนึ่งผืน

เมื่อผลิตยากและมีวัตถุดิบจำกัด ผ้าที่ได้จึงเป็นของมีราคา The Met เรียกสีย้อมนี้ว่าเป็นสินค้าล้ำค่าที่พ่อค้าฟินิเชียนผูกขาดในยุคนั้น ส่วนห้องสมุดมหาวิทยาลัยชิคาโกบันทึกว่าสีม่วงเป็นสีทางการของซีซาร์ และจักรพรรดิโรมันอ้างสิทธิ์ผูกขาดการผลิต การสวมผ้าสีนี้จึงแสดงได้ทั้งความมั่งคั่งและความใกล้ชิดกับอำนาจ

กฎหมายช่วงปลายจักรวรรดิเผยให้เห็นการควบคุมดังกล่าวชัดขึ้น ใน ค.ศ. 424 กฎหมายของจักรพรรดิธีโอโดซิอุสที่ 2 ระบุว่าเสื้อผ้าบางชนิดสงวนไว้ให้จักรพรรดิและครอบครัว พร้อมห้ามทำเสื้อคลุมไหมหรือเสื้อทูนิค (เสื้อทรงยาวแบบโรมัน) ที่ย้อมด้วยสีจากหอยล้วนไม่ผสมสีอื่น อีกฉบับใน ค.ศ. 436 ย้ำว่าการค้าสีม่วงถูกห้ามอยู่แล้ว สั่งส่งเจ้าหน้าที่ไปกำกับโรงย้อมในฟินิเชียเพื่อป้องกันการทุจริต และกำหนดโทษปรับเจ้าหน้าที่ที่ละเลยหน้าที่

ต้นทุนการผลิตสูงและการผูกขาดของราชสำนักทำให้สีนี้ผูกกับอำนาจจักรพรรดิ กฎหมายเหล่านี้พูดถึงสีย้อมจากหอยและเสื้อผ้าที่สงวนให้จักรพรรดิในช่วงเวลาหนึ่ง จึงไม่ควรเหมารวมว่าเสื้อผ้าสีม่วงทุกเฉดถูกห้ามตลอดประวัติศาสตร์โรมัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th