ข้าวสาร 1 กิโล หุงแล้วได้ข้าวสวยกี่กิโล?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ตักข้าวสารหนึ่งกิโลลงหม้อไว้ทำกับข้าวทั้งวัน พอหุงเสร็จ ข้าวสวยจะหนักเท่าไร?

ข้าวสาร 1 กิโลกรัมอาจได้ข้าวสวยราว 2.4 กิโลกรัม ถ้าหุงใกล้เงื่อนไขที่กรมการข้าวทดลองไว้ ตัวเลขนี้ต่อยอดจากข้าวหอมมะลิ 300 กรัม จึงเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ค่าที่ชั่งจากข้าว 1 กิโลกรัมโดยตรง

เอกสารในคลังความรู้เรื่องข้าวของกรมการข้าวบันทึกการทดลองด้วยหม้อหุงข้าวไฟฟ้าความจุ 1 ลิตร ใช้ข้าวหอมมะลิ 300 กรัมและเติมน้ำหนักน้ำ 1.7 เท่าของข้าว ผลรายงานว่าเมล็ดข้าวดูดซับน้ำไว้ 144% เมื่อเทียบกับน้ำหนักข้าวสาร จึงคำนวณต่อได้ดังนี้

• ข้าวสาร 300 กรัม × น้ำที่ดูดซึม 1.44 = น้ำหนักน้ำราว 432 กรัม

• ข้าวสาร 300 กรัม + น้ำที่ค้างอยู่ในเมล็ด 432 กรัม = ข้าวสวยประมาณ 732 กรัม

• 732 ÷ 300 = 2.44 เท่า ถ้าใช้เป็นเพียงตัวเลขกะคร่าว ๆ ข้าวสาร 1,000 กรัมจึงคิดได้ราว 2,440 กรัม หรือประมาณ 2.4 กิโลกรัม

รายงานระบุด้วยว่าขนาดชุดหุงเปลี่ยนผล เพราะหม้อใช้เวลาให้ความร้อนและระเหยน้ำไม่เท่ากัน จึงทำให้ปริมาณน้ำที่เหลือในข้าวต่างกัน

ตัวอย่างเห็นชัดเมื่อหุงข้าวสาร 500 กรัมโดยเติมน้ำในสัดส่วน 1.7 เท่าเหมือนรอบ 300 กรัม เมล็ดข้าวดูดซับน้ำเป็นสัดส่วน 156% ของน้ำหนักข้าวสาร มากกว่ารอบก่อน รายงานระบุว่าปริมาณนี้เกินอัตราที่เหมาะสม 12% จึงไม่ควรใช้สัดส่วนน้ำเดียวกันกับทุกปริมาณ

ตารางที่ 5 ของการทดลองหม้อ 1 ลิตรแสดงว่าอัตราน้ำที่เหมาะสมเปลี่ยนตามปริมาณข้าว โดยเทียบกับน้ำหนักข้าวสารดังนี้

• ข้าวสาร 100 กรัม ใช้น้ำประมาณ 2.04 เท่า

• ข้าวสาร 300 กรัม ใช้น้ำประมาณ 1.70 เท่า

• ข้าวสาร 600 กรัม ใช้น้ำประมาณ 1.55 เท่า

ตัวเลขทั้งหมดเป็นเงื่อนไขของข้าวหอมมะลิและหม้อที่ศึกษา ไม่ใช่สูตรกลางสำหรับข้าวทุกสายพันธุ์

ถ้าต้องแบ่งข้าวใส่กล่องหลายมื้อ ให้ชั่งข้าวสารก่อนหุง แล้วชั่งข้าวสวยหลังหุงด้วยหม้อและวิธีเดิม จากนั้นนำสองน้ำหนักมาหารกัน เช่น ข้าวสวย 2,400 กรัมจากข้าวสาร 1,000 กรัม คือหม้อนี้ให้ผล 2.4 เท่า จดอัตราส่วนไว้ใช้กับข้าวชนิดและหม้อชุดเดิม จะวางแผนแบ่งมื้อได้ตรงกว่าการยึดค่ากะจากงานทดลองที่ใช้หม้อคนละใบหรือหุงคนละปริมาณ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th