นกฟีนิกซ์ฟื้นจากเถ้าถ่านจริงไหม? ตำนานโบราณเล่าอีกแบบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ภาพฟีนิกซ์จากไฟชวนให้นึกถึงเถ้าถ่าน แต่เรื่องเล่าของเฮโรโดตัสกับโอวิดพูดถึงร่างพ่อและเครื่องหอม

สองเรื่องเล่าของเฮโรโดตัสกับโอวิดไม่ได้บรรยายฉากฟีนิกซ์ฟื้นจากกองเถ้าถ่าน เฮโรโดตัสเล่าเรื่องการนำร่างพ่อไปฝัง ส่วนโอวิดเล่ารังเครื่องหอมกับลูกนกที่เกิดจากร่างเดิม

เฮโรโดตัสเขียนใน Histories เล่ม 2 ตอน 73 ว่าเขาเห็นฟีนิกซ์เพียงในภาพวาด ชาวเมืองเฮลิโอโปลิสเล่าว่านกปรากฏทุก ห้าร้อยปี เมื่อพ่อของมันตาย และมีขนสีทองปนแดง รูปร่างใกล้เคียงนกอินทรี เฮโรโดตัสบอกชัดว่าเรื่องนำพ่อไปฝังเป็นคำเล่าที่เขาไม่เชื่อ

เรื่องที่เฮโรโดตัสได้ยินต่อมาคือ ฟีนิกซ์บินจากอาระเบียไปยังวิหารพระอาทิตย์ในอียิปต์ โดยนำพ่อใส่ใน ก้อนยางไม้หอม นกทำก้อนนั้นให้ใหญ่พอยกไหว ทดลองยกก่อน แล้วคว้านเนื้อด้านในเพื่อวางร่างพ่อ เมื่อปิดช่องด้วยยางไม้หอมเพิ่ม ก้อนก็หนักเท่าเดิมและเดินทางต่อได้

โอวิดเล่าอีกภาพใน Metamorphoses เล่ม 15: ฟีนิกซ์มีอายุห้าร้อยปี กินหยดกำยานกับน้ำเลี้ยงพืชหอม ไม่กินเมล็ดหรือหญ้า แล้วสร้างรังบนยอดต้นปาล์มโดยรองด้วยเปลือกไม้หอม อบเชย และยางไม้หอมหลายชนิด มันสิ้นอายุบนรังนั้น ก่อนมีลูกฟีนิกซ์เกิดจากร่างของพ่อ เมื่อลูกนกแข็งแรงขึ้นก็แบกรังซึ่งเป็นเหมือนสุสานของพ่อไปวางหน้าวิหารของเทพสุริยะ

ตัวเลขห้าร้อยปีในสองเรื่องทำหน้าที่ต่างกัน: เฮโรโดตัสใช้บอกช่วงที่ฟีนิกซ์ปรากฏเมื่อพ่อมันตาย ส่วนโอวิดใช้บอกอายุของฟีนิกซ์หนึ่งตัว จึงเป็นการนับคนละอย่าง—เรื่องหนึ่งนับวาระระหว่างรุ่น อีกเรื่องนับอายุของนกตัวเดียว

โอวิดวางฟีนิกซ์ไว้ในคำสอนของพีทาโกรัสเรื่องการเปลี่ยนรูปของธรรมชาติ ส่วนเฮโรโดตัสบันทึกคำเล่าจากชาวเฮลิโอโปลิสและบอกว่าไม่เชื่อ สองตอนนี้แสดงว่าผู้เขียนเล่าเรื่องฟีนิกซ์อย่างไร ไม่ใช่หลักฐานการพบสัตว์จริง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th