หนังสือเก่ามีกลิ่นเฉพาะตัว เกิดจากอะไรในกระดาษ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เปิดหนังสือเก่าแล้วกลิ่นหวานอุ่นที่คุ้นจมูกก็ลอยมา

กลิ่นนั้นมาจากสารระเหยที่กระดาษปล่อย โดยเฉพาะเมื่อลิกนินสลายตัว สถาบันเคมีมักซ์พลังค์ (Max Planck Institute for Chemistry) อธิบายว่า ลิกนินเป็นสารธรรมชาติที่ช่วยเสริมโครงสร้างของต้นไม้ เมื่อสลายจะปล่อยสารหลายชนิดขึ้นสู่อากาศ บางชนิดมีกลิ่นคล้ายวานิลลา

หนังสือที่คนยุคนี้มองว่าเก่าจำนวนมากตีพิมพ์ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 ซึ่งเป็นช่วงที่กระดาษส่วนใหญ่ทำจากเยื่อไม้ นี่จึงเป็นเหตุที่กลิ่นหวานแบบหนังสือเก่าคุ้นเคยกับคนจำนวนมาก

หนังสือเก่าไม่ได้มีกลิ่นเหมือนกันทุกเล่ม คำว่า “คล้ายวานิลลา” เป็นคำบรรยายกลิ่นของสารบางชนิด ไม่ใช่กลิ่นที่รับประกันว่าจะพบในหนังสือทุกเล่ม เพราะวัสดุกระดาษและการเสื่อมต่างกัน

หนังสือจากหลายศตวรรษก่อนหน้านั้นมักใช้กระดาษที่ทำจากเส้นใยฝ้ายหรือลินิน เรียกว่ากระดาษเศษผ้า วัสดุนี้มีลิกนินน้อยมากหรือแทบไม่มี สารจากการเสื่อมที่ทำให้เกิดกลิ่นหนังสือแบบคุ้นเคยจึงแทบไม่ก่อตัว หนังสืออายุหลายร้อยปีจึงอาจมีกลิ่นต่างจากเล่มที่พิมพ์ในช่วงหลัง

นักวิจัยของสถาบันนี้ทำงานร่วมกับหอสมุด Martinus-Bibliothek ในเมืองไมนซ์ เพื่อศึกษาหนังสือประวัติศาสตร์หลายช่วง รวมถึงหนังสือจากคริสต์ศตวรรษที่ 13 นักวิจัยวัดสารที่หนังสือปล่อยสู่อากาศ แล้ววิเคราะห์ว่าสารระเหยที่พบแตกต่างกันอย่างไรตามชนิดกระดาษ วิธีผลิต และสภาพการเสื่อม

กลิ่นหนังสือจึงบอกเบาะแสเรื่องวัสดุ การเสื่อม และบางครั้งการดูแลที่ผ่านมา แต่ใช้ระบุอายุหนังสืออย่างเดียวไม่ได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th