ฝน 1 มิลลิเมตรนี่แค่ไหน? แปลงเป็นน้ำกี่ลิตรบนหลังคาบ้าน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

แอปพยากรณ์ขึ้นตัวเลขฝนเป็นมิลลิเมตร แต่จะนึกเป็นปริมาณน้ำได้อย่างไร? คิดง่าย ๆ ว่า ฝน 1 มิลลิเมตรบนพื้นที่ 1 ตารางเมตรเท่ากับน้ำ 1 ลิตร กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายวิธีคิดนี้ไว้ในหน้า FAQ

มิลลิเมตรในรายงานฝนเป็นหน่วยบอกความสูงของน้ำฝนที่สะสม ไม่ได้บอกว่าหยดฝนมีขนาดเท่าไร และไม่ได้หมายความว่ามีน้ำจำนวนเท่ากันทั่วทั้งจังหวัด เครื่องวัดฝนเก็บน้ำไว้ในภาชนะแล้วอ่านเป็นระดับความสูง เพื่อให้เปรียบเทียบปริมาณฝนที่ตกในช่วงเวลาหนึ่งได้

ลองแปลงหน่วยดู: 1 มิลลิเมตรเท่ากับ 0.001 เมตร เมื่อน้ำสูง 0.001 เมตรบนพื้นที่ 1 ตารางเมตร ปริมาตรจะเป็น 0.001 ลูกบาศก์เมตร หรือ 1 ลิตร เพราะฉะนั้นสูตรจำง่ายคือ ปริมาณน้ำเป็นลิตร = ฝนเป็นมิลลิเมตร × พื้นที่เป็นตารางเมตร

ตัวอย่างจากกรมอุตุนิยมวิทยาช่วยให้เห็นขนาดของตัวเลขชัดขึ้น:

• ฝน 1 มม. บนพื้นที่ 1 ตร.ม. = น้ำ 1 ลิตร

• ฝน 1 มม. บนพื้นที่ 1 ไร่ ซึ่งมี 1,600 ตร.ม. = น้ำ 1,600 ลิตร

• ฝน 5 มม. บนพื้นที่ 1 ไร่ = น้ำ 8,000 ลิตร หรือ 8 ลูกบาศก์เมตร

ตัวเลขเหล่านี้คือปริมาตรฝนที่ตกลงบนพื้นที่ตามการคำนวณ ไม่ใช่ปริมาณน้ำที่ไหลลงถังหรือซึมลงดินจริง เมื่อค่าฝนต่อพื้นที่เท่าเดิม พื้นที่ใหญ่ขึ้นก็ทำให้ปริมาตรรวมเพิ่มตามสัดส่วน

หลักเดียวกันใช้กะน้ำฝนบนหลังคาได้ เช่น ถ้าพื้นที่รับฝนในแนวราบ 100 ตารางเมตรมีฝนตก 20 มม. ปริมาณตามทฤษฎีคือ 20 × 100 = 2,000 ลิตร ตัวเลขนี้บอกน้ำที่ตกบนพื้นที่รับฝน ไม่ได้แปลว่าจะเก็บลงถังได้ครบทุกลิตร

คู่มือระบบเก็บน้ำฝนของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ใช้พื้นที่หลังคา ปริมาณฝน และประสิทธิภาพการเก็บมาคำนวณน้ำที่นำไปใช้ได้ พร้อมระบุว่าความลาดเอียงและวัสดุหลังคามีผลต่อการไหลของน้ำ ผิวหลังคาที่หยาบทำให้น้ำไหลลงรางน้อยลงได้ และยังมีน้ำที่ถูกทิ้งช่วงแรก ระเหย ล้นราง หรือรั่วตามจุดต่อ ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ปริมาณในถังต่ำกว่าค่าคูณพื้นที่กับปริมาณฝน

เวลาอ่านรายงานฝนควรดูช่วงที่นำมาสะสมด้วย ฝน 10 มม. ที่ตกภายในหนึ่งชั่วโมงกับฝน 10 มม. ที่สะสมทั้งวันมีความลึกเท่ากัน แต่มีอัตราการตกต่างกัน กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่ากราฟฝนรายวันของหน่วยงานบันทึกตั้งแต่ 07.00 น. ถึง 07.00 น. ของวันถัดไป ตัวเลขรายวันจึงเป็นยอดสะสมของช่วงดังกล่าว

ถ้าเห็นค่าฝนเป็นมิลลิเมตร ให้นึกถึงชั้นน้ำบนพื้นที่หนึ่งหน่วยก่อน แล้วคูณด้วยพื้นที่เพื่อประมาณปริมาตร วิธีนี้ทำให้ตัวเลขที่ดูเล็กอย่าง 1 หรือ 5 มม. กลายเป็นภาพที่เข้าใจง่ายขึ้น ส่วนการคำนวณน้ำเก็บจริงต้องเผื่อสภาพหลังคา รางน้ำ และการสูญเสียของระบบไว้ด้วย

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th