กระทงขนมปังไม่ได้ดีต่อน้ำอย่างที่คิด ตัวเลขกระทง 391,027 ใบที่ กทม. เก็บได้ บอกอะไรก่อนลอยกระทง 24 พฤศจิกายนนี้

เทศกาลลอยกระทงเป็นช่วงเวลาที่หลายคนรอคอย ทั้งบรรยากาศริมแม่น้ำ การประดิษฐ์กระทง และการร่วมสืบสานประเพณีไทย แต่ก่อนจะเลือกกระทงไปลอยในปีนี้ มีอีกเรื่องที่ควรคิดควบคู่กันไป นั่นคือวัสดุที่ใช้ทำกระทงและผลกระทบต่อแหล่งน้ำ เพราะแม้กระทงบางชนิดจะทำจากวัสดุที่ย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเมื่อลงน้ำพร้อมกันเป็นจำนวนมาก

ตัวเลขกระทงที่กรุงเทพมหานครจัดเก็บได้ในปีที่ผ่านมา จึงเป็นข้อมูลที่ช่วยให้เห็นภาพว่า หลังจบเทศกาลยังมีขยะที่ต้องจัดการอีกมากเพียงใด และการเลือกกระทงของแต่ละครอบครัวมีส่วนช่วยลดภาระดังกล่าวได้อย่างไร

วันลอยกระทงปี 2569 ตรงกับวันไหน

วันลอยกระทงปี 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 และไม่ใช่วันหยุดราชการ ใครที่วางแผนออกไปลอยกระทงจึงควรจัดเวลาให้เหมาะสมกับการทำงานหรือภารกิจในวันถัดไป

สำหรับกรุงเทพมหานครและกระทรวงวัฒนธรรม มีการจัดงานลอยกระทงในวันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569 ที่วัดอรุณราชวรารามและถนนทรงวาด ผู้ที่สนใจร่วมงานสามารถวางแผนการเดินทางล่วงหน้าได้

กระทงที่เก็บได้ในปี 2568 มีจำนวนเท่าไร

ข้อมูลการจัดเก็บกระทงของกรุงเทพมหานครในคืนวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 ซึ่งเป็นคืนลอยกระทงในปีนั้น ครอบคลุมพื้นที่จัดงาน 110 แห่ง โดยเริ่มจัดเก็บตั้งแต่เวลา 20:00 น. จนถึง 05:00 น. พบกระทงรวมทั้งสิ้น 391,027 ใบ ลดลง 24% จากปีก่อนหน้า

เมื่อเปรียบเทียบจำนวนกระทงที่จัดเก็บได้ในแต่ละปี จะเห็นแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2566 เก็บได้ 639,828 ใบ ปี 2567 เก็บได้ 514,590 ใบ และปี 2568 เหลือ 391,027 ใบ

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าปริมาณกระทงที่ต้องจัดเก็บหลังเทศกาลลดลงตามลำดับ อย่างไรก็ตาม จำนวนที่ลดลงไม่ได้หมายความว่าปัญหาขยะในแหล่งน้ำหมดไป เพราะกระทงแต่ละชนิดยังต้องผ่านกระบวนการจัดเก็บ คัดแยก และกำจัดต่อไป

วัสดุที่ใช้ทำกระทงมีสัดส่วนอย่างไร

จากกระทงที่กรุงเทพมหานครจัดเก็บได้ในปี 2568 พบว่า กระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติมีจำนวน 323,626 ใบ คิดเป็น 82.76% ของทั้งหมด ขณะที่กระทงโฟมมีจำนวน 28,298 ใบ คิดเป็น 7.23% และกระทงขนมปังมีจำนวน 39,103 ใบ คิดเป็น 10.01%

ข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่ากระทงวัสดุธรรมชาติเป็นสัดส่วนหลักของกระทงที่จัดเก็บได้ แต่การเลือกวัสดุเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอที่จะตอบว่ากระทงแบบใดส่งผลต่อแหล่งน้ำน้อยที่สุด เพราะต้องพิจารณาด้วยว่ากระทงถูกลอยในปริมาณเท่าไร และหลังจากนั้นมีการจัดการอย่างไร

กระทงขนมปังย่อยสลายได้ แต่ไม่ได้ดีต่อน้ำอย่างที่คิด

หลายคนอาจเลือกกระทงขนมปังเพราะมองว่าย่อยสลายได้ และอาจคิดว่าหากกระทงลงน้ำแล้วก็จะหายไปตามธรรมชาติ แต่ความสามารถในการย่อยสลายไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีผลกระทบต่อระบบนิเวศทางน้ำ

เมื่อขนมปังลงไปในน้ำเป็นจำนวนมาก สารอินทรีย์จากขนมปังจะเข้าสู่แหล่งน้ำและถูกย่อยสลายโดยกระบวนการทางธรรมชาติ กระบวนการนี้ทำให้มีการใช้ออกซิเจนในน้ำ หากมีสารอินทรีย์เข้าสู่แหล่งน้ำมากเกินไป ปริมาณออกซิเจนที่มีอยู่ก็อาจลดลง และส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตรวมถึงระบบนิเวศทางน้ำโดยตรง

ดังนั้น ประเด็นของกระทงขนมปังจึงไม่ได้อยู่แค่ว่ามีปลากินหมดหรือไม่ แต่ต้องพิจารณาถึงปริมาณสารอินทรีย์ที่เพิ่มเข้าไปในน้ำด้วย การย่อยสลายได้เป็นคุณสมบัติของวัสดุอย่างหนึ่ง แต่ไม่ได้รับประกันว่าการนำวัสดุนั้นลงสู่แหล่งน้ำในปริมาณมากจะไม่สร้างปัญหา

เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่ากระทงขนมปังเป็นกระทงที่แย่ที่สุดเสมอไป แต่เป็นเหตุผลว่าทำไมการเลือกกระทงควรคำนึงถึงผลกระทบหลังการลอย ไม่ใช่ดูเพียงว่าวัสดุทำมาจากอะไรเท่านั้น

หลังเก็บกระทงแล้วถูกนำไปจัดการอย่างไร

หลังจากจัดเก็บกระทง กรุงเทพมหานครจะคัดแยกตามประเภทวัสดุ โดยกระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติจะถูกนำไปบดย่อยและส่งต่อไปยังโรงงานผลิตปุ๋ยอินทรีย์หนองแขม ส่วนกระทงโฟมและวัสดุอื่นจะถูกกำจัดด้วยวิธีฝังกลบ

การคัดแยกช่วยให้กระทงแต่ละประเภทเข้าสู่กระบวนการจัดการที่เหมาะสมกับวัสดุของตนเอง จึงเห็นได้ว่าการเลือกวัสดุที่จัดการต่อได้ง่ายมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าการลดจำนวนกระทงที่นำลงน้ำตั้งแต่ต้น

ลอยกระทงออนไลน์ อีกทางเลือกในการลดขยะ

สำหรับคนที่อยากร่วมเทศกาลแต่ไม่สะดวกเดินทาง หรือไม่ต้องการเพิ่มกระทงลงในแหล่งน้ำ การลอยกระทงออนไลน์เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง กรุงเทพมหานครจัดกิจกรรมผ่านเว็บไซต์ greener.bangkok.go.th ซึ่งในปี 2568 จัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 และมีผู้เข้าร่วม 23,347 ใบ

ทางเลือกนี้ช่วยให้ผู้สนใจสามารถร่วมกิจกรรมในรูปแบบออนไลน์ได้โดยไม่จำเป็นต้องนำกระทงจริงไปลอยในแหล่งน้ำ เป็นอีกวิธีที่ช่วยลดปริมาณขยะจากกิจกรรมในเทศกาลได้

แนวทางเลือกกระทงก่อนออกไปลอยปีนี้

หากตั้งใจจะลอยกระทงในปีนี้ การเลือกกระทงวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตองหรือกาบกล้วย เป็นทางเลือกที่จัดการต่อได้ง่ายหลังการจัดเก็บ โดยเฉพาะเมื่อวัสดุเหล่านี้สามารถนำไปบดย่อยและส่งเข้าสู่กระบวนการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ได้ ทั้งนี้ ควรเลือกให้เหมาะกับพื้นที่และแนวทางจัดการของผู้จัดงานด้วย

อีกแนวคิดที่กรุงเทพมหานครรณรงค์คือ "1 ครอบครัว 1 กระทง" แทนที่แต่ละคนในครอบครัวจะลอยคนละใบ ก็สามารถลอยร่วมกันเพื่อลดจำนวนกระทงที่ลงสู่แหล่งน้ำได้ ส่วนผู้ที่ไม่จำเป็นต้องลอยกระทงจริงก็สามารถเลือกเข้าร่วมกิจกรรมออนไลน์ผ่านเว็บไซต์ของกรุงเทพมหานครได้เช่นกัน

ก่อนลอยกระทง ลองคิดถึงทั้งความหมายของประเพณีและสิ่งที่จะเกิดขึ้นหลังงานจบ การเลือกวัสดุธรรมชาติที่จัดการต่อได้ง่าย การลอยร่วมกันในครอบครัว หรือการเลือกกระทงออนไลน์ ล้วนเป็นทางเลือกที่ช่วยลดภาระขยะได้ โดยไม่จำเป็นต้องมองว่าเป็นการจัดอันดับว่ากระทงชนิดใดดีที่สุดสำหรับทุกสถานการณ์

ท้ายที่สุด ตัวเลขกระทง 391,027 ใบที่กรุงเทพมหานครจัดเก็บได้ในปี 2568 ไม่ได้เป็นเพียงสถิติหลังเทศกาล แต่ยังเตือนให้เห็นว่ากระทงทุกใบต้องมีขั้นตอนจัดการต่อไป การลดจำนวนกระทงตั้งแต่ต้นและเลือกวัสดุอย่างรอบคอบ จึงเป็นสิ่งที่ทุกคนช่วยกันทำได้ก่อนถึงวันลอยกระทง 24 พฤศจิกายนนี้