เช้ากับก่อนนอนตัวสูงต่างกันแค่ไหน? กระดูกสันหลังเปลี่ยนอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

วัดส่วนสูงตอนเช้ากับตอนเย็นได้ตัวเลขต่างกันจริง งานทดลองหนึ่งพบว่าส่วนสูงเปลี่ยนเฉลี่ย 19.3 มิลลิเมตร หรือคิดเป็น 1.1% ของส่วนสูง ผู้เข้าร่วมเป็นผู้ใหญ่หนุ่มสาว 8 คน สำหรับคนสูง 170 เซนติเมตร ตัวเลข 1.1% คิดเป็นประมาณ 1.9 เซนติเมตร จึงเป็นค่าเฉลี่ยจากกลุ่มทดลองขนาดเล็ก ไม่ใช่ค่าที่ใช้แทนทุกคน

ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดกับแนวกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกชั่วคราว ไม่ใช่กระดูกขาหดสั้นลง เมื่อตื่นแล้วนั่ง ยืน เดิน หรือยกของ หมอนรองกระดูกที่คั่นระหว่างกระดูกสันหลังรับแรงกดต่อเนื่อง ส่วนสูงจึงค่อย ๆ ลดลงได้ พอเอนตัวพัก แรงกดลดลงและส่วนสูงฟื้นกลับมาได้บางส่วน

งานวิจัยปี 1985 ทดลองวัดส่วนสูงผู้ใหญ่ 8 คนด้วยความละเอียด 1 มิลลิเมตร และทดสอบผลของแรงกดที่หลัง นักวิจัยพบว่าแรงกดคงที่และการยกของซ้ำ ๆ ทำให้ส่วนสูงลดลงตามเวลา โดยการยกซ้ำทำให้ลดมากกว่าแรงกดคงที่ที่เทียบกัน การพักในท่าเอนช่วยให้ส่วนสูงกลับมาเร็วกว่าการยืนพักหลังออกแรง

ตัวเลขสำคัญจากงานเดียวกันอ่านได้เป็นช่วง ๆ ดังนี้

• ส่วนสูงเปลี่ยนเฉลี่ย 19.3 มิลลิเมตร หรือ 1.1% ของส่วนสูง

• 54% ของส่วนสูงที่ลดลงในวันนั้น เกิดขึ้นในชั่วโมงแรกหลังตื่น

• ส่วนสูงกลับคืนมาประมาณ 70% ในช่วงครึ่งแรกของคืน

ข้อมูลนี้อธิบายว่าทำไมจึงวัดตอนเช้าได้มากกว่าตอนค่ำ ความต่างสะสมตามเวลาที่ร่างกายรับน้ำหนัก ไม่ได้เกิดจากการโตหรือหดของกระดูกภายในไม่กี่ชั่วโมง

งาน MRI ปี 2015 ตรวจหมอนรองกระดูกช่วงเช้าและเย็น นักวิจัยตรวจอาสาสมัครสุขภาพดี 20 คน หลังพักบนเตียงตอนเช้าและหลังทำกิจกรรมตามปกติในตอนเย็น แล้วใช้ภาพ T2 เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงของน้ำในหมอนรองกระดูก พบว่าสัญญาณ T2 บริเวณแกนกลางของหมอนรองกระดูกลดลงจากเช้าถึงเย็น ขณะที่สัญญาณในวงแหวนรอบนอกบางตำแหน่งสูงขึ้น จึงเห็นได้ว่าการเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดเท่ากันทุกส่วน

ถ้าจะลองวัดเอง ให้ใช้พื้นเรียบ ผนังเดิม เท้าเปล่า และยืนท่าเดิมทุกครั้ง วางหนังสือให้ขนานพื้นแตะผนัง แล้ววัดซ้ำสองครั้งในเวลาใกล้เคียงกันคนละวัน ถ้าวัดตอนเช้าครั้งหนึ่งแล้วเทียบกับก่อนนอนอีกครั้ง ความต่างจากช่วงเวลาจะปนอยู่ในผลด้วย การจดเวลาไว้ข้างตัวเลขช่วยให้เทียบกันได้ตรงกว่า

ส่วนสูงที่ลดลงช่วงเย็นจึงเป็นการเปลี่ยนชั่วคราวที่สัมพันธ์กับแรงกดและเวลาพัก ไม่ใช่กระดูกสั้นลงถาวร ถ้าต้องการเทียบตัวเลขของตัวเอง ควรวัดเวลาและท่าทางเดิมหลายวัน เพราะค่าตอนเช้ากับก่อนนอนเป็นคนละช่วงของวัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th